Veelgestelde vragen 

Nee, aan een uitspraak van een rechter kan de Tweede Kamer niets veranderen. De Tweede Kamer heeft wel de mogelijkheid om de wet aan te passen, en rechters baseren hun uitspraken op wat er in de wet staat.

Nederland heeft de juryrechtspraak afgeschaft in 1813. Nederland hoort bij de landen die hun rechtssysteem hebben ingericht volgens de principes van ‘civil law’. ‘Civil law’ wortelt in het Romeinse recht. In dit stelsel wordt het recht opgeschreven in wetboeken en spreken professionele rechters recht.

Nederland heeft niet alleen te maken met Nederlandse regels en Nederlandse rechters. In ons land gelden veel regels en bepalingen uit internationale verdragen. In de grondwet staat dat deze verdragen voorrang hebben op de nationale wetten en regels.
Sommige verdragen gelden alleen binnen Europa, anderen gelden wereldwijd. Een belangrijk Europees verdrag is het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Als iemand vindt dat een Nederlandse wet in strijd is met dit verdrag, moet de rechter daarnaar kijken. Het verdrag gaat boven de nationale wet.

Op deze website treft u algemene informatie aan. Inhoudelijk kan een rechtbank niet op uw persoonlijke vraag ingaan. Deze moet onpartijdig blijven, want het kan zijn dat deze zaak in de toekomst nog aan de rechter wordt voorgelegd.
Op deze website staat een aparte pagina met meer informatie over juridisch advies.

Op 1 januari 2009 is de Wet beëdigde tolken en vertalers van kracht geworden. Sinds die datum moet u zich inschrijven in het Register beëdigde tolken en vertalers.

Een rechter kan besluiten om een taakstraf op te leggen bij misdrijven waar een celstraf of geldboete op staat en bij overtredingen waar een celstraf op staat. De taakstraf zit dus tussen de geldboete en de vrijheidsstraf in.

Een taakstraf kan een werkstraf, een leerstraf of een combinatie van beide zijn. Het maximum aantal uren dat opgelegd kan worden is:
• Werkstraf: 240 uur;
• Leerstraf: 480 uur;
• Combinatie werk- en leerstraf: 480 uur. Het werkgedeelte hiervan mag niet meer dan 240 uren bedragen.
Als iemand de opgelegde taakstraf niet verricht, moet hij alsnog een celstraf uitzitten.

Niet vaak. In de wet staat dat van geval tot geval bekeken moet worden hoe ernstig een vormfout is en wat daar de gevolgen van moeten zijn. Ook kan de dagvaarding in een later stadium nog worden aangepast. Zelfs nog in hoger beroep.
Als een vormfout niet nadelig is geweest voor de verdachte, zal de rechter er ook geen gevolgen aan verbinden. Een vormfout die enigszins nadelig is geweest kan tot strafvermindering leiden. Als de vormfout zo ernstig is dat de verdachte wezenlijk in zijn verdediging is geschaad, kan het openbaar ministerie 'niet ontvankelijk' worden verklaard. De verdachte gaat dan vrijuit. Dit komt weinig voor.

Wie veroordeeld is tot een gevangenisstraf tot en met 1 jaar, moet die straf helemaal uitzitten.
Als de rechter iemand heeft veroordeeld tot een langere onvoorwaardelijke gevangenisstraf, gelden de volgende regels:
• Wie is veroordeeld tot een gevangenisstraf van 1 tot 2 jaar, komt voorwaardelijk vrij na 1 jaar plus een derde van de rest van de straf;
• Wie is veroordeeld tot meer dan 2 jaar gevangenisstraf, komt voorwaardelijk vrij na twee derde van de straftijd.
Gaat iemand opnieuw in de fout, dan moet hij het restant van de straf alsnog uitzitten.

Niet vaak, maar het aantal mensen dat een levenslange gevangenisstraf krijgt, stijgt de laatste jaren wel. Na de Tweede Wereldoorlog legden Nederlandse rechters meer dan veertig maal levenslang op. Een van de bekendste zaken van de laatste jaren is die van Mohammed B., de moordenaar van de filmer Theo van Gogh.

Nee. Het Openbaar Ministerie (OM) mag tegenwoordig voor een aantal veel voorkomende strafbare feiten zelf straffen opleggen. Hij mag geen gevangenisstraf opleggen, maar wel een boete, een taakstraf, een stadionverbod of een ontzegging van de rijbevoegdheid.
De officier van justitie kan ook bepalen dat een verdachte schadevergoeding moet betalen aan het slachtoffer. Op deze manier worden de overbezette rechters ontlast.

Jongeren tot 16 jaar mogen een celstraf van maximaal 1 jaar krijgen. Voor jongeren tussen 16 en 18 jaar is dat maximaal 2 jaar.
In uitzonderingsgevallen kan de rechter jongeren van 16 of 17 jaar berechten volgens het volwassenenstrafrecht. Dit kan alleen als:
• het gaat om een ernstig strafbaar feit, zoals moord;
• de persoonlijkheid van de verdachte daartoe aanleiding geeft;
• de omstandigheden waaronder het strafbaar feit zijn begaan daartoe aanleiding geven.

• Als u door de rechter bent veroordeeld voor een overtreding of een misdrijf, heeft u een strafblad.
• Als u een keer bent geflitst voor te hard rijden en u hebt hiervoor een boete gekregen via het Centraal Justitieel Incassobureau, dan komt dit niet op een strafblad.
• Als de officier van justitie u een transactievoorstel heeft gedaan voor een misdrijf en u hoeft, wanneer u met dit voorstel instemt, niet voor de rechter te komen, komt dat wel bij het Justitieel Documentatieregister terecht.
Alle strafbladen staan in het Justitieel Documentatieregister. Meer informatie over het strafblad staat op de website van de Justitiële Informatiedienst van het Ministerie van Justitie.

De rechter kan naast een boete, een taakstraf of een gevangenisstraf ook een zogenoemde ontnemingsmaatregel opleggen. Zo kunnen het geld en de spullen dat een veroordeelde crimineel met strafbare feiten heeft ‘verdiend’ worden afgenomen.
De officier van justitie moet de rechter in zo’n geval vragen om de ontnemingsmaatregel op te leggen. Hij moet daarbij wel aantonen hoe hij aan het gevraagde bedrag komt.

Het wetboek van Strafrecht onderscheidt 2 soorten strafrechtelijke vergrijpen:
• Misdrijf: een zwaar strafrechtelijk vergrijp. Denk hierbij aan moord, maar ook aan het vervalsen van bankbiljetten met als doel om ze voor echt door te laten gaan. Misdrijven worden door de strafrechter berecht.
• Overtreding: een licht strafrechtelijk vergrijp, zoals het wegblijven terwijl je moet getuigen in de rechtszaal. De kantonrechter berecht overtredingen.

Een voorwaardelijke straf houdt in dat je je voor een bepaalde periode aan een aantal voorwaarden houdt. Als je dat niet doet, krijg je toch nog je straf. Doe je het wel, dan komt de straf te vervallen.
Bij een onvoorwaardelijke straf moet iemand de straf meteen ondergaan, bijvoorbeeld meteen de gevangenis in of de opgelegde boete betalen.

Na het begaan van een strafbaar feit kan er een maatregel worden opgelegd. Dit kan in plaats van een straf, maar ook naast een straf. Voorbeelden van een maatregel zijn plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis (TBS) en het afnemen van je rijbewijs.

De rechtspraak is openbaar zodat iedereen kennis kan nemen van het verloop van een procedure; dit beschermt procespartijen tegen willekeur. Doordat zittingen openbaar zijn, kan iedereen zien hoe de rechter zijn werk doet.
De openbaarheid van de rechtspraak is beperkt tot de zittingszaal en de uitspraak. Informatie die tot bepaalde personen kan worden herleid, mag niet of alleen onder strenge voorwaarden worden bekendgemaakt. Er gelden bijvoorbeeld anonimiseringsregels voor het publiceren van uitspraken.

Iedereen vanaf 18 jaar mag een zitting bijwonen. Personen onder de 18 jaar mogen dit alleen na toestemming van de rechter en onder begeleiding van een volwassene.

Elke rechtbank en elk gerechtshof heeft huisregels. Bezoekers moeten zich daaraan houden. De huisregels van de afzonderlijke gerechten vindt u op hun eigen websites.
Een paar regels gelden overal:
• Huisdieren zijn niet toegestaan (met uitzondering van blindengeleide- of hulphonden);
• In het gerechtsgebouw mag niet worden gefilmd en er mogen ook geen foto’s worden gemaakt;
• Roken en alcohol gebruiken in het gerechtsgebouw zijn niet toegestaan;
• Mobiele telefoons gaan uit tijdens de zitting.

Opstaan als de rechter binnenkomt is een traditie. Daarmee wordt het gezag van de rechter benadrukt.

Aan de achterzijde van de rechtszaal ziet u altijd 2 deuren. Door de linkerdeur komt de officier van justitie binnen, door de rechterdeur de rechter(s) en de griffier. De eigen deur voor de rechter onderstreept dat de rechter onafhankelijk en onpartijdig is.

De verdachten moeten binnen een paar dagen na het misdrijf voor de rechter verschijnen. Het wordt alleen toegepast bij zaken die eenvoudig van aard zijn, zoals bij voetbalvandalisme. Via snelrecht kan er een goed lik-op-stukbeleid worden uitgeoefend.

Alleen in heel uitzonderlijke gevallen. Rechters worden voor het leven benoemd. De enige instantie die een rechter kan ontslaan, is de Hoge Raad.

De politierechter is een rechter die in zijn eentje strafzaken behandelt. Het gaat daarbij niet om de ingewikkelde en heel zware strafzaken. De politierechter kan straffen opleggen tot maximaal 1 jaar gevangenisstraf.

De kantonrechter is een ervaren rechter die verschillende soorten zaken behandelt:
• huurzaken (zoals huurschuld of achterstallig onderhoud);
• arbeidsovereenkomsten (zoals ontslagzaken en het toekennen van ontslagvergoedingen);
• zaken waarin burgers tegenover elkaar staan (civiele zaken) en waarbij het gaat om een bedrag tot € 25.000;
• eenvoudigste strafzaken, zoals verkeersovertredingen.

De kantonrechter behandelt maar een deel van de zaken in het civiel recht, waarbij de ene burger tegenover de andere burger staat. Voor zaken waarin het gaat om een geldbedrag van meer dan € 25.000, maar bijvoorbeeld ook voor familiezaken zoals echtscheiding moet u naar de civiele rechter.

In het strafrecht is de rechter-commissaris degene die beoordeelt of de politie een verdachte langer in voorarrest mag houden terwijl het opsporingsonderzoek nog bezig is. Hij moet ook goedkeuring geven als de politie en de officier van justitie bijzondere opsporingsmethoden willen gebruiken, zoals het afluisteren van een telefoon.

De rechter-commissaris heeft ook een aantal taken in faillissementszaken. De belangrijkste is het toezicht op de curator (de advocaat die bij een faillissement van een bedrijf is belast met het beheer en de vereffening van de failliete boedel).

Nee. De officier van justitie geeft leiding aan de politie tijdens het onderzoek. De rechter beoordeelt of de politie in een strafzaak heeft gehandeld volgens de spelregels. Er zijn bijvoorbeeld regels voor het gebruik van bijzondere opsporingsmethoden, zoals het afluisteren van een telefoon. Als de politie die regels niet naleeft, kan de rechter besluiten een lagere straf te geven of zelfs om de officier van justitie ‘niet ontvankelijk’ te verklaren, zoals dat heet. De verdachte gaat dan vrijuit.

Er zijn strafrechters, familierechters, handelsrechters, bestuursrechters en vreemdelingenrechters. Een bijzondere categorie rechters vormen de kantonrechters: dat zijn ervaren rechters die verschillende categorieën zaken behandelen.

Ja, net als ieder ander kan een rechter ook nevenfuncties hebben, bijvoorbeeld het lidmaatschap van een bestuur. Welke nevenfuncties rechters hebben, is te vinden in het register van nevenfuncties.
Rechters mogen geen zaken behandelen waarbij ze zelf zijn betrokken doordat ze een bepaalde nevenfunctie hebben. Een rechter die in het bestuur zit van een voetbalclub, mag bijvoorbeeld geen zaak behandelen waarin die club een van de partijen is. Zijn onpartijdigheid zou dan ter discussie komen te staan.

Rechters, officieren van justitie en advocaten dragen tijdens de rechtszitting een zwarte toga en een witte bef. De toga heeft een symbolische betekenis. De deelnemers in het proces worden er als het ware minder persoonlijk door en de nadruk komt te liggen op hun ambt van officier, rechter of advocaat.

Om tot een beslissing te komen, hanteert de rechter om te beginnen de wet. Hierin staan de afspraken die in Nederland gelden voor alle denkbare situaties, zoals wanneer iemand mag worden ontslagen en welke straf een verdachte verdient voor welk strafbaar feit. Ook gemeenten en provincies hebben regels die dezelfde kracht hebben als een wet. Als het nodig is, kijkt de rechter ook naar internationale verdragen en naar uitspraken van andere rechters in vergelijkbare gevallen.
En de rechter kijkt natuurlijk naar wat er in een zaak precies aan de hand is. Hij bestudeert de stukken, kan de partijen vragen stellen en als het nodig is ook deskundigen horen.

De rechtspraak heeft een eigen klachtenregeling op grond waarvan iedereen een klacht tegen de rechtbank indienen. U kunt uw klacht digitaal indienen bij het gerecht waar u de klacht tegen heeft, als hij voldoet aan de eisen die in de klachtenregeling staan.

Een advocaat-generaal is geen advocaat. De advocaat-generaal heeft dezelfde rol als een officier van justitie, maar dan in strafzaken die worden behandeld bij het gerechtshof.

Wie betrokken is in een rechtszaak en goede redenen heeft om te denken dat de rechter een zaak niet onpartijdig kan beoordelen, kan erom vragen deze rechter te vervangen. Zo’n verzoek wordt een verzoek tot wraking genoemd.

De vonnissen worden in het openbaar uitgesproken. Iedereen kan dus in principe kennis nemen van de inhoud. Maar om privacy-redenen worden afschriften van vonnissen niet zomaar aan iedereen verstrekt.
Soms is het wel mogelijk om een vonnis in te zien. Als u een bepaald vonnis wilt inzien of een afschrift wilt ontvangen, kunt u contact opnemen met het gerecht dat de uitspraak heeft gedaan.

Ja, maar alleen als u partij in een zaak bent. U kunt vanaf de dag van de uitspraak contact opnemen met de rechtbank of het gerechtshof waar de uitspraak is gedaan. 

Bij strafzaken werkt het anders. Informatie over de uitspraak in een strafzaak moet u schriftelijk aanvragen. Bent u slachtoffer in een strafzaak en wilt u in het bezit komen van de uitspraak? Dan moet u contact opnemen met het openbaar ministerie.

Uitspraken die juridisch interessant zijn of publicitair veel aandacht krijgen, worden op deze site gepubliceerd in het onderdeel Uitspraken.

Nee, op rechtspraak.nl staat een selectie van uitspraken die juridisch relevant zijn of waarvoor veel (media-)belangstelling is.
Privépersonen die in een uitspraak voorkomen, worden anoniem gemaakt omwille van privacy. Bedrijven en personen die beroepsmatig met de rechter te maken hebben, worden niet geanonimiseerd. Hiervoor zijn speciale anonimiseringsrichtlijnen opgesteld.

Soms heeft de officier van justitie niet het recht om iemand te vervolgen, bijvoorbeeld wanneer een misdrijf verjaard is of wanneer de politie en het Openbaar Ministerie tijdens de opsporing de spelregels hebben overtreden. De rechter zal de officier van justitie dan niet-ontvankelijk verklaren. De zaak is daarmee afgedaan.
Het verschil met vrijspraak is dat de rechter zich bij ‘niet-ontvankelijk’ helemaal niet buigt over de vraag of een verdachte iets wel of niet heeft gedaan.

Van iedere rechtszaak worden de uitspraken en dossiers bewaard in een archief. De gegevens worden per arrondissement opgeslagen. Op bepaalde tijden, dit verschilt per soort zaak, worden de archieven geschoond. Sommige zaken worden dan doorgestuurd naar het Rijksarchief, andere worden vernietigd.
Als u een bepaalde uitspraak wilt inzien, kunt u het best contact opnemen met de betreffende rechtbank of gerechtshof.

Nee, het Justitieel Documentatieregister is niet openbaar. Als iemand zijn straf heeft ondergaan, is het niet de bedoeling dat hij of zij daarna nog door anderen wordt geconfronteerd met zijn strafblad.