Nederland is een vrij land. Iedereen mag doen wat hij wil, mits hij zich maar aan de regels houdt. Nederland is ook een democratische rechtsstaat. Democratisch, omdat de burgers kiezen wie het land regeert. Een rechtsstaat, omdat iedereen zich aan het Nederlandse recht moet houden, zowel de burgers als de overheid. Dit staat in de Grondwet.

Drie gescheiden taken
De overheid heeft drie belangrijke taken; regels maken, regels uitvoeren en conflicten beslechten als de regels niet duidelijk zijn of niet goed worden toegepast. Om te voorkomen dat de overheid haar macht misbruikt en burgers hun vrijheid verliezen, zijn deze drie taken gescheiden. Deze scheiding in drie 'machten' wordt trias politica genoemd. De Franse filosoof en jurist Charles de Montesquieu was de eerste die hierover in 1752 een boek schreef. Hij maakte een onderscheid tussen de wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht.

Rechtspraak
De Nederlandse grondwet is beïnvloed door de ideeën van De Montesquieu, maar wij kennen geen absolute scheiding van de staatsmachten. Het gaat om een goed evenwicht tussen de drie machten. De bevoegdheid recht te spreken is vrijwel exclusief in handen van de rechtspraak. De rechtspraak is onafhankelijk.