Algemeen
Eenheid in opleiding tot rechter
Met de Leergang rechter verzorgt het Studiecentrum Rechtspleging (SSR) een landelijke, competentiegerichte opleiding tot rechter. De leergang maakt zoveel mogelijk gebruik van duale leermethoden, dat wil zeggen dat de opleidingsactiviteiten van SSR en de praktijkbegeleiding binnen het gerecht op elkaar aansluiten. De Leergang rechter biedt de rechter in opleiding een traject op maat, afgestemd op zijn leerbehoefte. Alle rio’s worden overeenkomstig dit traject opgeleid.
De Leergang rechter is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met een expertgroep van rechters met opleidingservaring en bestuurlijke kennis, afkomstig uit verschillende sectoren en gerechten.
Het programma van de leergang is samengesteld na raadpleging van praktijkbegeleiders uit de gerechten en aan SSR verbonden docenten.
Doelgroep
De Leergang rechter is voor rio’s, instromers met minstens zes jaar praktijkervaring. Ook sectoroverstappers kunnen naar behoefte een deel van deze leergang volgen.
De opleiding wordt verder ontwikkeld, zodat ook anderen, bijvoorbeeld interne doorstromers met minder lange praktijkervaring van deze initiële opleiding gebruik kunnen maken.
Bij de basisopleiding leergang rechter wordt onderscheid gemaakt tussen de leergang voor fulltime rechters in opleiding (rio's) en de aangepaste leergang voor parttimers die nog niet zijn aangesteld en één dag per week worden ingezet, de zogenaamde ééndagsrio’s.
Start
SSR biedt de Leergang rechter aan sinds januari 2004. De leergang start drie keer per jaar: in januari, mei en september.
Programma
De leergang is afgestemd op een voltijds opleiding gedurende een jaar, waarin twee sectoren worden doorlopen. Als de opleiding in het gerecht anders is vormgegeven is het, vanwege de modulaire opbouw van het programma, ook mogelijk om (onderdelen van) de leergang te volgen. Het curriculum van de opleiding bestaat uit een algemeen gedeelte en verschillende sectorspecifieke onderdelen. De leergang voorziet in een opleiding in de sectoren straf, civiel (inclusief familie en jeugd), bestuur (inclusief vreemdelingen).
Traject op maat
Om voor nieuwe kandidaten het traject op maat te ontwerpen, maakt de leergang gebruik van een ontwikkelassessment in samenhang met het landelijk vastgestelde opleidingsprofiel van de rechter. Daaruit komt naar voren waar het zwaartepunt van de opleiding zal moeten liggen. Het persoonlijk opleidingsplan wordt vervolgens hierop gebaseerd.
Opleidingsadviseur
Bij het ontwerpen en vaststellen van het persoonlijk opleidingsplan kan de opleidingsadviseur het gerecht en de kandidaat adviseren. Zodra een nieuwe kandidaat bekend is bij het gerecht kan de opleidingsadviseur worden ingeschakeld.
Voor vragen over de Leergang rechter kan men altijd terecht bij de opleidingsadviseur.
Opleidingsprofiel
In de Leergang rechter wordt de kandidaat opgeleid tot een zelfstandig functionerend beginnend rechter zoals omschreven in het 
Opleidingsprofiel Leergang rechter (PDF, 289 kB)
Curriculum
De kandidaat doorloopt in de Leergang rechter een op maat gemaakt curriculum (PDF 212, kB) dat een algemeen deel en sectorspecifieke delen bevat. Daarin staat het volledige programma beschreven dat de kandidaat per sector kan doorlopen. Daarnaast staat het algemene programma beschreven.
Werken met portfolio
In de Leergang rechter wordt gebruik gemaakt van een portfolio. Hier vindt u een handleiding over het werken met een portfolio (PDF, 109 kB)
Opleidingsadviseur
Bij het ontwerpen en vaststellen van het persoonlijk opleidingsplan kan de opleidingsadviseur het gerecht en de kandidaat adviseren. Zodra een nieuwe kandidaat bekend is bij het gerecht kan de opleidingsadviseur worden ingeschakeld.
Voor vragen over de Leergang rechter kan men altijd terecht bij de opleidingsadviseur via de SSR.
Eéndagsrio's
Bij de introductie van de Leergang rechter - uitgaande van een fulltime opleiding tot rechter - is gebleken dat gerechten vanwege beperkte financiële middelen of gebrek aan formatieruimte rio’s opleiden op basis van één opleidingsdag per week. Om de opleiding en daarmee de slagingskansen van deze groep te verbeteren, is daarop een van de Leergang rechter afgeleid instant-programma ontwikkeld. Voor alle duidelijkheid: dit programma loopt naast het opleidingstraject voor voltijdrio’s, waarbij op basis van een persoonlijk opleidingsplan een uitgebreider opleidingspakket wordt aangeboden.
Dit opleidingsprogramma biedt SSR tweemaal per jaar aan, te weten in maart en september.
Aanbod ééndagsrio's
Voor de ééndagsvariant wordt gekozen enerzijds vanwege de beperkte financiële ruimte die het gerecht heeft, anderzijds ook omdat aan de kandidaat nog niet de zekerheid kan worden geboden die nodig is om een volledige overstap naar de rechterlijke macht verantwoord te doen zijn.
Vanuit het streven om zoveel mogelijk te komen tot landelijke eenheid in de opleiding tot rechter en om de slagingskansen voor de ééndagsrio’s zoveel mogelijk te vergroten heeft de Raad voor de rechtspraak SSR verzocht om een van de Leergang rechter afgeleid opleidingspakket voor de ééndagsrio’s te ontwikkelen, zodanig dat na één jaar het KB kan worden aangevraagd.
Het pakket bestaat uit een vrij schoolse, zware weekopleiding (de vergelijking kan worden getrokken met de start van de raio-opleiding), waarin de basis wordt gelegd voor het werken in de rechtspraak en in de sector van het gerecht waar de opleiding wordt aangevangen, met 3 à 4 keer terugkomdagen rond het weekend.
De weekopleiding is gepland rond een weekend.
Voor het weekend worden 5 dagdelen “algemeen” verzorgd, waarin introductie, communicatie, ethiek/houding, algemene zittingsvaardigheden en intervisie aan de orde komen.
Na het weekend volgen de sectorspecifieke onderdelen waarin het zwaartepunt ligt op uitspraken/vonnissen schrijven en zittingsvaardigheden;
Voorts:
Voor de sector straf: onderdelen bewijsrecht en verweren in het strafrecht;
Voor de sector civiel: bewijsrecht, analyse;
Voor de sector bestuur: toetsingsmodel (toetsing en uitspraken).
Door de docenten in deze verkorte opleiding worden aandachtspunten meegegeven ten behoeve van de praktijkopleiding binnen het gerecht. Na afloop van de week wordt in samenspraak met de rio het persoonlijk opleidingsplan nader aangevuld. Op basis van de aandachtspunten en het met de rio aangevulde plan wordt met opleidingsadviseur en praktijkopleider het verder te volgen programma nader ingevuld en afgesproken.
Gedurende de opleiding in de praktijk wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de reeds ontwikkelde praktijkopdrachten van de Leergang rechter.
Ook de terugkomdagen sluiten aan op de Leergang rechter: intervisie en ethiek, rechterlijke houding, raadkamervaardigheden, time-management. Onderdelen die ook in de reguliere opleiding in terugkomdagen aan de orde zullen komen.
De rio die reeds in de eerste sector het algemene deel heeft gevolgd, behoeft voor de start in de tweede sector het algemene deel van de week niet nogmaals te volgen. Op deze wijze is het mogelijk dat na één jaar het KB wordt aangevraagd.
Bijzondere gevallen daargelaten moet ervan uitgegaan worden dat het niet mogelijk is om in de ééndagsvariant op te leiden tot het niveau van het vastgestelde profiel van de beginnend rechter. Daartoe dient na de start als rechter nog verdere scholing plaats te vinden. Aan het eind van de opleiding in elk van de twee rechtsgebieden worden in samenwerking met de docenten en de praktijkopleiders de stappen beschreven die de kandidaat nog zou moeten zetten om volledig te voldoen aan het niveau van de beginnend rechter.
Contactgegevens SSR
Algemene informatie
T (0575) 595 345
E ssrservicedesk@ssr.nl
PDF bestanden op deze pagina kunt u openen met onder meer de gratis Adobe Acrobat Reader.