Wetten
De rechter moet zich houden aan het Nederlandse recht. Een groot deel van het recht staat in de wet. De meeste wetten worden gemaakt door regering en parlement, maar ook provincies en gemeenten kunnen wetten maken. Daarnaast werken provincies of gemeenten bepaalde wetten verder uit in verordeningen.  

Jurisprudentie
Niet al het recht staat in de wet. De rechter is ook gebonden aan andere rechtsbronnen. Eén daarvan is de jurisprudentie. Dat is de verzameling van uitspraken die eerder door rechters zijn gedaan. De rechter kan opzoeken wat collega’s hebben beslist in vergelijkbare zaken. Hij kan deze uitspraken gebruiken als richtlijn, maar hij kan er ook van afwijken en tot een andere uitspraak komen. Dit gebeurt bijvoorbeeld als de maatschappelijke opvattingen zijn veranderd sinds de laatste rechterlijke uitspraak over een vergelijkbare zaak. Denk bijvoorbeeld aan abortus en euthanasie. Zo blijft het recht bij de tijd.  

Gewoonten en gebruiken
Bij de beoordeling van een conflict kan de rechter rekening houden met gewoonten en gebruiken die algemeen aanvaard zijn. Ze kunnen verschillen per regio of per beroepsgroep.

Internationale verdragen
De Nederlandse rechter moet zich ook aan internationale verdragen houden. Dit zijn afspraken tussen verschillende landen. Ieder land moet zijn eigen wetten aanpassen aan de internationale verdragen die het heeft ondertekend. Nederland heeft veel te maken met de regelgeving van de Europese Unie. Het Europese Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens is een bekend voorbeeld van een internationaal verdrag.
Soms zijn er tegenstrijdigheden tussen de nationale wetten en de internationale afspraken. In de grondwet staat dat de internationale verdragen voorgaan. Ook is er wel eens onduidelijkheid over de manier waarop internationale verdragen moeten worden geïnterpreteerd. In dat geval doet een internationaal rechtscollege, zoals het Europese Hof van Justitie een uitspraak.

De Grondwet
De grondwet is een bijzondere wet. In deze wet staan de belangrijkste rechten en plichten van burgers en overheid, zoals de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst. Daarnaast staat in de grondwet hoe Nederland is ingericht en wat de taken zijn van de centrale overheid, de provincies en de gemeenten.