Wanneer jeugd- of volwassenenstrafrecht?
Kinderen tussen de 12 en 18 jaar die een strafbaar feit begaan, worden in beginsel berecht volgens het jeugdstrafrecht. Voor verdachten vanaf 18 jaar geldt in principe het volwassenenstrafrecht. De rechter kan hiervan afwijken, afhankelijk van de geestelijke ontwikkeling van verdachten.
Waarom is er jeugdstrafrecht?
Jongeren van 16 tot 23 jaar hebben een groot aandeel in de criminaliteit; zij zijn verantwoordelijk voor ongeveer 30 procent van alle delicten. Het is belangrijk om aan deze jongeren en jongvolwassenen een straf op te leggen en begeleiding te bieden die effectief is. Voor de jongere zelf, maar ook voor de samenleving. Voor de ene jongere is jeugddetentie het meest effectief, bij de ander werken een taakstrafWerkstraf, halt-straf (halt.nl) of gezinsbegeleiding beter.
Leeftijd en strafrecht
Ontwikkeling
Neurobiologisch onderzoek laat zien dat er een groot verschil is in de ontwikkeling van hersenen van jongeren. Zo kan een 20-jarige het geestelijk niveau hebben van een puber: bijvoorbeeld weinig zelfinzicht en sterk beïnvloedbaar. Een 17-jarige daarentegen kan juist al een volwassen besef hebben van zijn gedrag. Sommige hersenfuncties, zoals planning en flexibiliteit, zijn soms pas ver na de 18de verjaardag volledig ontwikkeld. Bij iedereen voltrekt zich dit proces in een ander tempo.
Jeugdstrafrecht voor volwassenen
Rechters proberen zoveel mogelijk aan te sluiten bij het ontwikkelingsniveau van verdachten als ze in de leeftijdsgroep van 16 tot 23 jaar zitten. De rechter kan er daarom voor kiezen om verdachten van 18 tot 23 jaar te straffen volgens het jeugdstrafrechtStrafrecht voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar. Kinderen jonger dan 12 jaar kunnen niet strafrechtelijk worden vervolgd. Bij het jeugdstrafrecht vinden zittingen achter gesloten deuren plaats. De leeftijdsgrenzen kunnen variëren. 16- en 17-jarigen kunnen volgens de regels van het volwassenenstrafrecht worden berecht als de ernst van het delict, hun persoonlijkheid of de omstandigheden waaronder het feit is begaan daar aanleiding voor geeft. Jongeren van 18 tot 23 jaar kunnen op grond van hun persoonlijkheid volgens de regels van het jeugdstrafrecht berecht worden. De rechter bepaalt welk recht van toepassing is.. Vanaf 23 jaar geldt altijd het strafrecht voor volwassenen.
Volwassenenstrafrecht voor jeugdigen
Als verdachten 16 of 17 jaar zijn, kan de rechter besluiten om het volwassenenstrafrecht toe te passen. Dit kan hij bijvoorbeeld doen omdat een jeugdstraf niet past bij hun geestelijke ontwikkeling en/of een misdrijfZwaar strafrechtelijk vergrijp. De strafwetgeving onderscheidt overtredingen en misdrijven. Overtredingen worden in de regel in eerste aanleg berecht door de kantonrechter, misdrijven door de afdeling strafrecht van de rechtbank. te ernstig wordt gevonden voor het opleggen van een jeugdstraf. Verdachten jonger dan 16 jaar worden altijd volgens het jeugdstrafrecht berecht.
Wat is er anders bij jeugdrechtspraak?
Kinderrechter Susanne Tempel legt uit wat er anders is bij een zaak van een jeugdige verdachte. Waarom berechten we soms volwassenen tussen de 18-23 jaar als minderjarigen? En waarom straffen we jongeren eigenlijk?
Maximimumstraffen in jeugdstrafrecht
Bij kinderen van 12 t/m 15 jaar kan de rechter maximaal één jaar jeugddetentie opleggen. Bij kinderen van 16 en 17 is dit twee jaar. De rechter kan onder jeugdstrafrecht ook de maatregelEen maatregel kan worden opgelegd na het begaan van een strafbaar feit. Er kunnen maatregelen worden opgelegd in plaats van een straf of naast een straf. Voorbeelden zijn: terbeschikkingstelling (tbs), plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis, ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel, onttrekking van voorwerpen aan het verkeer. 'plaatsing in een inrichting voor jeugdigen (PIJ-maatregel, ook wel jeugd-tbs genoemd) opleggen. De PIJ-maatregel kan zeven jaar duren. In uitzonderlijke gevallen kan de PIJ-maatregel worden omgezet in een tbs-maatregel (zie ook: tbs).
Veelgestelde vragen
Welke instantie bepaalt of er wordt berecht volgens het jeugd- of volwassenenstrafrecht?
Uiteindelijk beslist de rechter dit. Een belangrijke rol is in eerste instantie weggelegd voor het Openbaar MinisterieValt onder het ministerie van Justitie. Geeft leiding aan het opsporingsonderzoek van de politie en vervolgt de verdachten. (OM). Het OM kan aangeven of het van mening is of een zaak in aanmerking komt voor toepassing van het jeugdstrafrecht. Onder meer de Raad voor de KinderbeschermingOrgaan van het ministerie van Justitie en Veiligheid, gevestigd in elke arrondissementshoofdplaats. De raad behartigt de belangen van minderjarigen die dat nodig hebben en adviseert de kinderrechter bijvoorbeeld bij verzoeken om ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing. De raad heeft een adviserende rol of treedt op als procespartij in zaken over gezag, omgang, ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing. en de reclassering kunnen om advies worden gevraagd. De officier van justitie kan, net zoals later de rechter, bovendien een rapportage over de persoonlijkheid van de jongere aanvragen. De advocaat van de verdachte kan op de zitting pleiten voor toepassing van het jeugdstrafrecht.
Hoe gaat berechting van jeugdigen in de praktijk?
Wanneer de officier van justitieEen officier van justitie is een vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie in de rechtszaal. De officier van justitie is verantwoordelijk voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten. De officier beslist of iemand voor de rechter moet komen en eist een straf als de verdachte schuldig is. van mening is dat een verdachte (tot 23 jaar) in aanmerking komt voor toepassing van het jeugdstrafrecht, kan deze verdachte tijdens zijn voorarrest geplaatst worden in een justitiële jeugdinrichting in plaats van in een gevangenis. De officier van justitie laat zich adviseren, bijvoorbeeld door de reclassering en door de Raad voor de Kinderbescherming. De beslissing om het jeugdstrafrecht wel of niet toe te passen is aan de rechter.
In een justitiële jeugdinrichting worden jongeren intensief behandeld. Ze leren bijvoorbeeld omgaan met kwaadheid, lastige morele keuzes en hoe ze zich sociaal vaardig kunnen gedragen. Daarnaast gaan ze naar school of volgen ze een stage. Dit kan ook buiten de jeugdinrichting zijn, betrokkenen zijn dan alleen buiten school- of stage-uren om in de inrichting. De jongeren moeten daarbij voldoen aan strikte voorwaarden.
Naast de strafrechter kan ook de kantonrechterDe kantonrechter behandelt zowel civiele zaken als strafzaken. Het is een alleensprekende rechter die zaken als overtredingen uit het strafrecht, arbeidszaken, huurzaken en zaken onder de € 25.000,- behandelt. Vroeger was het kantongerecht een apart gerecht naast de rechtbanken, gerechtshoven en de Hoge Raad. De kantongerechten zijn opgegaan in de rechtbanken. De term 'kantonrechter' is blijven bestaan. zich buigen over een zaak van een jeugdige verdachte. De kantonrechter beslist over lichte strafbare feiten. Denk dan bijvoorbeeld aan te hard rijden, wildplassen en vandalisme.
Is onderzocht of verdachten met een onvolwassen ontwikkelingsniveau vaak beter gebaat zijn bij extra begeleiding dan bij een vrijheidsstraf?
Verschillende wetenschappelijke studies tonen aan dat een vermindering van kans op herhaling (recidiveHerhaling van strafbaar gedrag.) vaker voorkomt bij projecten met delinquenten die gericht zijn op resocialisatie in plaats van op afschrikking. Specifiek bij jonge daders zijn er meer mogelijkheden om iemands leven en gedrag nog te beïnvloeden.
Kunnen 16-17 jarigen die als volwassenen worden berecht ook de maximale (tijdelijke) gevangenisstraf van 30 jaar opgelegd krijgen?
Ja, dat is mogelijk. De vraag is hoe vaak dit in de praktijk zal voorkomen, gezien bijvoorbeeld de kleinere kans dat een jonge verdachteIemand over wie aanwijzingen bestaan dat hij mogelijk een strafbaar feit heeft gepleegd. De wet spreekt over "een redelijk vermoeden van schuld". Een verdachte wordt pas dader genoemd nadat hij is veroordeeld. eerder zwaardere delicten heeft gepleegd, een factor die een strafverzwarend effect heeft. Maar wettelijk kan een 16- of 17-jarige die volgens het volwassenenstrafrecht berecht wordt, alle straffen en maatregelen die hierbinnen gelden, opgelegd krijgen.
Strafzaken van de kinderrechter worden bij uitzondering versneld behandeld via snelrecht of supersnelrecht.
Voor meer informatie of hulp, bezoek de contactpagina. Daar vindt u antwoorden op veelgestelde vragen en informatie over hoe u ons kunt bereiken.