Tijdige rechtspraak
De kwaliteit van de Nederlandse Rechtspraak is hoog, maar voor rechtzoekenden is het ook belangrijk dat de Rechtspraak tijdig en voorspelbaar is.
In 2020 is het programma tijdige rechtspraak van start gegaan voor de duur van 3 jaar. Sinds die tijd werken de gerechten gezamenlijk aan tijdige en voorspelbare rechtspraak. Tegelijkertijd hebben zij te kampen met personeelstekorten en hoge werkdruk. Ook heeft de coronacrisis grote impact gehad. Hierdoor kunnen de doelen voor tijdigheid en voorspelbaarheid alleen met kleine stapjes bereikt worden. Daarmee zijn we eind 2023 nog niet klaar en daarom is het programma met 2 jaar verlengd.
Over tijdige rechtspraak (video)
Verwachtingsmanagement
Doelen tijdige rechtspraak
Eind 2019 heeft de Rechtspraak de volgende doelen gesteld:
- De doorlooptijden significant en structureel verbeteren.
- De achterstanden zoveel terugbrengen.
- Een tevreden rechtzoekende; hij weet waar hij aan toe is, de stappen in de procedure en hoe lang de behandeling van zijn zaak gaat duren zijn voorspelbaar.
- Een zaak wordt zorgvuldig en binnen de afgesproken termijn behandeld.
- De gerechten gaan effectiever roosteren en plannen en gebruikmaken van managementinformatie om de stappen in de procedure goed in de gaten te houden.
Krachten bundelen
In 2020 is naast het besluit om met alle gerechten de schouders te zetten onder het verbeteren van de doorlooptijden, de organisatie ingericht die aan de slag gaat om deze ook daadwerkelijk te halen. De gerechten gaan hun krachten bundelen om met diverse, al dan niet bestaande, initiatieven de duur van rechtszaken te verkorten.
Achtergrondverhalen
Podcast Proces Verbaal
Hoe haalbaar is tijdig en voorspelbaar recht? Welke rol kunnen rechters, juridisch- en administratief medewerkers, en anderen binnen de Rechtspraak hierin vervullen? Daarover zijn de meningen verdeeld. Presentator Stefan Weijers praat met gasten van binnen en buiten de Rechtspraak over wat tijdig en voorspelbaar recht nu eigenlijk inhoudt en wat er voor nodig is om dit te bereiken? Wat betekent het voor rechtzoekenden, maar ook voor het eigen werkplezier?
Aflevering 3: Onafhankelijk op de inhoud, niet op het proces
In deze aflevering van de podcastreeks Proces Verbaal gaan Marloes Hagedoorn (senior roosteraar coördinator in Overijssel) en Arno Rutte (consultancy director Vintura) met elkaar in gesprek over hoe belangrijk het is om het rooster en planproces in de Rechtspraak te professionaliseren.
Op de pagina Rechtspraakpodcasts ziet u waar u deze aflevering kunt beluisteren
Aflevering 2: De dingen die ons pijn doen, zorgen voor beweging
Wat is voorspelbaar recht? Wat levert het op? En welke stappen kan je zetten om voorspelbaarheid te bevorderen? In deze aflevering gaan rechter Wendy Vierveijzer en sociaal psycholoog Tijs Besieux hierover in gesprek. Minder vasthouden aan tradities en meer aandacht voor de rechtzoekende is hun devies!
Op de pagina Rechtspraakpodcasts ziet u waar u deze aflevering kunt beluisteren
Aflevering 1: Meer geld schrijft geen beschikkingen en vonnissen
In aflevering 1 zijn rechter Jan Bram de Groot en advocaat Rob van Coolwijk te gast. Hoe kijken zij aan tegen de problemen in de Rechtspraak op het gebied van tijdig en voorspelbaar recht? En wat voor mogelijke oplossingen zien zij? Ze schuwen de grote woorden niet.
Op de pagina Rechtspraakpodcasts ziet u waar u deze aflevering kunt beluisteren
Landelijke inloopkamer en andere initiatieven
Een van de initiatieven is de ‘inloopkamer’. De inloopkamer ondersteunt gerechten bij het verkleinen van de achterstanden en zorgt ervoor dat rechtzoekenden op tijd duidelijkheid krijgen over hun zaak. De inloopkamer bestaat uit 4 verschillende inloopteams die rechtbanken en hoven ondersteunen in het wegwerken van werkvoorraden. Zij behandelen, familierecht- en strafzaken en civiele zaken (eerste en tweede aanleg).
Elk team bestaat uit ervaren rechters en juridisch medewerkers van de gerechten. Daarnaast worden ook juristen van buiten geworven. De inloopteams behandelen zaken namens de rechtbanken en hoven. Zo ontstaat er op de rechtbank of hof meer ruimte om andere zaken goed en tijdig te behandelen.
Andere initiatieven
Andere landelijke initiatieven die bijdragen aan de doelen van tijdige rechtspraak, zijn effectiever roosteren van medewerkers en plannen van zittingen. Om eenvoudiger en sneller zaken op zitting te kunnen plannen is er bijvoorbeeld een datumprikker voor de Rechtspraak ontwikkeld: de Zittingsprikker. Daarnaast wordt er steeds meer gebruikgemaakt van cijfers om de stappen in de procedure goed in de gaten te houden. Minstens zo belangrijk is het om rechtzoekenden beter te informeren over het verloop van de procedure (voorspelbaarheid). Daar wordt aan gewerkt, onder andere door het herschrijven van onze brieven.
Werkproces inloopteam familie
Hier vindt u achtergrondinformatie over welke zaken in aanmerking komen voor behandeling door het inloopteam familie en over hoe de zaken in het inloopteam worden behandeld.
Werkproces inloopteam civiel eerste aanleg
Hier vindt u meer informatie over welke zaken het inloopteam behandelt en hoe dat in zijn werk gaat.
Werkproces inloopteam civiel tweede aanleg
Hier vindt u achtergrondinformatie over het inloopteam civiel tweede aanleg en over hoe de zaken in het inloopteam worden behandeld.
Veelgestelde vragen over tijdige rechtspraak
Waarom is tijdige rechtspraak zo belangrijk?
Lange wachttijden en onduidelijkheid over de stappen in het proces leiden tot zorgen en onzekerheid bij rechtzoekenden.
Waarom is voorspelbaar zijn belangrijk?
Als je zaak behandeld wordt bij een gerecht, dan is het belangrijk dat je weet hoe de procedure verloopt en wanneer de uitspraak is. Dan kun je hier rekening mee houden in je dagelijks leven.
Wat heeft roosteren en plannen te maken met tijdige rechtspraak?
Veel knelpunten bij het verkorten van doorlooptijden hebben te maken met roosteren en plannen. Voor goed roosteren en plannen is logistieke kennis nodig. Daar wordt aan gewerkt. Daarnaast spelen ook de advocatuur en andere ketenpartners een rol in het planningsproces. Duidelijk afspraken over de samenwerking zullen het mogelijk maken om zaken te plannen binnen de doorlooptijdstandaarden.
Hoe draagt inzicht in cijfers bij aan tijdige rechtspraak?
Het is goed om te weten waar welke zaak zich in het proces bevindt en hoe ‘de ouderdom’ zich verhoudt tot de afgesproken doorlooptijdstandaard. De voortgang kan worden gevolgd en er kan bepaald worden in welk proces (of onderdeel daarvan) nog knelpunten zitten. Bovendien helpen de cijfers bij het informeren van rechtzoekenden over de doorlooptijden.
Wat is de inloopkamer?
De inloopkamer, een tijdelijke voorziening tot eind 2023, bestaat uit verschillende inloopteams. Elk team richt zich op specifieke zaakstromen binnen een rechtsgebied. De inloopkamer ondersteunt gerechten bij het terugdringen van de werkvoorraden.
Waarom is er een inloopkamer?
Een van de doelen van tijdige rechtspraak is het inlopen van achterstanden. Elk gerecht gaat hiermee zelf aan de slag waarbij ze ook ondersteund kunnen worden door de landelijke inloopkamer. De landelijke inloopkamer kan de zaken die al heel lang op de plank liggen, behandelen. Hierdoor worden rechtzoekenden eerder geholpen en krijgen de gerechten meer grip op hun werk.
Hoe gaat de inloopkamer te werk?
Een gerecht kan zaken in bepaalde zaakstromen (zie vraag 'Voor welke rechtsgebieden en zaakstromen is de inloopkamer beschikbaar?') zaken die te lang op de plank liggen, overdragen aan de inloopkamer. Een ervaren rechter zal deze zaak dan voor dat gerecht afhandelen.
Waarom wordt ook gekozen voor online zittingen?
Als een zitting online plaatsvindt, dan hoeven de rechters en griffiers niet veel te reizen. Dat bespaart veel tijd. Daarnaast is het op deze manier mogelijk dat 1 inloopteam zaken van meerdere gerechten behandelt, soms zelfs op 1 dag, zonder dat er tijd verloren gaat aan reizen.
Voor welke rechtsgebieden en zaakstromen is de inloopkamer beschikbaar?
Er zijn op dit moment vier inloopteams:
- familierecht
- civiel eerste aanleg
- civiel tweede aanleg
- strafrecht
Zaakstromen:
- Familierecht: zaken op tegenspraak, waarin alleen een discussie speelt over de alimentatie of verhaal van verleende bijstand.
- Civiel recht eerste aanleg: zaken op tegenspraak met een geldelijk belang onder € 25.000,- (kanton) en zaken op tegenspraak met een geldelijk belang boven € 25.000,- (handel); geen specialistische zaken.
- Civiel recht tweede aanleg: handelszaken.
- Strafrecht: CVOM-kantonzaken: beroep tegen boetes voor een lichte overtreding in het verkeer of de openbare orde.
Krijgt een rechtzoekende net zulke goede rechtspraak als in een normale zaak?
Ja. De ervaren rechters en de juridisch medewerkers die werken in de inloopkamer zorgen voor een adequate afhandeling van alle zaken, op het hoge niveau dat we gewend zijn. Per rechtsgebied wordt een team samengesteld met ervaren collega’s. Zij zien toe op het verloop van de zaak en de kwaliteit. Daarnaast is per rechtsgebied de afgelopen periode een plan opgesteld waarin staat op welke manier de inloopkamer bijdraagt aan het inlopen van de achterstanden. Van de vier inloopteams zijn de plannen inmiddels uitvoerig afgestemd met de betrokken LOV’s. Zij hebben het plan voor hun rechtsgebied goedgekeurd en ermee ingestemd.
Hoe lang werkt de Rechtspraak aan de tijdige en voorspelbare rechtspraak doelen?
In 2020 is het programma tijdige rechtspraak van start gegaan voor de duur van 3 jaar. Sindsdien hebben veel gerechten (delen) van de oude werkvoorraad overdragen aan de landelijke inloopkamer. Ook zijn er stappen gezet op het gebied van roosteren en plannen en managementinformatie. Ook werken de gerechten steeds meer samen. Tegelijkertijd is er sprake van personeelstekorten en hoge werkdruk. Ook heeft de coronacrisis grote impact gehad. Het is duidelijk dat de doelen alleen met kleine stapjes bereikt kan worden en dat eind 2023 niet haalbaar is. Daarom is besloten om het programma tijdige rechtspraak met 2 jaar te verlengen.
Lees meer
Voor meer informatie of hulp, bezoek de contactpagina. Daar vindt u antwoorden op veelgestelde vragen en informatie over hoe u ons kunt bereiken.