Op de rol: 'De erfenis moest goed worden afgerond'

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

Skip Navigation LinksRechtbank Noord-Holland > Nieuws > Op de rol: 'De erfenis moest goed worden afgerond'
Haarlem, 24 mei 2018

Tante Joke uit San Jose is overleden. Tante Joke en oom Ton vroegen neef Sjaak (50) ooit om hun spullen na hun dood onder de Brabantse familie te verdelen. Sjaak* vliegt aldus naar de San Francisco Bay en inventariseert wat er zoal in het huis van oom en tante staat. Hij komt terug met een hele waslijst. Zijn nichtje wil graag 2 olifantjes. Ze heeft dierbare herinneringen aan het tweetal. Gaat Sjaak voor zorgen. Een maand later stapt hij wederom in de KL605 om de spulletjes in San Jose te verzamelen en mee terug te nemen naar ons landje.

Nog voordat hij op Schiphol met zijn 5 koffers heeft kunnen kiezen voor ‘niets aan te geven’ of ‘aangifte goederen’, wil de douane weten wat Sjaak bij zich heeft. De spullen van tante Joke en oom Ton. De koffers gaan door de scanner, en wat vindt de douane? Precies, de 2 olifantjes. En laten die nu van ivoor zijn. Sjaak heeft een immens probleem, want ivoor mag niet zonder papieren worden ingevoerd. En die heeft hij niet. Sjaak mag zich te zijner tijd melden bij de rechter. Hij doet op advies van de douane geen afstand van de 2 olifantjes, maar hij is ze nu wel kwijt.

Brieven

‘Ik wist niet eens dat die olifantjes van ivoor waren. Ik begrijp eigenlijk niet waarom ik hier zit’, zegt Sjaak tegen politierechter Otter in de Brederozaal van het Haarlemse gerechtsgebouw. Waar Sjaak ook niet behoort te zijn, vindt advocaat Smeets. Daarom vraagt hij, nog voordat de officier van justitie haar zegje heeft kunnen doen, aan de rechter om de zaak van de 2 olifantjes te laten vallen. De raadsman: ‘We hebben brieven naar het Openbaar Ministerie gestuurd om hen ervan te overtuigen dat de vervolging zou moeten worden gestaakt, maar daar is niets mee gedaan. Het strafrecht is hier niet voor bedoeld. Mijn cliënt heeft uit de goedheid van zijn hart de verdeling van de erfenis op zich genomen. Hij was zelf geen erfgenaam, maar hij heeft als executeur wel van alles voor de erven uit Amerika meegenomen; ook de 2 olifantjes voor zijn nichtje. De in 1948 geëmigreerde oom was aanhanger van de Republikeinse Partij en de olifant is hun symbool. Deze zaak behoort niet bij u terecht te komen. Welk belang heeft vervolging in dit specifieke geval? Ik zou het niet weten.’

Alarmbellen

Advocaat Smeets weet het niet, maar de economische politierechter weet het wel. Voor de invoer van ivoor heb je een vergunning nodig, goede bedoeling ten spijt en ongeacht of je de eigenaar bent van dat spul of niet. ‘Als het om ivoor gaat, behoren bij iedereen de alarmbellen te gaan rinkelen’, waarschuwt politierechter Otter. En dus gaat de zitting door en mag Sjaak uitleggen hoe het kwam dat er op 29 maart van het vorige jaar 2 ivoren olifantjes in zijn koffer zaten. ‘We hadden 4 dagen om het hele huis leeg te ruimen en de spullen in te pakken. Het waren drukke tijden; 2 levens gingen door mijn handen. Ik heb die olifantjes ook niet zelf ingepakt, dat heeft mijn partner gedaan. Ze kwamen in een koffer terecht die bij mijn ticket hoorde.’ De alarmbellen die van de rechter hadden moeten rinkelen, rinkelden niet omdat de 2 olifantjes bij een bonte verzameling beeldjes hoorden. Sjaak: ‘Ze waren rood, bruin, groen, zwart. Mij was gevraagd een kleur mee te nemen, het materiaal is nooit ter sprake gekomen. Zo ging het ook met de sieraden die we hebben meegenomen.’

Erfenis

Wát hij allemaal meenam naar Nederland was minder belangrijk dan dát hij het allemaal meenam, aldus Sjaak. ‘De erfenis moest goed worden afgerond. Ik heb dat naar eer en geweten gedaan.’ Sjaak vindt het daarom ‘heel vervelend’ om vandaag voor de politierechter te zitten. ‘Ik schaam mij kapot, terwijl ik gevoelsmatig niets fout heb gedaan.’ Maar dat heeft hij wel, vindt officier van justitie Beune. Sjaak had in Californië en in Nederland vergunningen moeten regelen, en dat heeft hij niet gedaan. Daarvoor verdient hij een voorwaardelijke geldboete van 1.000 euro, met een proeftijd van 2 jaar. Maar Sjaak heeft niets misdaan, oppert raadsman Smeets. ‘De beeldjes in de verzameling hadden verschillende kleuren en waren gemaakt van allerlei materialen. Mijn cliënt wist niet dat die 2 olifantjes van ivoor waren. Uit het dossier blijkt ook niet dat hij dat had moeten weten. Hij heeft er gewoon geen seconde bij stilgestaan. Hij heeft die ivoren olifantjes niet aangegeven omdat hij ervan overtuigd was dat er niets aan te geven viel. Als mijn cliënt strafbaar heeft gehandeld, dan komt dat omdat hij heeft gedwaald. Als hij gedwaald heeft en geen woord heeft gelogen, dan heeft hij ook geen schuld.’

Doel

Sjaak wist zoals gezegd niet dat de beeldjes van ivoor waren. En trouwens, die beeldjes stonden al meer dan 40 jaar in het huis van oom en tante in San Jose, en daarvoor heeft de EU toch niet de regels over de invoer van ivoor opgesteld? Raadsman Smeets: ‘De verordening heeft tot doel in het wild levende dieren te beschermen. Mijn cliënt had de beeldjes niet net aangeschaft, dat deden oom en tante voor 1974. Het zijn oude ivoren producten en vallen buiten de verordening. Ik denk dat de ratio van deze verordening niet is dat je de executeur vervolgt die oude beeldjes in Amerika van een oom en tante meeneemt voor een verstandelijk gehandicapt nichtje.’ Als de rechter tóch vindt dat Sjaak schuldig is aan ivoorsmokkel, dan zou ze hem geen straf moeten geven. ‘Een geldboete schiet zijn doel voorbij. Hoezo een proeftijd van 2 jaar? Dat huis in Californië is toch al leeg en verkocht? Nee, juist voor dit soort gevallen is artikel 9 van het Wetboek van Strafrecht bedoeld: schuldig, maar geen straf.’

Gewicht

Dat Sjaak zich niet realiseerde dat hij ivoren beeldjes meenam en dat hij naar eer en geweten heeft gehandeld, maakt in het economisch strafrecht niet uit, legt de rechter uit. ‘U hebt niet gedwaald; u bent verantwoordelijk voor wat u meeneemt.’ Als Sjaak nu had kunnen aantonen dat het ivoor van voor 1947 was, dan had hij nog een kans gehad, maar dat kan hij niet. ‘Uw verklaring dat u niet wist dat het om ivoren beeldjes ging, vind ik ook niet zo aannemelijk. Vorm en gewicht van de beeldjes hadden u tot extra zorgvuldigheid moeten nopen.’ Zeker, Sjaak ‘had geen wapens of drugs in zijn koffers’, maar hij heeft zich niet gedragen zoals een oppassend mens betaamt. Daarvoor verdient hij gezien omstandigheden volgens de rechter evenwel geen straf. ‘Dat staat anders op uw strafblad dan een voorwaardelijke geldboete.’ Maar wat moet er gebeuren met de 2 olifantjes? ‘Dat is een heel lastige kwestie’, geeft politierechter Otter toe. ‘Ik heb te doen met uw nichtje. Bij wijze van heel hoge uitzondering zal ik daarom bepalen dat de beeldjes naar u toegaan, maar bepaal ik óók dat ze linea recta naar uw nichtje moeten. En vertelt u haar dan dat ze de olifantjes alleen met vergunning meeneemt naar het buitenland.’

* Sjaak is niet zijn echte naam

Uitspraken

Meest gelezen berichten