Rechters bezorgd over toename van verzoeken tot gijzeling

Veel kantonrechters maken zich zorgen over het sterk gestegen aantal verzoeken tot gijzeling. Frits Bakker van de Raad voor de rechtspraak deelt hun zorg, zegt hij vandaag in het AD. Bij de verzoeken tot gijzeling gaat het bijvoorbeeld om mensen die verkeersboetes – ondanks aanmaningen - niet hebben betaald. Het openbaar ministerie (OM) kan bij de rechter vorderen dat deze weigerachtige betalers maximaal vijftien dagen worden vastgezet (‘gegijzeld’).

Kunnen of willen

Rechters zien steeds vaker dat het OM gijzeling verzoekt van mensen die boetes niet kunnen betalen, terwijl gijzeling alleen bedoeld is voor degenen die niet willen betalen. De Amsterdamse kantonrechters gaan het OM bij verzoeken tot gijzeling vragen aannemelijk te maken dat de betrokken personen wel kunnen, maar niet willen betalen.

Sterke stijging

In 2012 behandelden de rechters ruim 1.200 verzoeken tot gijzeling. In 2013 gebeurde dat ongeveer 37.000 keer. Deze sterke stijging is een gevolg van de stapsgewijze invoering van de Wet OM-afdoeningSinds begin 2008 kan het Openbaar Ministerie zelf lichte straffen opleggen. Dat kan voor strafbare feiten als rijden onder invloed, rijden met onverzekerde motorrijtuigen en veelvoorkomende eenvoudige zaken. Vrijheidsbenemende straffen kunnen alleen opgelegd worden door een rechter.. Sinds 2011 heeft het OM ruimere mogelijkheden om voor lichte overtredingen een zogeheten strafbeschikkingSanctie die zelfstandig is op te leggen door het Openbaar Ministerie voor misdrijven en overtredingen waarop een gevangenisstraf staat van maximaal zes jaar. Als de verdachte het er niet mee eens is, kan hij hiertegen verzet aantekenen bij de strafrechter. op te leggen. Ook overtredingen van de APV (Algemeen Plaatselijke Verordening) vallen onder de Wet OM-afdoening. Na verloop van tijd vertaalt zich dat in een hoger aantal verzoeken tot gijzeling, wanneer de opgelegde boetes onbetaald blijven.

Gijzeling vervangt boete niet

Het CJIB, dat de boetes int, kan via tussenkomstSituatie waarin een derde partij zich stelt (tussenkomt) in een lopende zaak. van de officier van justitieEen officier van justitie is een vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie in de rechtszaal. De officier van justitie is verantwoordelijk voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten. De officier beslist of iemand voor de rechter moet komen en eist een straf als de verdachte schuldig is. bij de rechter vorderen dat weigerachtige betalers maximaal vijftien dagen worden gegijzeld. Een gijzeling dient om mensen die niet willen betalen, tot betaling te prikkelen. Ze vervangt de boete niet; die moet na afloop van de gijzeling nog steeds betaald worden.