Wat is mediation naast rechtspraak?
Bij mediation lost u samen met de andere partij uw conflict op. Een onafhankelijke bemiddelaar, de mediator, begeleidt u hierbij. De mediator helpt u en de andere partij alle belangen en standpunten helder te krijgen. Hij zal zelf geen standpunt innemen, maar helpt u om samen tot een oplossing te komen.
Mediation naast rechtspraak houdt in dat de rechtbank of het gerechtshof waar uw procedure loopt, u wijst op de mogelijkheid te kiezen voor mediation. Kiest u voor mediation, dan kunt u ook niet-juridische aspecten in uw oplossing betrekken. Dat is in een juridische procedure niet mogelijk.
Wanneer is mediation een goede keuze?
In principe lenen alle grote en kleine(re) conflicten zich voor mediation, zoals arbeidsgeschillen, familiezaken, burenruzies, consumentenzaken en conflicten met de overheid. Ook maakt het niet uit wat voor partijen erbij betrokken zijn: particulieren, kleine en grote ondernemingen en organisaties, overheid, semi-overheid. Mediation biedt de meeste kans op een oplossing als u:
- de oplossing in eigen hand wilt houden omdat u de relatie met de andere partij wilt behouden of goed wilt afsluiten
- een maatwerkoplossing zoekt omdat de juridische beslissing niet alles kan oplossen
- bereid bent om met de andere partij te overleggen en te onderhandelen
U kunt ook voor mediation kiezen uit praktische overwegingen:
- bij mediation is het mogelijk conflicten waarvoor verschillende gerechtelijke procedures lopen, in één keer op te lossen
- mediation kan goedkoper uitpakken dan een juridische procedure
Wilt u weten of mediation iets voor u is, doe dan de zelftest.
Hoe kan ik kiezen voor mediation?
De rechtbank of het gerechtshof waar uw procedure loopt, wijst u erop dat u voor mediation kunt kiezen. Dit kan:
- per brief (met daarin een brochure over mediation naast rechtspraak, de zelftest en een antwoordformulier). U kunt met de zelftest snel onderzoeken of u dit een goed idee vindt. Met het antwoordformulier kunt u aangeven of u op het voorstel ingaat. De andere partij krijgt eenzelfde brief.
- tijdens een zitting van de rechter. De rechter heeft geconcludeerd dat uw zaak geschikt is voor mediation en stelt u en de andere partij mediation voor.
U kunt zich ook zelf melden bij de mediationfunctionaris. Deze zal de andere partij vervolgens benaderen met het voorstel voor mediation.
De mediationfunctionaris staat voor u klaar
Elke rechtbank en gerechtshof heeft een mediationfunctionaris die u met raad en daad kan bijstaan. Hij geeft antwoord op uw vragen over mediation, bijvoorbeeld over de kosten. Ook helpt hij u en de andere partij bij het kiezen van een mediator. Hij heeft een lijst met gekwalificeerde mediators die ervaring hebben met verschillende soorten zaken. Vervolgens organiseert hij de eerste afspraak. Meestal doet hij dit binnen twee weken, want dat bevordert een positieve uitkomst.
Wat gebeurt er met mijn procedure als ik voor mediation kies?
Als u voor mediation kiest, wordt uw procedure stilgelegd (geschorst). Wanneer u en de andere partij een oplossing vinden voor uw conflict, wordt de procedure beëindigd. Komt u er samen niet uit of vindt u slechts een gedeeltelijke oplossing, dan wordt (de rest van) de zaak terugverwezen naar de behandelend rechter. De rechter doet vervolgens alsnog een uitspraak.
Het beëindigen of (gedeeltelijk) voortzetten van de procedure moet u via uw advocaat regelen.
Hoe verloopt een mediation?
De eerste bijeenkomst begint met de bespreking van de mediationregels en de mediationovereenkomst. In de mediationovereenkomst worden de taken en verplichtingen van alle betrokkenen vastgelegd. De mediator gaat na of de aanwezigen de zaak tot een oplossing kunnen brengen en of zij daartoe volmacht hebben. In principe zijn alle partijen bij alle besprekingen aanwezig.
De mediator inventariseert welke punten er opgelost moeten worden en welke factoren de oplossing belemmeren. Alle belangen worden in kaart gebracht, ook de niet-juridische. Aan het eind van elke bijeenkomst vat de mediator de voortgang samen en wordt er een afspraak voor een volgende bijeenkomst gemaakt. Soms is er tijdens de eerste bijeenkomst nog tijd voor het zoeken van oplossingen en wordt de mediation in één bijeenkomst afgerond.
De gezamenlijk gevonden oplossingen kunnen puur zakelijk zijn, maar bijvoorbeeld ook met de onderlinge communicatie te maken hebben. Alle gevonden oplossingen worden getoetst op haalbaarheid. De mediator legt de afspraken en oplossingen schriftelijk vast in een vaststellingsovereenkomst. Deze kan meestal, maar niet altijd, worden opgenomen in een proces verbaal, vonnis of beschikking. De mediator bespreekt met u of dit mogelijk of gewenst is.
Bent u het over een aantal zaken eens geworden, maar blijft er een juridisch punt over, dan kunt u hierover de beslissing van de rechter vragen. De gerechtelijke procedure wordt dan voor dat ene punt voortgezet. Die procedure is dan wel eenvoudiger en korter.
Als afsluiting van de laatste bijeenkomst vult iedereen een vragenlijst in en levert die in bij de mediator. Dit doen alle partijen, advocaten en anderen die de mediationbijeenkomsten hebben bijgewoond.
Hoe lang duurt een mediation?
In principe duurt een mediation niet langer dan drie maanden, vaak (veel) korter. Meestal is de mediation na twee of drie bijeenkomsten afgerond.
Is mediation vertrouwelijk?
Ja, nieuwe informatie die tijdens de mediation boven tafel komt, is in principe vertrouwelijk en mag niet zonder toestemming van de andere partij worden gebruikt. Als uw procedure wordt voortgezet, maakt u in de laatste mediationbijeenkomst afspraken over welke gegevens en stukken in de procedure mogen worden ingebracht.
Mag mijn advocaat bij de mediation aanwezig zijn?
Er zijn geen advocaten of gemachtigden bij de mediationbijeenkomsten aanwezig, tenzij u hierover met de andere partij andere afspraken maakt. Soms is het juist goed dat ze erbij zijn. Ze kunnen bijvoorbeeld advies geven over de haalbaarheid van een bedachte oplossing. U kunt met uw eigen advocaat een bijeenkomst voorbereiden. Bijvoorbeeld door op een rij te zetten wat er allemaal speelt en te bekijken wat het belangrijkste is.
Uitsluitend gecertificeerde mediators
Niet alle mediators mogen mediation naast rechtspraak doen. Ten eerste moeten ze gecertificeerd zijn door het Nederlands Mediation Instituut. Ten tweede moeten ze voldoen aan kwaliteitseisen en deelnamecriteria van mediation naast rechtspraak.
Elk gerecht beschikt over een lijst van mediators die aan deze eisen voldoen. Op de lijst staat bijvoorbeeld ook met welk soort zaken ze ervaring hebben, wat hun achtergrond is en welk tarief ze hanteren. U kiest samen met de andere partij een mediator.
Soms wordt de mediation door twee mediators gedaan. Dit gebeurt regelmatig bij eendaagse mediations, als het om complexe commerciële zaken gaat of als er veel partijen zijn.
Reglementen
De mediators houden zich aan het reglement van het Nederlands Mediation Instituut. Hierin staat onder meer dat ze een geheimhoudingsplicht hebben en onafhankelijk, neutraal en voortvarend moeten optreden.
Gedragsregels
Iedere NMI Mediator voert zijn of haar werkzaamheden uit conform de Gedragsregels voor NMI Mediators. In deze Gedragsregels zijn de fundamentele beginselen vastgelegd waaraan de mediator is gebonden (waaronder onafhankelijkheid, neutraliteit en vertrouwelijkheid). Volgens de Gedragsregels is de mediator onderworpen aan onafhankelijk tuchtrecht voor mediators.
Klachten over de mediator
Als u een klacht heeft over uw mediator, dan kunt u gebruik maken van de klachtenregeling van het Nederlands Mediation Instituut. Klachten over andere aspecten van mediation naast rechtspraak kunt u indienen bij het bestuur van de gerechtelijke instantie waar de procedure loopt.
Wat kost mediation?
Bij mediation naast rechtspraak zijn de eerste 2,5 uur met de mediator gratis. Daarna betaalt u gezamenlijk met de andere partij het uurtarief van de mediator. Op de lijst met mediators staat welk uurtarief een mediator hanteert. Dit kan per mediator verschillen. Gemiddeld kost een mediator 150 euro per uur. Over de verdeling van de kosten maakt u met de andere partij een afspraak. Meestal betaalt u elk een gelijk deel. Onder het uurtarief van de mediator vallen:
- de contacturen na de eerste 2,5 uur
- het op verzoek van partijen lezen van stukken
- het opstellen van de (concept)vaststellingsovereenkomst
- de verslaglegging
- bijzondere kosten (bijvoorbeeld voor het huren ruimte): alleen als u en de andere daar vooraf mee ingestemd hebben
U krijgt na afloop van de mediation van de mediator een urenverantwoording waarin de kosten zijn uitgesplitst naar datum, activiteit en aantal uren. U betaalt nooit meer dan tweemaal het aantal contacturen.
Meer informatie over de kosten leest u in de declaratieregeling voor mediators.
U betaalt voor uw eigen advocaat als deze u bijstaat bij uw mediation.
Heeft u vragen over de kosten van mediation? De mediationfunctionaris van uw rechtbank of gerechtshof vertelt u er graag meer over. U kunt ook de brochures raadplegen voor meer informatie en een rekenvoorbeeld.
Gesubsidieerde mediation
Als uw inkomen onder een bepaalde inkomensgrens ligt, komt u in aanmerking voor gesubsidieerde mediation (ook wel 'toevoeging' genoemd). Dit houdt in dat u een groot deel van de kosten vergoed krijgt.
Als u subsidie krijgt voor uw advocaat, dan kunt u ook subsidie krijgen voor de mediator. Dit betekent dat u geen extra eigen bijdrage betaalt en ook niet het tarief van de mediator. Procedeert u zonder advocaat maar hebt u wel recht op subsidie, dan vraagt de mediator die voor u aan. De eigen bijdrage komt dan voor uw rekening, maar niet het tarief van de mediator.
Meer informatie over gesubsidieerde mediation vindt u bij het Juridisch Loket of bij de Raad voor Rechtsbijstand.