Rechtsstaat
We hebben het er vaak over: de rechtsstaat. Maar wat betekent het eigenlijk? En misschien nog belangrijker: wat vraagt de rechtsstaat van ons, en van de samenleving waarin we leven?
De democratische rechtsstaat vormt het fundament van onze samenleving. Het is het systeem dat onze vrijheid beschermt, gelijke behandeling waarborgt en ervoor zorgt dat macht nooit onbeperkt is. Maar hoe werkt de rechtsstaat eigenlijk in de praktijk? Wie maakt de regels, wie controleert ze en wie beschermt onze rechten?
De hele Rechtspraak zet zich in om dit verhaal nog beter onder de aandacht te brengen. Maar ook regionaal is dit onderwerp van gesprek tussen meerdere organisaties.
Wat en waar?
Datum: donderdagmiddag 3 december 2026
Locatie: Gouvernement aan de Maas, Limburglaan 10, Maastricht
Tijdschema:
| Tijd | Programma |
| 13.30 uur | Inloop |
| 14.00 - 15.00 uur | De betekenis van de Rechtsstaat met o.a. Gouverneur Roemer, De voorzitter van een rechtbank, een gerechtshof en van de Hoge Raad heet president. Ook de rechter die een zitting van een rechtbank of hof voorzit, wordt president of voorzitter genoemd. van rechtbank Limburg Poelman en vicepresident van de Hoogste adviescollege van de staat dat adviseert over alle wetsontwerpen en algemene maatregelen van bestuur; de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beslist in hoogste instantie in geschillen over besluiten van overheidsorganen. Haersma Buma |
| 15.00 - 15.30 uur | Pauze |
| 15.30 - 17.00 uur | De Rechtsstaat bedreigd: met o.a. drie prominente sprekers Bart Somers, Ferdinand Grapperhaus en Geert Mak |
| 17.00 uur | Netwerkborrel |
Aanmelden: via: https://formulieren.limburg.nl/provincielimburg/dagvanderechtstaat- U verlaat Rechtspraak.nl
Organisatie
Bij de Dag van de Rechtsstaat zijn naast Rechtsprekend orgaan dat in eerste aanleg oordeelt over zaken zoals echtscheidingen, misdrijven, geldvorderingen, en de meeste bestuursrechtelijke geschillen. Ook wordt met het begrip rechtbank het gebouw aangeduid waarin de rechtbank zetelt. Limburg en de Provincie Limburg betrokken: Het kantoor van het Openbaar Ministerie in een arrondissement. Op het arrondissementsparket werken de officieren van justitie en ondersteunend personeel onder leiding van een hoofdofficier van justitie. De parketten zijn gevestigd in dezelfde steden als de rechtbanken. Limburg, Orde van Advocaten Limburg, Universiteit Maastricht, Open Universiteit Heerlen, Hogeschool Zuyd, De Limburger en Studio Europa.
Het initiatief is geïnspireerd op de Dag van de Rechtsstaat in Mechelen (B), waar recht, samenleving en cultuur al jaren samenkomen in een publiek gesprek over de betekenis en toekomst van de rechtsstaat. Limburg geeft daar vanaf dit jaar een eigen vervolg aan.
Vragen?
Bestuurssecretariaat rechtbank Limburg rechtbanklimburg@rechtspraak.nl- U verlaat Rechtspraak.nl.
Wat gebeurt er nog meer in Limburg rondom dit thema?
| Wat | Wanneer | Voor wie |
| Jeugddag bij de rechtbank | 9 september 2026 in Roermond en 11 september 2026 in Maastricht | We nodigen scholen uit de buurt uit om een exclusief kijkje te nemen in de rechtbank. We vinden het belangrijk dat jongeren een helder en realistisch beeld krijgen van de Rechtspraak. Dat doen we in deze week omdat dan ook de (landelijke) Week van de Rechtsstaat plaatsvindt. Met het ochtendprogramma richten we ons op leerlingen uit groep 7/8 en in de middag op middelbare scholieren. Dit evenement heeft reeds plaatsgevonden |
| Cursus en werkbezoek gemeenteraadsleden bij de rechtbank | 26 september 2026 in Roermond en 10 oktober 2026 in Maastricht | Inhoudelijk programma door Coen Modderman en Rob de Greef gecombineerd met werkbezoek aan rechtbank Dit evenement heeft reeds plaatsgevonden |
| Aan jou de troon: het stadhuis opent de deuren | 9 oktober 2026 | De gemeente Roermond organiseert een dag met aandacht voor de democratie. De rechtbank doet daar aan mee. Dit evenement heeft reeds plaatsgevonden |
| MOSaR-symposium | 22 oktober 2026 | Het Maastrichts Onderzoekcentrum voor Samenleving en Recht (MOSaR) organiseert het MOSaR-symposium: ‘Ondermijning: verschillende perspectieven op een veelzijdig thema’ dat plaatsvindt op donderdag 22 oktober 2026. Het thema is ondermijning en rechtsstaat. MOSaR Symposium 2026 - Agenda - Maastricht University- U verlaat Rechtspraak.nl Dit evenement heeft reeds plaatsgevonden |
| Podcast ‘De staat van de rechtsstaat’ | 9/10 november 2026 | In maart 2024 was Kees Sterk, rechter en bijzonder hoogleraar Europese Rechtspleging aan de Universiteit van Maastricht, te gast in de podcast Café Europa. In de aflevering ging hij dieper in op de democratische rechtsstaat die de afgelopen jaren onder druk heeft gestaan in een aantal lidstaten. Hoe herstel je de rechtsstaat als die jarenlang is afgebroken - zoals in Polen? En, hoe staan we er eigenlijk in Nederland voor? Aflevering uit maart ’24 met Kees Sterk- U verlaat Rechtspraak.nl |
| Film ‘Inn a State of Siege’ bij Lumière Maastricht | 16 november 2026 | Pamela Habibovic, een Nederlands-Bosnisch scheikundige en biochemicus, alsmede hoogleraar en bestuurder aan de Universiteit Maastricht, licht de documentaire toe. Qali Nur is de maker van de documentaire. De Holiday Inn, gesitueerd aan de ‘Sniper Alley’, was een cruciale plek tijdens de belegering van Sarajevo, van 1992-1995. Internationale journalisten verbleven er. Maar hoe zat het met het hotelpersoneel? Deze onthullende documentaire vertelt het verhaal van drie mannen die elke dag het gevaar trotseerden om hun hotel open te kunnen houden. Voor dit evenement kun je een kaartje kopen bij Lumière. |
| Ybo Buruma | 30 november 2026 | Lezing door Ybo Buruma in de Muziekgieterij in Maastricht |
| De Dag van de Rechtsstaat | 3 december 2026 | Programma in namiddag in Gouvernement aan de Maas Inloop 13.30 uur, programma 14.00-17.30 uur, netwerkborrel vanaf 17.30 uur |
| Studium generale bij de Universiteit Maastricht | 3 december 2026 | Studium Generale organiseert lezingen en debatten over verschillende onderwerpen: van kunst, filosofie, maatschappij en geschiedenis tot (natuur)wetenschap en actualiteit. Ferdinand Grapperhaus, spreker van de Dag van de rechtsstaat, geeft op 3 december ook ‘s avonds om 20 uur bij Studium Generale een lezing, Minderbroedersberg 4-6 Maastricht |
| The Librarians bij Zicht Sittard | 8 december 2026 | Zicht Sittard draait The Librarians in de vroege avond. Voor dit evenement kun je een kaartje kopen bij Zicht. The Libriairians | Filmhuis Zicht- U verlaat Rechtspraak.nl About the Film - The Librarians Film | Official Site- U verlaat Rechtspraak.nl |
| De vierde Prinses Beatrix-lezing | 9 december 2026 | De vierde Prinses Beatrix-lezing door de Belarussische oppositieleider Svetlana Tichanovskaja. Na haar deelname aan de Belarussische presidentsverkiezingen in 2020 en de daaropvolgende demonstraties, vluchtte ze naar buurland Litouwen. Nu reist ze de wereld rond en vraagt wereldleiders om steun tegen Aleksandr Loekasjenko. Tijdens de Prinses Beatrix-lezing worden prominente Europeanen gevraag om te reflecteren op het Verdrag van Maastricht en de toekomst van Europa. Woensdag 9 december van 14:00 tot 15:30 in de Sint Janskerk in Maastricht. Je kunt het volledige programma en mogelijkheid voor aanmelding vinden via deze link: registration page via this link- U verlaat Rechtspraak.nl. Prinses Beatrix-Lezing ‘24 door NAVO-admiraal Rob Bauer- U verlaat Rechtspraak.nl |
| Talkshow Zondag Gasten bij het Theater aan het Vrijthof | 20 december 2026, 14.30–16.30 uur | Een zondagmiddag in de Bovenzaal van Theater aan het Vrijthof met opmerkelijke gasten, theatrale verrassingen en muziek. De muziek wordt verzorgd door Patrice van Ramshorst, Paul Heijnen en Duncan Tilmans. Deze keer is Emile Roemer te gast bij Guido Wevers. Dit evenement is reeds uitverkocht. |
| Toga’s in Limburg | 14 april 2027 | Een middag voor professionals in de togaberoepen, georganiseerd door de rechtbank, het OM en de Orde van Advocaten. Met externe sprekers en afgesloten met een netwerkborrel. |
| Discussiebijeenkomst | Voorjaar 2027 | Voor met name wetenschappers en studenten. |