Den Haag|

Methode voor helder formuleren uitspraken steeds vaker gebruikt door strafrechters

Stijgende lijn promis-uitspraken

Steeds meer uitspraken van strafrechters zijn zo opgeschreven dat lezers goed kunnen volgen hoe de rechters tot hun oordeel zijn gekomen. Dat blijkt uit het jaarverslag over 2018 van de Rechtspraak (jaarverslagrechtspraak.nl). Bij de rechtbanken voldeed vorig jaar 78 procent van de uitspraken binnen het strafrecht aan de zogeheten promis-richtlijnen, bij de gerechtshoven (voor hoger beroep) 61 procent.

Promis

In uitspraken staat in grote lijnen waar de verdachteIemand over wie aanwijzingen bestaan dat hij mogelijk een strafbaar feit heeft gepleegd. De wet spreekt over "een redelijk vermoeden van schuld". Een verdachte wordt pas dader genoemd nadat hij is veroordeeld. van wordt beschuldigd, hoe hij daartoe is gekomen, welke bewijzen zijn aangevoerd, wat betrokkenen daarover hebben verklaard en welke reactie (een straf, maatregelEen maatregel kan worden opgelegd na het begaan van een strafbaar feit. Er kunnen maatregelen worden opgelegd in plaats van een straf of naast een straf. Voorbeelden zijn: terbeschikkingstelling (tbs), plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis, ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel, onttrekking van voorwerpen aan het verkeer. of vrijspraakBeslissing van de rechter als hij het tenlastegelegde feit niet wettig en overtuigend bewezen acht.) daarop volgt. Maar hoe is de rechter tot dat oordeel gekomen? Waarom vindt hij de ene verklaring overtuigend en de andere niet?

Naar aanleiding van dit soort vragen ging de Rechtspraak 15 jaar geleden aan de slag met het project motiveringsverbetering in strafvonnissen (promis). Die methode biedt de schrijver van een uitspraak een structuur die dwingt tot uitleg over de afweging van het bewijsEen document of stuk dat een standpunt ondersteunt.. Zo krijgen lezers meer inzicht in het denkproces van de rechter.

Steeds vaker

Vanuit de gedachte dat zo’n gemotiveerd oordeel beter wordt begrepen en dus ook geaccepteerd (wat in 2015 door onderzoek (pdf, 2 MB) werd bevestigd), spraken strafrechters af dat minstens de helft van de vonnissen aan promis-richtlijnen moest voldoen. Dat zijn er veel meer geworden en er zit een stijgende lijn in, blijkt uit de cijfers uit het jaarverslag.

2014

2016

2018

rechtbanken

69%75%78%

gerechtshoven

44%56%61%

Tabel: Percentage promis-uitspraken

Naast een duidelijke motivering is ook heldere taal belangrijk bij het schrijven van een begrijpelijke uitspraak. Daarom wordt in alle rechtsgebieden het gebruik van begrijpelijk Nederlands gestimuleerd. Hoe dat is zijn werk gaat, is te zien in deze video over klare taal in de rechtszaal.