Getuige in het bestuursrecht

• Een partij in de rechtszaak kan u meebrengen naar de zitting, of u bij aangetekende brief of met een schriftelijk document van de deurwaarderEen bij koninklijk besluit benoemde openbaar ambtenaar, die belast is met het uitbrengen van dagvaardingen en andere exploten en het verrichten van ontruimingen, inbeslagnemingen en executoriale verkopingen. Een deurwaarder kan ook optreden als proces- of rolgemachtigde en rechtsbijstand verlenen. oproepen. Een partij kan ook aan de rechter vragen om u als getuige op te roepen.
• U kunt een oproep krijgen van de rechtbankRechtsprekend orgaan dat in eerste aanleg oordeelt over zaken zoals echtscheidingen, misdrijven, geldvorderingen, en de meeste bestuursrechtelijke geschillen. Ook wordt met het begrip rechtbank het gebouw aangeduid waarin de rechtbank zetelt.. De rechter heeft dan op verzoek van een partij of zelf beslist om u als getuige op te roepen.

In de oproep staat:

• wanneer en waar u moet getuigen, en
• waarover het getuigenverhoor gaat.

Meestal getuigt u tijdens een zitting en zijn de partijen in de rechtszaak erbij. In een enkel geval getuigt u voorafgaand aan een zitting.

Woont u ver weg van de plaats waar u moet getuigen? U kunt vragen of u uw getuigenverklaring mag afleggen bij een rechtbank bij u in de buurt. U kunt dit vragen aan de persoon die u heeft gevraagd om te getuigen. De rechter beslist over uw verzoek.

Als de rechtbank u heeft opgeroepen, dan bent u verplicht om te komen en een getuigenis af te leggen. Als u hier niet aan voldoet, pleegt u een strafbaar feit. Weigert u als getuige te komen, dan kan de rechter u (met hulp van de politie) dwingen om te komen. Gemaakte kosten kunnen voor u zijn.

Bent u opgeroepen door een partij, dan bent u niet verplicht om te komen en een getuigenis af te leggen. Ook kan de rechter afzien van uw getuigenis als die niet kan bijdragen aan de beoordeling van de zaak.

Is het getuigenverhoor op uw werkdag? Uw werkgever moet het u mogelijk maken om te komen. Kunt u niet komen vanwege bijvoorbeeld ziekte? Dan moet u dit vooraf laten weten aan de rechtbank of aan de partij van wie u de oproep heeft gekregen.

Soms kunt u aan de rechter vragen of u niet hoeft te getuigen. Dat heet een beroep doen op uw verschoningsrechtHet recht dat een getuige op grond van zijn familierelatie met de verdachte of op grond van zijn beroep heeft om vragen van de rechter onbeantwoord te laten. Een getuige mag zich ook verschonen van het geven van een antwoord als hij zichzelf daardoor zou belasten.. De rechter kan u dan ‘ontslaan’ van uw plicht om te getuigen. Bijvoorbeeld als u:

• de (ex-)echtgenoot/echtgenote, (ex-)geregistreerd partner of directe familie bent van een betrokken partij in de rechtszaak, of
• een ambts- of beroepsgeheim heeft, bijvoorbeeld omdat u arts, maatschappelijk werker of notaris bent.

Als er geen sprake is van verschoningsrecht en u weigert om een getuigenverklaring af te leggen, dan kan de rechter in het uiterste geval opdracht geven om u als getuige te gijzelen (vasthouden in een penitentiaire inrichtingGevangenis of huis van bewaring.). De kosten daarvan kunnen voor u zijn.

De bestuursrechter kan u vragen om de eed of beloftePlechtige verklaring van een getuige op de zitting dat hij de waarheid zal spreken. Hij is dit verplicht. Als hij opzettelijk een valse verklaring aflegt, maakt hij zich schuldig aan meineed. af te leggen. Dat is dan verplicht. Hiermee verklaart u dat u de waarheid zal zeggen. Spreekt u met opzet niet de waarheid, dan maakt u zich schuldig aan meineed. Dat is strafbaar.

• Als u getuigt, mag uw advocaatRaadsman of raadsvrouw in juridische aangelegenheden. Een advocaat is lid van de Nederlandse Orde van Advocaten. erbij zijn.
• De meeste zittingen zijn openbaar toegankelijk. U (of uw advocaat) kunt de rechter vragen of de zitting achter gesloten deuren kan plaatsvinden (de zitting is dan niet openbaar). De rechter beslist erover.
• Begrijpt u de Nederlandse taal niet (voldoende)? Vraag dan tijdig voor de zitting om een tolk die erbij is als u getuigt. De partij die u als getuige heeft opgeroepen, moet daarvoor zorgen.

1. Bij binnenkomst in de rechtbank gaat u naar de wachtruimte of de hal. Daar wacht u totdat de bode u ophaalt en meeneemt naar de rechtszaal (de rechter hoort elke getuige apart).
2. De rechter legt kort uit hoe het verhoor verloopt en vraagt naar uw naam, geboortedatum, beroep en woonplaats. Soms kan de rechter u vragen naar uw identiteitsbewijs.
3. De rechter kan vragen wat uw relatie is met de partij(en) in de rechtszaak. Dit is om na te gaan of u een verschoningsrecht heeft. Als u een verschoningsrecht heeft, dan hoeft u geen verklaring af te leggen.
4. De rechter kan u vragen om de eed of belofteVerplichte verklaring van een getuige op de zitting dat hij de waarheid zal spreken. Wie opzettelijk een valse verklaring aflegt, maakt zich schuldig aan meineed. af te leggen. Hiermee belooft u de waarheid te vertellen. Als u gelovig bent, dan kunt u ervoor kiezen de eed af te leggen. U zegt dan ‘zo waarlijk helpe mij God almachtig’. Bent u niet gelovig, dan legt u de belofte af. U zegt dan ‘dat beloof ik’.
5. De rechter vraagt wat u als getuige heeft gezien of gehoord (de feiten, niet uw mening erover). Als u iets niet meer precies weet, dan zegt u dat (want het is belangrijk dat u de waarheid vertelt). Na de rechter kunnen de andere aanwezige partijen u vragen stellen.
6. Heeft u voorafgaand aan de zitting al een getuigenverklaring afgelegd, dan kunnen de rechter en partijen u vragen bepaalde punten toe te lichten.
7. De griffierPersoon die de rechter op de zitting ondersteunt en een verslag maakt van de zitting. maakt aantekeningen van wat u zegt.
8. Heeft u uw verklaring afgelegd, dan mag u de rechtszaal uitgaan of op de publieke tribune gaan zitten als het een openbare zitting is.

• Als u een getuigenis heeft afgelegd, dan kunt u een vergoeding vragen voor bepaalde kosten. Bijvoorbeeld voor de tijd die u heeft besteed aan het getuigen, reiskosten en kosten voor het vrij moeten nemen van werk.
• Bent u opgeroepen door een partij in de rechtszaak, dan moet die partij de vergoeding betalen.
• Heeft de rechter u opgeroepen, dan heeft u recht op een vergoeding van het Rijk. U kunt uw kosten declareren via het declaratieformulier getuigen/deskundigen (pdf, 220 KB).