Op de rol: ‘Ik had geen idee dat de tas van varaanleer was’

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

Skip Navigation LinksRechtbank Noord-Holland > Nieuws > Op de rol: ‘Ik had geen idee dat de tas van varaanleer was’
Haarlem, 10 juli 2017
We gaan op vakantie, en we nemen mee terug …. Een exotische schelp? Een slangenleren tasje? Die mag je kopen in Vietnam, maar niet meenemen naar Nederland. Soms lopen we met onze ‘foute’ souvenirs tegen de lamp bij de douane op Schiphol en krijgen we een boete. Niet iedereen vindt dat terecht (‘ik wist niet dat het niet mocht’), en dan moet de rechter eraan te pas komen. Vandaag buigt de economische politierechter zich in de Enschede-zaal van het Haarlemse gerechtsgebouw 4 uur lang over exotische dieren en planten, cadeaus, souvenirs en medicijnen die reizigers uit verre oorden hebben meegenomen naar de Lage Landen. Spullen die niet mee mochten, maar die bewust of onbewust toch werden meegenomen.

Damestas

Beatrice* (55) was er niet bij toen haar koffer op Schiphol werd geïnspecteerd; bagage en eigenaar waren na een tussenstop in Istanbul van elkaar gescheiden. Maar toen deze thuis werd afgeleverd, zag ze al gauw wat er loos was: haar nieuwe tas was in beslag genomen. Ze had de damestas cadeau gekregen in Soedan en in haar koffer gestopt.

De attentie was gemaakt van varanenleer. De varaan is een hagedis. Er zijn wel 70 soorten van. De steppevaraan, waar Beatrices tas van was gemaakt, komt voor in een groot deel van Afrika. Hij wordt daar niet bedreigd. Er wordt levendig op het dier gejaagd voor zijn huid en vlees. Daarnaast is hij erg geliefd als huisdier, ook over de grens: jaarlijks verhuizen zo’n 30 duizend levende varanen alleen al naar Amerika. Toch mag je als toerist niet zomaar zo’n dier, of een product daarvan, mee naar huis nemen.

Gucci

De varaan staat op de CITES-lijst, legt politierechter Ad Rutten aan Beatrice uit. In de CITES-overeenkomst hebben ruim 180 landen de handel in 5.000 beschermde diersoorten en 30.000 plantensoorten aan banden gelegd. Varanen mogen niet zomaar worden ingevoerd door reizigers, evenmin als slangenleren tassen en traditionele Chinese medicijnen, waarin veelal resten van beschermde dieren zitten. Dat die spullen in Azië en Afrika te kust en keur legaal worden aangeboden, betekent niet dat ze dús mee naar Nederland mogen. Dat geldt ook omgekeerd: de Chinese toerist mag de gerookte paling die hij in Volendam heeft gekocht niet meenemen naar huis. Paling staat in bijlage B van het CITES-verdrag. ‘Planten en dieren in bijlage A van het CITES-verdrag worden met uitsterven bedreigd en mogen niet worden meegenomen’, legt de economische politierechter uit. ‘Als ze in bijlage B staan, zouden ze uitsterven als de handel niet beperkt zou worden. Dan mogen ze alleen worden ingevoerd als het uitvoerende land een vergunning heeft afgegeven. De varaan staat in bijlage B. Als mijnheer Gucci tassen wil maken van varaan, moet hij om toestemming vragen in Soedan. Met een vergunning van Soedan op zak kan de fabriek in Italië draaien.’

Cadeautje

Beatrice had geen fiat van de regering van Soedan. Dat maakte haar op 23 april 2016 tot een smokkelaar, die een boete 200 euro kreeg. Beatrice ging in verzet tegen deze strafbeschikking van justitie. ‘En nu zit u hier als verdachte; dat was natuurlijk niet de bedoeling.’ Nee, dat was helemaal niet de bedoeling van de ontwikkelingswerkster. ‘Ik was een week in Soedan voor mijn nieuwe werkgever, een christelijke noodhulp- en wederopbouworganisatie. Op het einde hield ik een toespraakje, er werden wat foto’s gemaakt en ik kreeg na afloop een cadeautje van een Soedanese medewerker van de organisatie. Ik had helemaal niet om een cadeau gevraagd. Ik zag dat de tas niet van koeienleer was, maar ik had geen idee dat hij van varaan was gemaakt. Ik heb er niet over nagedacht en heb hem in mijn bagage gedaan.’

Boete

‘Wat moet er nu gebeuren?’, vraagt de Haarlemse politierechter aan Beatrice. Daar heeft zij wel een idee over. Beatrice zou het niet erg vinden om een boete te betalen. Maar wie een strafbeschikking krijgt, wordt daarmee veroordeeld. En dat wil ze voorkomen. ‘Een veroordeling kan best grote gevolgen hebben voor mijn werk.’

Officier van justitie Sylvia Kubicz legt uit wat ze Beatrice verwijt. Dat zij niet wist waarvan de tas was gemaakt - en al helemaal niet dat ze hem niet mocht meenemen - wil niet zeggen dat ze onschuldig is. ‘U wist dat u een damestas meenam - een tas uit Soedan. U had de tas kunnen bekijken. U had kunnen zien en weten dat hij bijzonder was. Maar afgezien daarvan: bij economische delicten kan je ook schuldig zijn als je niet de opzet had om de wet te overtreden. We noemen dat kleurloze opzet.’

Bioloog

Ondanks de kleurloze opzet van Beatrice vindt de officier toch dat de strafbeschikking vernietigd moet worden. Ze vindt een voorwaardelijke boete van 200 euro genoeg straf. ‘Dat de strafbeschikking wordt vernietigd, klinkt mij goed in de oren. Maar die kleurloze opzet, dat begrijp ik niet’, reageert Beatrice als de politierechter haar het laatste woord geeft. Politierechter Rutten doet zijn best: ‘Als iemand de tas stiekem in uw koffer had gestopt, had u geen opzet en was u onschuldig. U wist immers niets van die tas. Maar u had wél de opzet om de damestas mee te nemen naar Nederland. U had alleen niet de opzet om de wet te overtreden. Dat eerste maakt u wel strafbaar.’

Rechter Rutten valt na deze uitleg van de Wet op de economische delicten onmiddellijk met de deur in huis: ‘Ik zal u ontslaan van alle rechtsvervolging. Gelet op de korte tijdspanne dat u in Soedan was en de beschikking had over de tas, was het voor u redelijkerwijs onmogelijk om onderzoek te doen naar de leersoort. U stond op het punt om te vertrekken. U kreeg de tas in uw handen gestopt en bioloog bent u niet. Ik vernietig de strafbeschikking. Ik leg u geen strafmaatregel op. De tas wordt wel onttrokken aan het verkeer, omdat u die nu eenmaal niet mag hebben.’

* Voornaam is om redenen van privacy gefingeerd.

Uitspraken

Meest gelezen berichten