De rechtspraak speelt een belangrijke rol in de Nederlandse samenleving. Het is begrijpelijk dat burgers, media en politiek veel belangstelling voor de rechtspraak hebben. Iedereen kan een rechtszaak bijwonen. Bij de meeste zittingen kunnen publiek en pers plaatsnemen op de publieke tribune. Openbaarheid is een van de beginselen van de Nederlandse rechtspraak. 

Veel mensen vinden de rechtspraak ingewikkeld. Om de begrijpelijkheid te bevorderen, proberen rechters hun beslissingen goed te motiveren. Elk gerecht heeft daarnaast een afdeling voorlichting.

Sommige mensen vinden dat rechters te ver van de burgers afstaan en dat zij niet goed weten wat er in de maatschappij gebeurt. Zij pleiten om die reden soms voor lekenrechtspraak.  

Nederland is een multiculturele samenleving. Culturele en religieuze achtergronden spelen ook binnen de rechtspraak een rol. Rechters houden soms rekening met deze achtergronden. Hun eigen persoonlijke overtuigingen doen er niet toe. Rechters zijn neutraal. Daarom dragen ze een toga.