Lodewijk Valk

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

Skip Navigation LinksRechters > Bijzondere Rechters > Lodewijk Valk

 

Portret van Lodewijk Valk 

De 47-jarige Lodewijk Valk was rechter in Haarlem, maar koos in 1999 voor een landelijker bestaan. Bij het gerechtshof Arnhem kwam hij in de pachtkamer terecht en daarmee middenin in de plattelandsproblemen.

 

Wat doet de pachtkamer?

"Wij behandelen alle mogelijke geschillen over pachtovereenkomsten. Pacht is de huur van grond die bestemd is voor agrarische doeleinden, al dan niet met gebouwen erop. Partijen leggen de pachtovereenkomst voor aan een van de regionale grondkamers. Dat zijn bestuursorganen die controleren of er onredelijke voorwaarden in de overeenkomst staan en of een te hoge prijs wordt gevraagd. Alle geschillen die vervolgens kunnen ontstaan tussen pachter en verpachter, komen bij een van de pachtkamers van de rechtbanken terecht. Tegen hun vonnissen is hoger beroep mogelijk bij de pachtkamer van het gerechtshof in Arnhem. Wij oordelen dus over de geschillen tussen pachters en verpachters in heel Nederland.

Als verpachters de pachtovereenkomst willen beëindigen, bekijken wij of daar gegronde redenen voor zijn. Soms legt de verpachter op alle slakken zout in de hoop dat de pacht wordt beëindigd. Grond is onverhuurd immers meer waard. Wil de pachter zijn rechten overdragen aan een kind dat de boerderij overneemt, dan controleren wij of die opvolger voldoende gekwalificeerd is. Ook melkquota zorgen geregeld voor conflicten. Als pachters gratis het recht hebben gekregen op een bepaalde productie, heeft het land van de verpachter daar ook een rol bij gespeeld. Dat moet bij de afloop van de pachtovereenkomst verrekend worden. Maar wat doe je als de boer al voor die tijd zijn quotum verkoopt?"

       

 

 

Hoe zijn die kamers ontstaan?

"Het pachtrecht - sinds 2007 gewoon opgenomen in het Burgerlijk Wetboek - stamt uit de eerste helft van de vorige eeuw. De eerste Pachtwet werd in 1937 van kracht. De Duitse bezetter voerde tijdens de oorlog het Pachtbesluit in, opgevolgd door de Pachtwet van 1958. In die periode hadden we de crisis gehad, gevolgd door de oorlog met de Hongerwinter en het begin van een sterke bevolkingsgroei. Het besef dat de voedselvoorziening zeker gesteld moest worden, leefde heel sterk. Bovendien raakte bescherming van de sociaal zwakkere contractspartij steeds meer in zwang. Daarom zijn de grond- en pachtkamers in het leven geroepen. Een prachtig systeem, maar moeilijk te handhaven. Door de sterke bescherming van de pachter wilden veel grondeigenaren helemaal geen land meer verpachten. Ze ontdoken de regels door pachtovereenkomsten niet aan de grondkamer voor te leggen. Boeren die daar niet aan mee wilden doen, kregen geen grond meer. Daar heeft de wetgever iets aan gedaan door de pacht van onbebouwde grond, voor minder dan zes jaar, te liberaliseren. Heel veel verder kan je niet gaan, naar mijn mening. Pacht volledig vrijgeven is voor grote boerenbedrijven misschien geen probleem, maar familiebedrijven hebben nog steeds bescherming nodig."

       

 

Werken rechters fulltime in de pachtkamer?

"Nee. Drie raadsheren zijn vast aan de pachtkamer verbonden, maar dat is niet hun enige werk. Ik ben er als voorzitter de helft van de week mee bezig en doe daarnaast andere civiele zaken. Verder hebben altijd twee deskundige leden zitting in de pachtkamer, die veel verstand hebben van de agrarische wereld: een rentmeester en bijvoorbeeld een akkerbouwer, melkveehouder of bodemkundige. Wie naar de zitting komt, ziet dus vier mensen in toga zitten – drie raadsheren en de griffier – en twee in hun nette jasje. De deskundigen worden soms lekenrechters genoemd, maar dat vind ik geen juiste term. Zij zijn niet door het lot aangewezen, zoals bij lekenrechtspraak in het buitenland gebruikelijk is, maar benoemd vanwege hun bijzondere expertise. Het zijn alleen - in het algemeen - geen juristen."

       

 

Hoe bent u bij de pachtkamer terechtgekomen?

"Ik ben een burgerjongen uit een vrij eenvoudig milieu; ik behoorde tot de eerste generatie in onze familie die studeerde. Met landbouw had ik niets. Maar ik ben met een boerendochter getrouwd en wij wilden graag buiten wonen, dat is in het westen onbetaalbaar. Toen ik me 13 jaar geleden bij het gerechtshof in Arnhem meldde en de president vertelde waarom ik daar wilde werken, zei hij: ‘O, dan is de pachtkamer iets voor jou!’.

Mijn schoonouders hadden hun bedrijf net overgedragen aan hun zoon en woonden in een kleine boerderij. Zij vonden het wel erg mooi dat ik lid werd van de pachtkamer. In 2007 werd ik voorzitter. Ik voel me inmiddels helemaal verbonden met het platteland. Het helpt wel dat ik agrarische begrippen een beetje kan plaatsen. Mijn echtgenote houdt schapen en als er een schapenhouder op zitting komt, kan ik het niet laten om even te vragen wat hij aan screpi en zwoegerziekte doet.

>We gaan soms het boerenland op om een situatie ter plaatse te bekijken, dat doe ik altijd graag. De combinatie van landbouw en recht vind ik erg interessant. Door die specialisatie leer ik de landbouw echt wel kennen zo langzamerhand."

 

       

 

Welke zaken blijven u bij?

"Wat ik niet snel zal vergeten is de zaak van de grondeigenaar die dreigde met een huurmoordenaar. Hij had grond verpacht aan de partner van zijn nichtje, die een boomkwekerij was begonnen. De verhoudingen waren verslechterd en de oom wilde van hem af. ‘Als je nog een voet op mijn land zet, stuur ik een Joegoslaaf op je af’, zei hij. De pachter voelde zich zo bedreigd dat hij alleen nog af en toe op de kwekerij kwam om wat bomen weg te halen. Vervolgens eiste de verpachter ontbinding van de overeenkomst wegens verwaarlozing; er groeide onkruid op zijn land. De pachter heeft met getuigen kunnen aantonen dat hij daar niets aan kon doen; hij kon niet lang genoeg op het land zijn om onkruid te bestrijden. De overeenkomst is inderdaad ontbonden, maar met schadevergoeding voor de pachter.

Omdat pachtzaken zo vaak binnen de familie spelen, maak je soms nare dingen mee. Mensen die niet meer welkom zijn op familiefeestjes, erfgenamen die niet meer door één deur kunnen doordat de ene zoon meer krijgt dan de andere. Dan is het ontzettend prettig dat wij deskundige leden hebben. Zij kunnen vanuit hun ervaring vaak heel praktische oplossingen aandragen, waardoor iedereen er redelijk uitkomt."