Getuige in een strafzaak

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

Illustratieve afbeelding

Verklaring afleggen bij politie
Heeft u iets gezien of gehoord? U kunt zich als getuige melden bij de politie. De politie kan u ook vragen of u wilt getuigen, bijvoorbeeld als u omstander bent. U bent niet verplicht een verklaring af te leggen.

 

Wie mogen een getuige oproepen?

Openbaar Ministerie

De officier van justitie (de aanklager) roept een getuige op van wie wordt verwacht dat hij een belastende verklaring aflegt over de verdachte. Dit heet een getuige à charge.

Verdachte of advocaat

De verdachte of advocaat mag een getuige meebrengen naar de rechtszitting van wie wordt verwacht dat hij een verklaring aflegt die gunstig is voor de verdachte. Dit heet een getuige à decharge. De verdachte of de advocaat moet de getuige voor aanvang van de zitting aanmelden bij de bode.

 

Rechter-commissaris

De rechter-commissaris (onderzoeksrechter) roept getuigen op:

  • voorafgaand aan de rechtszitting of
  • als tijdens de rechtszitting blijkt dat er getuigen zijn van wie het verhoor van belang is voor de zaak

De rechter-commissaris doet dit zowel op verzoek van de verdachte, als op vordering van de officier van justitie.

 

Verhoor bij vooronderzoek

De rechter-commissaris (onderzoeksrechter) roept u op voor verhoor in het onderzoek voorafgaand aan de rechtszaak. Dat kan op verzoek van de verdachte of in opdracht van de officier van justitie. De rechter-commissaris is een neutrale partij. Hij onderzoekt het bewijsmateriaal voor de rechtszaak. U bent verplicht om te komen.

 

 

Verhoor tijdens de rechtszaak

Verhoor tijdens de rechtszitting

De officier van justitie roept u op voor verhoor als het van belang is dat u tijdens de rechtszitting zelf nog eens uw verhaal doet. De verdachte of zijn advocaat kan u ook als getuige laten oproepen. U ontvangt de oproep altijd van de officier van justitie. U bent verplicht te komen.

Heeft u bij de rechter-commissaris al een verklaring afgelegd, dan wordt u in de meeste gevallen niet meer opgeroepen voor de rechtszitting.

 

Verhoor in aanvulling op de rechtszitting

Bij een strafzaak kan tijdens de rechtszitting duidelijk worden dat alsnog getuigen moeten worden gehoord. De rechter kan ervoor kiezen om dit verhoor door de rechter-commissaris te laten uitvoeren. De rechter-commissaris roept u dan op voor een verhoor. U bent verplicht om te komen.

 

 

 

Verloop getuigenverklaring

Identiteit getuige vaststellen

De rechter vraagt naar uw naam, geboortedatum, beroep en woonplaats. Ook vertelt u wat uw relatie met de partijen is. Als u familie bent hoeft u niet altijd te getuigen, maar het mag wel.

 

Eed of belofte alleen bij zitting

Voorafgaand aan het verhoor op de rechtszitting, vraagt de rechter u om de eed of belofte af te leggen. Hiermee belooft u de waarheid te vertellen. Vindt het verhoor plaats bij de rechter-commissaris, dan legt een getuige alleen in uitzonderlijke gevallen de eed of belofte af. Getuigen die opzettelijk niet de waarheid spreken, maken zich schuldig aan meineed. Dit is strafbaar.

 

Verhoor

De rechter stelt als eerste vragen aan de getuige. Daarna zijn de andere partijen aan de beurt. Als getuige vertelt u wat u gezien of gehoord heeft. Als u iets niet meer precies weet, dan zegt u dat. Uw eigen mening doet er niet toe.

 

Getuigenverklaring ondertekenen

De griffier van de rechtbank noteert de verklaring van de getuige. Bij een verhoor door de rechter-commissaris zet de griffier de verklaring van de getuige direct op papier en leest deze voor. Daarna ondertekent u de verklaring. Dat is niet nodig bij een verhoor door de rechter tijdens de zitting. Bent u het met (delen van) de verklaring niet eens? Dan kunt u de rechter-commissaris verzoeken de verklaring aan te passen.

 

 

Bescherming van kwetsbare getuige

Sommige getuigen zijn kwetsbaar vanwege hun leeftijd, door wat ze hebben meegemaakt of omdat ze bedreigd worden. Deze getuigen worden vaak op een iets aangepaste wijze verhoord.

 

 

Getuigen in de rechtszaal

Openbare zitting

De zittingen van strafzaken zijn over het algemeen openbaar. Openbaar betekent dat iedereen boven de 12 jaar de zitting mag bijwonen, ook journalisten.

Zitting achter gesloten deuren

Zaken tegen verdachten jonger dan 18 jaar vinden achter gesloten deuren plaats. Deze zaken zijn niet openbaar.

Verzoek gesloten deuren

Als getuige kunt u de rechter vragen een zaak achter gesloten deuren te behandelen. Hiervoor dient u een verzoek in bij degene die u opgeroepen heeft. De rechter bepaalt of hij uw verzoek honoreert of niet.

 

 

Aanwezigheid verdachte

Als u niet wilt dat tijdens uw verhoor de verdachte in de zaal zit, zegt u dat van tevoren aan de officier van justitie. Hij vraagt de rechter om de verdachte te laten verwijderen voor de duur van uw verhoor. U kunt dit ook zelf tijdens de zitting aan de rechter vragen. De rechter kan dit weigeren.

Bij verwijdering van de verdachte heeft de rechter wel de plicht om de verdachte achteraf op de hoogte te brengen van wat u als getuige hebt gezegd.

 

 

Meerdere getuigen

Elke getuige wordt apart gehoord. Als er vóór u getuigen gehoord worden, moet u de zittingszaal verlaten. U kunt in een wachtruimte of de hal wachten. Zodra het uw beurt is om te getuigen, haalt de bode u op.

 

 

Tolk

Beheerst u de Nederlandse taal niet of niet voldoende? U kunt de officier van justitie van tevoren vragen om voor een tolk te zorgen. Als er op de zitting geen tolk aanwezig is, kan het verhoor niet doorgaan. De rechter beveelt dan de officier van justitie bij de volgende zitting alsnog voor een tolk te zorgen.

 

 

Bekijk de rechtszaal

Benieuwd hoe het eraan toegaat tijdens de zitting en wie al die mensen in toga zijn? Neem een kijkje in de rechtszaal

 

 

Verplicht naar de rechtbank

Als getuige bent u verplicht om te komen als u bent opgeroepen voor verhoor.

 

Dichtstbijzijnde rechtbank

Is de rechtbank die u heeft opgeroepen ver reizen,is dan kunt u vragen of u de verklaring bij de dichtstbijzijnde rechtbank mag afleggen. Dien het verzoek hiervoor in bij degene die u heeft opgeroepen.

Opgeroepen tijdens werktijd

Moet u werken op de dag dat u opgeroepen bent? Uw werkgever is verplicht u de gelegenheid te geven om te getuigen.

 

Niet op komen dagen

Getuigen die zonder geldige reden wegblijven, kunnen door de politie worden gehaald. Zij moeten hun verhoor dan afwachten in de cel.

 

 

Verplicht een verklaring afleggen

Als getuige bent u verplicht om een verklaring af te leggen. Dit betekent dat u tijdens het verhoor de vragen moet beantwoorden. U mag dit weigeren als u:

  • familie bent van de verdachte
  • door het afleggen van de verklaring strafbare feiten moet bekennen waarvoor u of een familielid kan worden vervolgd                                                
  • een beroepsgeheim heeft, bijvoorbeeld omdat u arts bent

Als u aan een van deze voorwaarden voldoet, geeft u dit tijdens de zitting aan. U doet dan een beroep op het verschoningsrecht. De rechter beslist of u de vraag wel of niet moet beantwoorden.

 

Verklaring weigeren

Getuigen die weigeren een verklaring af te leggen, lopen het risico te worden opgesloten in een huis van bewaring. Dit heet het gijzelen van getuigen. In dat geval bepaalt de rechter wanneer de getuige opnieuw gehoord wordt.

 

 

Vergoeding kosten

Als getuige kunt u een vergoeding krijgen voor:

  • de tijd die u kwijt bent
  • gemaakte reiskosten
  • eventuele extra noodzakelijke kosten

U declareert uw kosten via het Declaratieformulier getuigen/deskundigen (pdf, 338,7 KB).

 

 

 

Vraag en antwoord

Ik wil niet getuigen waar de verdachte bij is. Wat moet ik doen?

U zegt vooraf aan de officier van justitie of tijdens de zitting tegen de rechter dat u graag wilt dat de verdachte de zaal verlaat. De rechter bepaalt of hij uw verzoek honoreert.

Kan ik anoniem getuigen?

Ja, als u als getuige ernstig bedreigd bent, kunt u de officier van justitie vragen of u anoniem mag getuigen. De rechter beslist.

Ik twijfel aan mijn waarneming. Wat moet ik zeggen?

Als getuige vertelt u wat u gezien of gehoord heeft. Als u iets niet meer precies weet, dan zegt u dat. Uw eigen mening doet er niet toe.

 

 

 

 

Neem contact op met het Rechtspraak Servicecentrum

Sociale media

Stel uw vraag via
Stel uw vraag via

Pas op met het delen van privé-gegevens op sociale media.

Telefoon

Bereikbaar maandag t/m vrijdag tussen 8.00 en 17.30 uur.

Veelgestelde vragen aan het Rechtspraak Servicecentrum