DCSIMG

 
loading readspeaker...

U moet terechtstaan 

Wat als je wordt opgeroepen door de rechtbank?

Bekijk de film

Hoe weet ik wanneer mijn zaak voor de rechter komt?

Het Openbaar Ministerie beslist of en wanneer uw zaak voor de rechter komt. U ontvangt van het Openbaar Ministerie een dagvaarding.

U kunt een dagvaarding op het politiebureau of in de gevangenis krijgen maar u kunt ook thuis per post een dagvaarding ontvangen.

Op de dagvaarding staat precies wanneer, waar en hoe laat u bij de rechtbank moet komen. Ook staat in juridische bewoordingen uitgelegd waarvan u precies wordt verdacht.

Op iedere dagvaarding staat een zaaknummer (ook wel parketnummer genoemd). Vermeld dit nummer als u bijvoorbeeld een brief schrijft naar de rechtbank. Houd het nummer bij de hand als u belt met de rechtbank over uw zaak.

Hoe lang duurt een zitting?

Hoe lang een zitting duurt, is afhankelijk van de zaak. Een eenvoudige zaak kan binnen tien minuten klaar zijn. Een ingewikkelde zaak kan enkele dagen in beslag nemen.

Het kan voorkomen dat een zitting wordt aangehouden (uitgesteld). Dat betekent dat de inhoudelijke behandeling van de zaak wordt uitgesteld. Bijvoorbeeld omdat de rechter nader onderzoek nodig vindt. De zaak kan ook worden aangehouden als u ziek bent en u heeft de rechter schriftelijk met onderbouwing van stukken gevraagd om uw strafzaak nog niet inhoudelijk te behandelen.

Als de zaak wordt aangehouden, informeert de rechter u ter plekke over de nieuwe datum of u krijgt later een brief met de nieuwe datum van de officier van justitie.

Hoe verloopt de zitting?

Tijdens de zitting onderzoekt de rechter of u schuldig bent. Een zitting is vrijwel altijd openbaar. Dat betekent dat anderen de zaak kunnen bijwonen.

Zittingen waarbij minderjarigen betrokken zijn, worden in de regel achter gesloten deuren behandeld. Deze zittingen zijn dus niet openbaar.

De zitting verloop altijd via een vaste procedure.

1. Opening onderzoek ter zitting
De rechter controleert of uw naam en adres kloppen en zal u vertellen dat u goed moet opletten wat er tijdens de zitting gebeurt. De rechter zal ook vertellen dat u niet tot antwoorden verplicht bent. Daarnaast zal de rechter nagaan wie er in uw zaak naast u en (eventueel) uw advocaat in de zittingszaal aanwezig zijn.

2. Tenlastelegging
De officier van justitie legt aan de rechter en u uit van welk strafbaar feit u precies wordt verdacht.

3. Onderzoek door de rechter
De rechter zal u ondervragen over het misdrijf of de overtreding waarvan u wordt verdacht. Ook de officier van justitie en uw advocaat (indien aanwezig) mogen vragen stellen. De rechter, officier van justitie of advocaat kunnen ook deskundigen en getuigen aan het woord laten. De rechter zal daarnaast ingaan op uw persoonlijke omstandigheden.

Mogelijk zal de rechter het slachtoffer aan het woord laten. Bijvoorbeeld als deze wil gebruikmaken van het spreekrecht. Hij kan dan aangeven wat de gevolgen van het misdrijf voor hem zijn geweest.

4. Requisitoir
Tijdens het requisitoir vertelt de officier van justitie wat hij van de zaak vindt. De officier besluit zijn verhaal met de eis: hij vraagt de rechter een straf of maatregel op te leggen of zal vragen om u vrij te spreken. De officier van justitie neemt tijdens het requisitoir ook een standpunt in over een eventuele vordering tot schadevergoeding.

5. Vordering benadeelde partij
Als het slachtoffer een vordering tot schadevergoeding heeft ingediend, zal deze de vordering, nadat de officier van justitie het woord heeft gevoerd, mogen toelichten.

6. Pleidooi
De advocaat geeft namens u  zijn visie op de zaak. Als u geen advocaat heeft, wordt u in de gelegenheid gesteld uw eigen verdediging te voeren.

7. Repliek en dupliek
De officier van justitie mag reageren op het pleidooi van de advocaat. De advocaat krijgt daarna nog een keer het woord. Als zich een benadeelde partij in uw strafproces heeft gevoegd, krijgt deze van de rechter de gelegenheid te reageren.

8. Laatste woord
Als verdachte krijgt u het laatste woord van de rechter.

9. Uitspraak
De rechter vertelt wanneer hij uitspraak doet. In kleinere strafzaken doet de rechter normaal gesproken direct uitspraak. In grotere strafzaken doet de rechter bijna altijd na twee weken uitspraak.

Eenvoudige zaken worden door één rechter afgedaan. Ingewikkelde zaken door drie rechters. 

Is de zitting openbaar?

De meeste zittingen zijn openbaar. Dat betekent dat andere bezoekers de rechtszaak kunnen bijwonen. Zittingen waarbij minderjarigen betrokken zijn, worden in de regel achter gesloten deuren behandeld. Deze zittingen zijn dus niet openbaar.

Moet ik zelf aanwezig zijn tijdens een zitting?

U bent niet verplicht om op een zitting aanwezig te zijn. U kunt uw verdediging aan uw advocaat overlaten. U moet uw advocaat daarvoor machtigen.

Als de rechter het nodig vindt dat u wél op de zitting aanwezig bent, kan hij bevelen dat u aanwezig moet zijn. In het uiterste geval kan hij ‘uw medebrenging gelasten’. De politie haalt u dan op.

Waar moet ik mij melden?

Op de dagvaarding staat het adres waar u zich moet melden en het tijdstip waarop de zitting begint. Neem de dagvaarding mee naar de rechtbank. Meld u bij aankomst in het gerechtsgebouw bij de portier. De portier verwijst u naar de juiste zaal. Als u in voorarrest zit, wordt u op de dag van de zitting naar de rechtbank gebracht.

Denk eraan bij een bezoek aan de rechtbank uw legitimatiebewijs mee te nemen.

Uit veiligheidsoverwegingen moeten alle bezoekers van de rechtbank door de scanstraat, net als op het vliegveld. Houd er rekening mee dat het daardoor even duurt voordat u binnen bent.

Vlakbij de zittingszaal bevindt zich een wachtruimte. Vergeet niet u eerst te melden bij de bodebalie zodat de bode het u kan laten weten als de zitting begint.

Houd er rekening mee dat door uitloop van andere zaken de zitting soms later begint dan gepland.

Heb ik een advocaat nodig?

In strafzaken bent u niet verplicht om een advocaat in de arm te nemen. U mag dus uw eigen verdediging voeren. Wordt u verdacht van een misdrijf, dan is het wel verstandig om tijdig een advocaat in te schakelen. Namen en adressen van advocaten vindt u op de website van de Orde van Advocaten. Ook de medewerkers van het Juridisch Loket kunnen u juridische hulp geven. 

Ik heb geen geld voor een advocaat!

Als u de rechtsbijstand niet zelf kunt betalen, dan kan uw advocaat een toevoeging voor u vragen. U betaalt dan een beperkte bijdrage. Hoe hoog die bijdrage is, is afhankelijk van uw inkomen en vermogen. Uw advocaat of het Juridisch Loket kan u hierover meer vertellen. Informatie over door de overheid gesubsidieerde rechtsbijstand vindt u in de brochure Hoe vraagt u gesubsidieerde rechtsbijstand of mediation aan?.

Als u in voorarrest zit krijgt u ‘automatisch’ een advocaat toegewezen. U kunt ook om een andere advocaat vragen.

Kan mijn zaak worden uitgesteld?

Als u zich niet voldoende op de behandeling van uw zaak kunt voorbereiden, kunt u uitstel van de zitting vragen. U moet dat wel toelichten. Ook kan de zitting worden uitgesteld als u op het geplande tijdstip onmogelijk aanwezig kunt zijn, bijvoorbeeld omdat u ziek bent of met vakantie bent. Onderbouw uw verzoek met stukken waaruit uw verhindering blijkt (bijvoorbeeld een medische verklaring van uw huisarts of een kopie van de reisbescheiden van een geplande vakantiereis). Zonder onderbouwing kan uw verzoek worden afgewezen.

Voor het vragen van uitstel kunt u terecht bij de griffie van het gerecht waar u moet voorkomen. Een verzoek om de zaak uit te stellen doet u bij voorkeur schriftelijk (brief of faxbericht). U moet in uw verzoek in ieder geval het parketnummer van uw zaak, uw naam, de zittingsdatum en de reden(en) voor uitstel vermelden. Wanneer u kort voor de behandeling van uw zaak een verzoek wilt doen om de zaak uit te stellen, kan dat ook telefonisch. U moet dan bellen naar de griffie van het gerecht. De contactgegevens van de rechtbanken en de gerechtshoven treft u aan op deze website (onder de rubriek Gerechten’).

Vraag het uitstel van de behandeling van uw zaak zo snel mogelijk aan nadat u de dagvaarding hebt ontvangen. Op de voorkant van de dagvaarding (of oproeping) staat op welke dag en op welk tijdstip uw zaak door de rechter wordt behandeld. Dien uw verzoek tot uitstel in ieder geval vóór dat tijdstip in. U kunt het verzoek om uitstel natuurlijk ook overlaten aan uw advocaat.

De rechter is niet verplicht de zitting uit te stellen. Informeer daarom op de dag van de zitting bij de griffie van het gerecht of de behandeling van uw zaak wordt uitgesteld of dat de zaak toch wordt behandeld zonder dat u daarbij aanwezig bent.

Wanneer doet de rechter uitspraak?

De rechter geeft aan het einde van de zitting aan wanneer hij uitspraak doet. In kleinere strafzaken doet de rechter doorgaans direct uitspraak. In grotere strafzaken meestal na twee weken. De rechter kan in uw strafzaak verschillende beslissingen nemen. Hij kan u onder meer:

  • vrijspreken;
  • ontslaan van alle rechtsvervolging;
  • een boete opleggen;
  • een gevangenisstraf opleggen;
  • een taakstraf opleggen.

Hoe stel ik hoger beroep in?

Als u veroordeeld bent, kunt u binnen twee weken hoger beroep instellen. Dit kan bij de informatiebalie van de rechtbank. Als u binnen twee weken geen hoger beroep heeft ingesteld, wordt het vonnis in beginsel definitief.

U kunt tegen een vonnis maar één keer in hoger beroep gaan.

Als u in hoger beroep gaat, wordt uw zaak door het gerechtshof veelal opnieuw behandeld. U ontvangt daarvoor opnieuw een dagvaarding.

In lichtere zaken (met een geldboete van niet meer dan € 500,-) beoordeelt de voorzitter van de strafkamer van het gerechtshof op basis van het strafdossier of er een goede reden is voor een behandeling van het hoger beroep. Als die er niet is, wordt de zaak niet opnieuw behandeld. U krijgt hierover bericht. Bij het aantekenen van hoger beroep kunt u aangeven wat uw voornaamste reden is voor het instellen van beroep.

PDFGrievenformulier (pdf, 478 kB)

PDF bestanden kunt u openen met onder meer de gratis Adobe Acrobat Reader.