Rechtspraak: wetsvoorstel over afpakken crimineel vermogen tast rechtsbescherming aan
Een wetsvoorstel dat het makkelijker moet maken om door misdaad verkregen geld en goederen af te pakken, gaat ten koste van de rechtsbescherming van burgers. Bovendien kan het tot gevolg hebben dat criminelen niet meer worden vervolgd, omdat het Openbaar MinisterieValt onder het ministerie van Justitie. Geeft leiding aan het opsporingsonderzoek van de politie en vervolgt de verdachten. (OM) onder deze wet ook vermogen en waardevolle spullen kan confisqueren zonder dat er iemand is veroordeeld. Dit stelt de Raad voor de rechtspraakDe Raad voor de rechtspraak bestaat sinds 1 januari 2002 en vormt de schakel tussen de minister van Justitie en de gerechten. De Raad heeft als opdracht te bevorderen dat de gerechten hun rechtsprekende taak goed kunnen vervullen. in een wetgevingsadvies (pdf, 269 KB) dat vandaag is gepubliceerd. De Raad roept de minister van JustitieVerzamelnaam voor functies die zich binnen de overheid bezighouden met de handhaving van het recht. en Veiligheid met klem op het wetsvoorstel aan te passen.
Richtlijn
Met dit wetsvoorstel wordt de Europese confiscatierichtlijn in het Nederlandse strafrecht ingevoerd. Die heeft tot doel de strijd tegen georganiseerde misdaad in EU-lidstaten te versterken, onder meer door het afpakken van criminele winsten mogelijk te maken zonder dat er iemand is veroordeeld. Er hoeft zelfs geen concrete verdachteIemand over wie aanwijzingen bestaan dat hij mogelijk een strafbaar feit heeft gepleegd. De wet spreekt over "een redelijk vermoeden van schuld". Een verdachte wordt pas dader genoemd nadat hij is veroordeeld. in beeld te zijn, als het OM maar aannemelijk kan maken dat inbeslaggenomen geld en goederen van misdaad afkomstig zijn.
Bezwaren
De Rechtspraak heeft begrip voor de wens om het afpakken van winsten makkelijker te maken, maar heeft grote bezwaren tegen de manier waarop dat vorm krijgt in dit wetsvoorstel. Die tast de rechtsbescherming van burgers aan. Nu kan het OM alleen geld en goederen confisqueren van een verdachte die veroordeeld is. Die waarborg komt te vervallen onder de nieuwe wet. Er komt een eenvoudige procedure – gericht op het inbeslaggenomen voorwerp, niet op een verdachte - met een ‘opmerkelijk lage bewijsstandaard’, stelt het advies. Terwijl er ingrijpend inbreuk wordt gemaakt op het eigendomsrecht. De nieuwe wetgeving zou kunnen betekenen dat mensen de legale herkomst van hun eigendommen moeten bewijzen, wat ingaat tegen het uitgangspunt dat iemand onschuldig is totdat zijn schuld is bewezen. Ook zouden er grondrechten in het geding kunnen komen, bijvoorbeeld als een woning wordt geconfisqueerd waardoor mensen op straat komen te staan.
Afpakken in plaats van vervolgen
Een ander kritiekpunt is dat de keuze voor confiscatie aan het OM wordt gelaten, zonder verdere normering. Het gevolg kan zijn dat het OM steeds vaker kiest voor het afpakken van crimineel vermogen in plaats van vervolging en berechting. Dat zou betekenen dat criminaliteit niet wordt aangepakt en misdadigers hun straf ontlopen, wat maatschappelijk niet goed uit te leggen valt.
Lees het volledige wetgevingsadvies (pdf, 269 KB)
En zie: alle wetgevingsadviezen van de Raad.