‘Financiering Rechtspraak niet in politieke arena’

Dit schrijft Frits Bakker, voorzitter van de Raad voor de rechtspraakDe Raad voor de rechtspraak bestaat sinds 1 januari 2002 en vormt de schakel tussen de minister van Justitie en de gerechten. De Raad heeft als opdracht te bevorderen dat de gerechten hun rechtsprekende taak goed kunnen vervullen., in zijn Jaarbericht onderdeel van het vandaag verschenen Jaarverslag Rechtspraak 2015 (jaarverslagrechtspraak.nl).

Weeffouten

Volgens Bakker zitten er weeffouten in de Wet op de rechterlijke organisatie van 2002. Deze Wro gaf de begroting van de Rechtspraak een plaats onder de vleugels van het ministerie van (Veiligheid en) JustitieVerzamelnaam voor functies die zich binnen de overheid bezighouden met de handhaving van het recht.. Hierdoor is de situatie ontstaan dat de Rechtspraak voor haar financiering moet concurreren met andere beleidsdoelen van het ministerie. En tegenvallers bij onderdelen van het ministerie werken door op de begroting van de Rechtspraak. ‘Voor de financiering van rechtspraak moet louter en alleen de vraag leidend zijn wat nodig is om rechtszaken goed en tijdig af te kunnen doen’, zegt Frits Bakker. ‘De wetgevende en uitvoerende macht kunnen de Rechtspraak nu beïnvloeden via de portemonnee. Dat hoort niet in een rechtsstaat, waarin de staatsmachten onafhankelijk van elkaar moeten zijn. Zo is het ook bedacht door de wetgever. In de praktijk blijkt echter dat het niet werkt.’

Nodig

De Algemene Rekenkamer kwam vorige maand tot dezelfde conclusie in haar rapport Bekostiging Rechtspraak: gevolgen voor doelmatigheid. ‘Door vooral het beschikbare budget als uitgangspunt te nemen is de financieringswijze grotendeels los komen te staan van de vraag wat er in de praktijk nodig is om zaken tijdig en zorgvuldig af te handelen’, concludeerde de Rekenkamer.

Nieuwe balans nodig

Bakker betreurt het dat er in 2002 niet voor is gekozen de Rechtspraak de status van Hoog College van Staat te geven. Hoge Colleges van Staat, zoals de Eerste en Tweede KamerOnderdeel van een rechterlijk college, zoals een strafkamer, belastingkamer, vreemdelingenkamer of militaire kamer. Zie ook: Enkelvoudige kamer en Meervoudige kamer., de Raad van StateHoogste adviescollege van de staat dat adviseert over alle wetsontwerpen en algemene maatregelen van bestuur; de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beslist in hoogste instantie in geschillen over besluiten van overheidsorganen. en de Nationale ombudsman, hebben een grondwettelijke en onafhankelijke positie. Achterliggende gedachte is dat het hier om functies gaat die onontbeerlijk zijn in een democratische rechtsstaat en van een andere orde dan andere kostenposten. Bakker: ‘Er is een nieuwe balans tussen de staatsmachten nodig. Rechtspraak is een kerntaak van de staat en verdient onverkorte uitvoering van het financieringsmodel dat daarbij past. Rechtspraak kan niet zomaar worden meegenomen in generieke taakstellingen of worden gebruikt om tegenvallers elders op te vangen.’