DCSIMG

 

Gezamenlijk gezag

Pagina-inhoud

Wat is gezag over een kind?

Minderjarigen (0 tot 18 jaar) staan onder gezag. Onder gezag wordt verstaan ouderlijk gezag dan wel voogdij. Ouderlijk gezag wordt door de ouders gezamenlijk of door één ouder uitgeoefend. Voogdij wordt door een ander dan een ouder uitgeoefend.

Het gezag heeft betrekking op de persoon van de minderjarige, het bewind over zijn vermogen en zijn vertegenwoordiging in rechtshandelingen.

Als u het gezag heeft over een kind, bent u verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding van het kind en heeft u vrijwel altijd een onderhoudsplicht. Ook bent u de wettelijke vertegenwoordiger en beheert u het vermogen van het kind. In Nederland staan vrijwel alle minderjarigen onder gezag. Dit betekent dat zij bepaalde beslissingen niet zelfstandig mogen nemen. Meestal oefent een van de ouders het gezag uit, maar ook een niet-ouder kan gezag over een kind hebben.

Wie heeft het gezag?

De biologische moeder van een kind heeft het gezag over het kind tenzij de moeder minderjarig is of de moeder onder curatele is gesteld. Zie ook het onderdeel Ondercuratelestelling op deze pagina. 
De moeder oefent het gezag gezamenlijk uit met haar echtgenoot of geregistreerd partner als het kind is geboren tijdens hun huwelijk of geregistreerd partnerschap.

Ouders die voor de geboorte of adoptie van hun kind zijn getrouwd, krijgen automatisch het ouderlijk gezag over hun kind. Als een vrouw en een man getrouwd zijn en een kind krijgen, is erkenning niet nodig. De vader wordt automatisch de juridische vader.

Ook wanneer u een geregistreerd partnerschap heeft krijgt u automatisch het ouderlijk gezag over de kinderen die ten tijde van het geregistreerd partnerschap worden geboren of geadopteerd. Om de juridische vader te worden, moet de man het kind echter wel eerst erkennen. Dit is niet automatisch geregeld, zoals bij het huwelijk.

Zijn de ouders niet met elkaar gehuwd en hebben zij geen geregistreerd partnerschap en hebben zij niet eerder het gezamenlijk gezag over het kind uitgeoefend, dan heeft alleen de moeder het gezag. De vader krijgt pas gezamenlijk met de moeder gezag nadat zij het gezamenlijke gezag hebben doen inschrijven in het gezagsregister van een rechtbank. De man moet het kind wel eerst erkennen. Dit is niet automatisch geregeld, zoals bij het huwelijk.

Het kind kan ook al erkend worden voordat het geboren is. Dit wordt het erkennen van de ongeboren vrucht genoemd. Gezamenlijk gezag kunt u vervolgens na de geboorte van het kind aanvragen.

Voor de brochure gezamenlijk gezag verwijzen we naar de site van de Rijksoverheid.

Onbevoegd tot het gezag zijn minderjarigen, zij die onder curatele zijn gesteld en zij wier geestvermogens zodanig zijn gestoord, dat zij in de onmogelijkheid verkeren het gezag uit te oefenen.

Voorwaarden aanvragen gezamenlijk gezag

  • Het kind is niet geboren tijdens het huwelijk dan wel geregistreerd partnerschap.
  • Op het moment dat het verzoek wordt ingediend, oefent de moeder het gezag alleen uit.
  • Het verzoek moet gezamenlijk door beide ouders worden ingediend.
  • De vader heeft het kind erkend of het vaderschap is gerechtelijk vastgesteld.
  • De ouders zijn meerderjarig. Voor de minderjarige moeder bestaat de mogelijkheid meerderjarig verklaard te worden.
  • De ouders hebben niet eerder gezamenlijk het gezag uitgeoefend over het desbetreffende kind.
  • De ouders zijn geen van beiden onder curatele gesteld.
  • Geen van beide ouders lijdt zodanig aan een geestelijke stoornis dat hij of zij in de onmogelijkheid verkeert het gezag uit te oefenen.
  • De vader of moeder is niet door middel van een rechterlijke uitspraak ontheven van of ontzet uit het gezag over het kind over wie zij gezamenlijk gezag uit willen oefenen.
  • Er is geen derde (andere) persoon met het gezag belast.
  • Het kind is door adoptie in familierechtelijke betrekking met de vader komen te staan, terwijl de vader niet met de moeder is gehuwd of een geregistreerd partnerschap is aangegaan.
  • U heeft niet al eerder een aantekening voor hetzelfde kind laten maken in het gezagsregister.

De procedure voor de inschrijving van een verzoek inzake het gezamenlijk gezag is kosteloos.

Erkenning kind

U kunt een kind erkennen bij de gemeente. Dit kan voor de geboorte, tijdens de aangifte van de geboorte of op een later moment. Een man die niet getrouwd is met de moeder van zijn kind kan toch officieel het vaderschap van het kind op zich nemen. Dit wordt erkenning genoemd. Het kind kan ook al erkend worden voordat het geboren is. Dit wordt het erkennen van de ongeboren vrucht genoemd.
Bij erkenning ontstaat er een juridische band tussen de vader en het kind: de familierechtelijke betrekking. De (juridische) vader is dan verplicht om zijn kind te onderhouden. Het kind krijgt op zijn beurt het recht op een erfenis.

Vervangende toestemming erkenning

De toestemming voor erkenning van de moeder van wie het kind nog geen zestien jaar is, dan wel de toestemming van het kind van twaalf jaren of ouder, kan op verzoek van de man die het kind wil erkennen, door de toestemming van de rechtbank worden vervangen. Dit als de erkenning de belangen van de moeder bij een ongestoorde verhouding met het kind of de belangen van het kind niet zou schaden, en de man de verwekker is van het kind.

Minderjarige moeder en gezag over het kind

In principe moet u 18 jaar of ouder (meerderjarig) zijn om gezag te mogen uitoefenen over een kind. Alleen als u een moeder bent van 16 of 17 jaar kunt u de rechter vragen om u meerderjarig te verklaren. U kunt dan toch het gezag over uw kind krijgen. In geval van zwangerschap kunt u als u 16 of 17 jaar bent ook trouwen of een geregistreerd partnerschap afsluiten en zo gezag over uw kind krijgen.

Iemand van 16 of 17 jaar kan in het huwelijk treden. In beginsel dient een persoon om een huwelijk te mogen aangaan de leeftijd van achttien jaren te hebben bereikt. Dit huwelijkbeletsel bestaat niet wanneer personen de leeftijd van 16 jaar hebben bereikt én de vrouw een verklaring van een arts overlegt dat zij zwanger is, dan wel dat haar kind reeds ter wereld heeft gebracht. Daarnaast kan de minister van justitie om gewichtige redenen ontheffing verlenen aan personen jonger dan 18 jaar. Ouders die voor de geboorte van hun kind zijn getrouwd, krijgen automatisch het ouderlijk gezag over hun kind .

Adoptie

Door adoptie komen de geadopteerde en de adoptiefouder(s) in familierechtelijke betrekking tot elkaar te staan. Het gezamenlijk gezag ontstaat dan alleen automatisch in het geval dat de ouder en de adoptant gehuwd zijn of hun partnerschap hebben laten registreren.

Zijn de ouder van het kind en de partner/adoptant niet gehuwd dan krijgen zij pas gezamenlijk gezag nadat zij het gezamenlijke gezag hebben doen inschrijven in het gezagsregister.

Ondercuratelestelling

Kan iemand niet meer (geheel) zijn eigen belangen behartigen of (volledig) voor zichzelf zorgen dan geeft de wet de mogelijkheid die persoon onder curatele te stellen. De rechter beslist hierover. Redenen om iemand onder curatele te stellen lopen uiteen van geestelijke stoornissen, tot verkwisting en drankmisbruik. Iemand die onder curatele is gesteld (de curandus) verliest zijn handelingsbekwaamheid en kan zonder toestemming van de curator niet langer zelfstandig rechtshandelingen verrichten.

De aantekening van het gezamenlijk gezag kan door de griffier worden geweigerd, indien op het tijdstip van het verzoek:

  • één of beide ouders onbevoegd is tot het gezag;
  • één van beide ouders is ontheven of ontzet van het gezag en de andere ouder het gezag uitoefent;
  • een voogd met het gezag over het kind is belast;
  • de voorziening in het gezag over het kind is komen te ontbreken (bijvoorbeeld indien de voogd is overleden of als de ongehuwde moeder ten tijde van de geboorte van het kind minderjarig is);
  • de ouder die het gezag heeft, dit gezamenlijk met een ander dan de (mede)aanvrager uitoefent.

Echtscheiding en de gevolgen voor het gezag over de minderjarige kinderen

In beginsel blijft het gezamenlijke gezag van de ouders na scheiding ongewijzigd. Op verzoek van een gezaghebbende ouder kan de rechter bepalen dat slechts één van hen met het gezag wordt belast indien dit in het belang is van het kind.

Einde gezag

Uw gezag eindigt automatisch als uw kind 18 jaar wordt of voor die tijd trouwt. Ook kunt u het gezag (tijdelijk) kwijtraken als u niet in staat bent om uw kind te verzorgen en op te voeden of als u uw kind slecht behandelt. Gaan u en uw partner uit elkaar, dan kunt u aan de rechter vragen het gezag aan een van u toe te kennen.

Ontheffing van gezag

Als u niet in staat bent uw kind te verzorgen en op te voeden, kan de rechter u ontheffen van het gezag. Dit gebeurt alleen als het in het belang van uw kind is en u het ermee eens bent. In uitzonderingsgevallen kan sprake zijn van een gedwongen ontheffing. Meestal krijgt Bureau Jeugdzorg dan het gezag over uw kind. Uw kind wordt opgevoed in een pleeggezin of tehuis. U heeft als ouder officieel niets meer over uw kind te vertellen, maar u blijft wel zo veel mogelijk bij het kind betrokken.

Ontzetting uit gezag

Wanneer u uw kind bijvoorbeeld ernstig verwaarloost of mishandelt, kan de rechter u ontzetten uit het ouderlijk gezag. Dit is een zwaardere maatregel dan ontheffing van het gezag. De maatregel is niet vrijwillig en alleen mogelijk als u niet meewerkt aan een oplossing voor de problemen van uw kind. Het gezag over uw kind wordt meestal overgedragen aan Bureau Jeugdzorg. Uw kind gaat naar een pleeggezin of tehuis.

Einde gezamenlijk ouderlijk gezag

Heeft u als ouder en niet-ouder gezamenlijk gezag en gaat u uit elkaar, dan kan het gezamenlijk gezag worden beëindigd op uw eigen verzoek of op verzoek van uw partner. U moet hiervoor beiden of ieder afzonderlijk een verzoek indienen bij de rechtbank. Nadat het gezamenlijk gezag is beëindigd, blijft de niet-ouder onderhoudsplichtig. De niet-ouder houdt deze onderhoudsplicht zolang als het gezamenlijk gezag heeft geduurd.

Gerechtelijke vaststelling

Door een gerechtelijke vaststelling van het vaderschap is het kind, met terugwerkende kracht vanaf de geboorte, het kind van de vader. Er ontstaat door deze gerechtelijke vaststelling een juridische band: de familierechtelijke betrekking.

De vader verkrijgt door de gerechtelijke vaststelling echter niet het gezag over het kind. Als de moeder en de vader het ouderlijk gezag over het kind gezamenlijk willen uitoefenen dan kunnen zij dit op hun beider verzoek laten aantekenen in het gezagsregister bij een rechtbank.

Geef uw reactie op deze pagina
De informatie heeft mij geholpen
De informatie is te begrijpen
De pagina bevat foutieve informatie
De pagina bevat een of meer links die niet werken
Er is een technisch probleem
Iets anders (zie onder)
Opmerking / toelichting
Wilt u een reactie ontvangen?
Privacyverklaring