Procedures

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

Skip Navigation LinksUw Situatie > Onderwerpen > Gezag over kind

Een minderjarig kind mag sommige beslissingen niet zelf nemen. Daarom staat het kind onder gezag, bijvoorbeeld van één of beide ouders. Vaak krijgen ouders het gezag automatisch, maar soms moet u het gezag aanvragen via een procedure bij de rechtbank of via een formulier.

De procedures vallen onder het burgerlijk recht (civiel recht).

Procedures

Wat is gezag?

Als u gezag heeft over een kind bent u verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding van het kind. U heeft vrijwel altijd een onderhoudsplicht waardoor u, eventueel samen met andere onderhoudsplichtigen, de kosten voor de verzorging en opvoeding (tot 18 jaar) en de kosten van levensonderhoud en studie (vanaf 18 tot 21 jaar) moet betalen. Ook beheert u het geld en spullen van het kind en bent u zijn of haar wettelijk vertegenwoordiger.
Er kunnen maximaal 2 personen gezag hebben over een kind. U kunt dus geen gezag aanvragen als er al 2 personen gezag hebben. Soms heeft een voogd het gezag in plaats van een ouder. Dit wordt voogdij genoemd.

Gezag: automatisch of aanvragen?

Er zijn verschillende soorten gezag: ouderlijk gezag door 1 of 2 ouders, gezamenlijk gezag van ouder en niet-ouder en (gezamenlijke) voogdij. Vaak krijgen ouders automatisch het gezag over hun kind, soms moet het worden aangevraagd via een procedure bij de rechter of via een formulier.

 

>Alles uitklappen
  • Als 1 of 2 ouders het gezag over een kind hebben, spreken we van 'ouderlijk gezag'. Vaak krijgen ouders dit gezag automatisch, bijvoorbeeld als ze getrouwd zijn. In sommige gevallen moet het gezag worden aangevraagd via een procedure bij de rechtbank of via een formulier.

    Getrouwd of geregistreerd partnerschap

    Ouders die getrouwd zijn of met elkaar een geregistreerd partnerschap hebben, krijgen automatisch samen het gezag over kinderen die worden geboren.

    Niet getrouwd en geen geregistreerd partnerschap

    De moeder van het kind krijgt meestal automatisch het gezag. Als de vader gezag wil, en hij is niet getrouwd met de moeder en heeft ook geen geregistreerd partnerschap met haar, moet hij samen met de moeder gezamenlijk gezag aanvragen. Dit kan schriftelijk met een formulier, of via het digitale loket Rechtspraak. U heeft geen advocaat nodig. De vader moet het kind wel hebben erkend.

    Formulier gezag aanvragen

    Gezag door 1 ouder

    Soms heeft 1 ouder het gezag. Dit is het geval in de volgende situaties:

    • Als een kind niet is erkend, heeft volgens de wet alleen de moeder het gezag.
    • De moeder heeft alleen gezag omdat het kind wel is erkend, maar er geen gezamenlijk gezag is aangevraagd.
    • De rechter heeft bepaald dat 1 ouder het gezag heeft.
    • Het gezag van de andere ouder is beëindigd.
    • De andere ouder is overleden.
    • De vader is minderjarig en heeft daarom geen gezag.

    Scheiden

    Als ouders scheiden of uit elkaar gaan houden ze samen het gezag. Als u dit niet wilt, kunt u aan de rechter vragen het gezag aan 1 ouder toe te kennen. De rechter staat dit alleen toe als dit in het belang van het kind is. De rechter bepaalt welke ouder het gezag krijgt (eenhoofdig gezag). Bij meerdere kinderen bepaalt de rechter voor ieder kind afzonderlijk wie het gezag krijgt. Als een kind ouder is dan 12, dan vraagt de rechter naar de mening van het kind. Voor deze procedure heeft u een advocaat nodig.
    Verzoek gezag

    Overlijden

    Als beide ouders het gezag hebben, en 1 van de ouders overlijdt, dan krijgt de overlevende ouder alleen het gezag. Als maar 1 van de ouders het gezag heeft, en déze overlijdt dan bepaalt de rechter of de overlevende ouder of iemand anders het gezag krijgt. Overlijden beide ouders dan bepaalt de rechter wie de voogd (niet-ouder met gezag) van het kind wordt. Als in uw testament staat wie er voogd moet worden, vraagt de griffier of die persoon dat wil worden.
    Voogdij

    Minderjarige moeder/vader

    Als u 16 of 17 bent, kunt u als moeder gezag over uw kind krijgen door aan de rechter een meerderjarigheidsverklaring te vragen. Een minderjarige vader kan geen gezag over het kind aanvragen. Hij kan wel het kind erkennen.
    Meerderjarigheidsverklaring
    Erkennen kind

  • Als een ouder en niet-ouder het gezag uitoefenen spreken we van 'gezamenlijk gezag'. Soms krijgt u dit gezag automatisch, maar vaak moet hiervoor een verzoek bij de rechter worden ingediend. Bij gezamenlijk gezag gelden dezelfde rechten en plichten als bij ouderlijk gezag.

    Automatisch gezag

    U krijgt automatisch het gezamenlijk gezag als u voldoet aan 2 voorwaarden:

    • Het kind heeft geen andere ouder.
    • U bent getrouwd of heeft een geregistreerd partnerschap als het kind wordt geboren. Voor de vrouwelijke partner van de biologische moeder geldt dat het kind dan wel moet zijn verwekt door kunstmatige bevruchting door een onbekende donor (volgens de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting).

    Gezag aanvragen

    Als u de ouder van het kind bent maar uw partner niet, moet gezamenlijk gezag bij de rechter worden aangevraagd. Voor deze procedure is een advocaat verplicht. Om gezamenlijk gezag aan te kunnen vragen moet u voldoen aan een aantal voorwaarden. Als het kind geen andere ouder heeft gelden andere voorwaarden dan wanneer dat wel het geval is.

    Geen andere ouder

    Als het kind geen andere ouder heeft gelden de volgende voorwaarden:

    • U hebt als ouder alleen het gezag.
    • Er is sprake van een goede band tussen uw partner en uw kind. Het kind moet kunnen opgroeien in een veilige omgeving.

    Wel een andere ouder

    Als het kind wel een andere ouder heeft gelden de volgende voorwaarden:

    • U heeft als ouder voordat u gezamenlijk gezag aanvraagt, minstens 3 jaar alleen het gezag.
    • U hebt samen met uw partner minstens een jaar voor het kind gezorgd.

    Gezag aanvragen bij de rechter (verzoek gezag)
  • Over het algemeen krijgt de biologische moeder bij de geboorte automatisch gezag over haar kind. Dit is niet het geval als als de moeder minderjarig is, onder curatele is gesteld of als er sprake is van een langdurige geestelijke stoornis die het onmogelijk maakt het gezag uit te oefenen.

    Om gezag uit te oefenen over uw kind moet u in principe 18 jaar of ouder zijn. Bent u een moeder van 16 of 17 jaar dan kunt u de kinderrechter vragen een meerderjarigheidsverklaring uit te spreken. Hij doet dit als het in belang is van moeder en kind. Als de moeder jonger dan 16 jaar is, stelt de rechter een voogd aan. Een minderjarige vader kan geen gezag over het kind aanvragen. Hij kan wel het kind erkennen.
    Meerderjarigheidsverklaring
    Erkennen kind

  • ​Voogdij betekent dat 1 of 2 niet-ouders het gezag hebben over het kind. Hiervan is bijvoorbeeld sprake als de ouders van het kind zijn overleden. De rechter bepaalt wie het voogdij heeft over een kind.

    Voogdij (na overlijden ouders)

 

Ouders voor de wet

Met ‘ouders’ worden de juridische ouders bedoeld. Dit hoeven niet per se de biologische ouders van een kind te zijn.

Moeder

Volgens de wet is de moeder van een kind:

  • de vrouw uit wie het kind geboren is
  • de vrouw die het kind heeft geadopteerd
  • de vrouw die het kind heeft erkend
  • de vrouw van wie het ouderschap door de rechter is vastgesteld
  • als het kind verwekt is door kunstmatige bevruchting door een onbekende donor (volgens de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting) is de vrouw met wie de biologische moeder op het moment van de geboorte getrouwd is of een geregistreerd partnerschap heeft ook de moeder van het kind

Vader

Volgens de wet is de vader van een kind:

  • de man die met de moeder getrouwd is of een geregistreerd partnerschap heeft tijdens de geboorte van het kind
  • de man die het kind heeft geadopteerd
  • de man die het kind heeft erkend
  • de man van wie het ouderschap door de rechter is vastgesteld

 

 

 

Vraag en antwoord

Kan ik als minderjarige moeder het gezag krijgen?

Bent u de biologische moeder en 16 of 17 jaar? U kunt de rechter vragen om een meerderjarigheidsverklaring.

Wat kost gezamenlijk gezag aanvragen (schriftelijk)?

Digitaal is de aanvraag gratis. Voor de aanvraag per post betaalt u voor bepaalde gemeentelijke documenten.

 

 

Neem contact op met het Rechtspraak Servicecentrum

Sociale media

Stel uw vraag via
Stel uw vraag via

Pas op met het delen van privé-gegevens op sociale media.

Telefoon

Bereikbaar maandag t/m vrijdag tussen 8.00 en 17.30 uur.