Rechtspraak zeer kritisch op wetsvoorstel strafbaarstelling gezichtsbedekking bij demonstraties

De Raad voor de rechtspraak is zeer kritisch over het wetsvoorstel strafbaarstelling gezichtsbedekking bij demonstraties. Zo blijkt uit een onlangs verschenen wetgevingsadvies van de Raad. De voorgestelde strafbaarstelling staat op gespannen voet met het recht op demonstratie. Volgens de wetgever gaat het om een gerechtvaardigde inbreuk op het demonstratierecht. De Raad vindt dat dit onvoldoende uit de toelichting blijkt en adviseert de minister het huidige wetsvoorstel zo niet in te dienen; of het eerst substantieel te herzien.

Ontmoedigend effect op demonstratierecht

Zo mist een deugdelijke toelichting op de noodzaak, proportionaliteit en subsidiariteit van de strafbaarstelling, aldus de Raad. De genoemde belangen voor de strafbaarstelling (veiligheidsbeleving, communicatie, escalatiepreventie, opsporing) zijn onvoldoende onderbouwd, of sluiten niet aan bij de beschermde belangen in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Ook lijken het huidig wettelijk kader en de bevoegdheden van burgemeesters al voldoende te zijn om deze risico’s te beheersen.

Foto: Joris van Gennip (ANP)

Verder is niet duidelijk waarom minder ingrijpende maatregelen, zoals het vragen om identiteitscontrole of het opleggen van specifieke demonstratieverboden niet volstaan. Hierdoor lijkt het huidige wetsvoorstel te ingrijpend en te algemeen. De Raad waarschuwt dat de strafbaarstelling van gezichtsbedekking bij betogingen een ontmoedigend effect kan hebben op het recht om te demonstreren, omdat mensen uit angst dan minder snel gaan deelnemen.

Knelpunten handhaving

Daarnaast voorziet de Raad moeilijkheden in de handhaving van het voorgestelde verbod. Het wetsvoorstel bevat een uitzondering voor situaties waarin gezichtsbedekking gerechtvaardigd is, bijvoorbeeld vanwege veiligheid of persoonlijke omstandigheden. Maar wat moet de politie doen als er mensen in een vreedzame demonstratie met gezichtsbedekkende kleding rondlopen? Hoe weet je als politie of iemand onderdeel uitmaakt van een uitzondering? Hoe handhaaf je dat?

Maar ook, als een demonstratie vreedzaam verloopt en er moet opgetreden worden tegen de gezichtsbedekking, escaleert de demonstratie dan niet juist vanwege het politieoptreden? In het wetsvoorstel is er onvoldoende onderbouwd dat strafrechtelijke sancties gerechtvaardigd zijn voor het dragen van gezichtsbedekking bij vreedzame demonstraties. De Raad voor de rechtspraakDe Raad voor de rechtspraak bestaat sinds 1 januari 2002 en vormt de schakel tussen de minister van Justitie en de gerechten. De Raad heeft als opdracht te bevorderen dat de gerechten hun rechtsprekende taak goed kunnen vervullen. is niet de enige partij die kritisch is, ook politie, OM en burgemeesters hebben hun zorgen hierover geuit.

Wetgevingsadvies

Gezien al deze kritiekpunten adviseert de Raad de minister om het wetsvoorstel niet in te dienen of het in ieder geval substantieel te herzien; met een betere motivering en duidelijker criteria.

Lees het volledige wetgevingsadvies (pdf, 160 KB).

En zie: alle wetgevingsadviezen van de Raad voor de rechtspraak- U verlaat Rechtspraak.nl.