Over het strafrecht
De overheid stelt regels op waaraan u zich als burger moet houden. Houdt u zich niet aan de regels, dan pleegt u een strafbaar feit. Het Openbaar MinisterieValt onder het ministerie van Justitie. Geeft leiding aan het opsporingsonderzoek van de politie en vervolgt de verdachten. (OM) is verantwoordelijk voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten. Het OM kan iemand die een strafbaar feit pleegt voor de rechter brengen.
Er zijn twee soorten strafbare feiten: overtredingen en misdrijven.
Overtredingen zijn relatief lichte vergrijpen, misdrijven ernstiger delicten. Alle strafbare feiten staan in het Wetboek van Strafrecht, de Opiumwet, de Wet Economische Delicten en de Wegenverkeerswet. De Sector Strafrecht van de rechtbankRechtsprekend orgaan dat in eerste aanleg oordeelt over zaken zoals echtscheidingen, misdrijven, geldvorderingen, en de meeste bestuursrechtelijke geschillen. Ook wordt met het begrip rechtbank het gebouw aangeduid waarin de rechtbank zetelt. behandelt de strafzaken die door het OM zijn voorgelegd. Ook behandelt de sector bezwaar- en verzoekschriften die verdachten of advocaten in strafzaken indienen.
De drie afdelingen van Strafrecht
De Sector Strafrecht van de rechtbank Amsterdam bestaat uit drie afdelingen (= units):
- Bureau Rechters-commissaris
- Drie zittingsteams
- Team Jeugd
De zittingsteams worden ondersteund door de Administratie (griffieAdministratieve afdeling van een gerecht.) en bij de planning van zaken door de Verkeerstoren.
Bij de sector werken in totaal ongeveer 270 mensen, onder wie 88 rechters.
Rechters-commissaris
Voordat zware zaken voor de strafrechter komen, is soms een diepgaand vooronderzoek nodig om bewijsmateriaal te verzamelen. Zo'n onderzoek wordt geleid door een rechter-commissaris (RC). De RC hoort de verdachten tijdens hun voorgeleidingVerhoor van de verdachte door de officier van justitie om vast te stellen of het Openbaar Ministerie de rechter moet vragen om de verdachte in voorlopige hechtenis te nemen. en ook kan hij getuigen horen. Verder kan de RC speciale dwangmiddelen1. Middelen die bij een strafrechtelijk onderzoek kunnen worden gebruikt tegen de wil van de verdachte. Bijvoorbeeld: fouilleren, afluisteren, huiszoeking. 2. Pressiemiddelen ter uitoefening van bestuursdwang om naleving van wettelijke voorschriften te bewerkstelligen. toepassen zoals het aftappen van telefoons en het verrichten van huiszoekingen. De RC is nooit dezelfde als de strafrechter. Bij het Bureau Rechters-commissaris van de rechtbank Amsterdam werken 13 RC's.
Bij de opgave van te horen getuigen wensen de Rechters-commissaris in strafzaken een uiteenzetting over de redenen waarom de desbetreffende getuige(n) gehoord moet(en) worden. Dat wil zeggen: waarom (relevantie), waarover en aangaande welke pagina’s van het proces-verbaal1. Schriftelijk verslag van hetgeen op rechtszittingen aan de orde is gekomen; 2. Officieel schriftelijk verslag van politieambtenaren met feiten die ze hebben waargenomen en met een verklaring die ze hebben opgetekend uit de mond van een verdachte of getuige..
De raadslieden wordt verzocht, indien zij in het kader van artikel 36a Sv ("mini-instructie") wensen aan de rechter-commissaris opgeven, daarbij te vermelden of hun cliënt op dat verzoek gehoord wenst te worden.
Zittingsteams
De Zittingsteams verzorgen onder meer de volgende strafzittingen:
- Meervoudige strafkamerEenheid van drie rechters die binnen een rechtbank of een gerechtshof strafzaken behandelen.: zwaardere misdrijven, zoals moorden
- PolitierechterAlleensprekende rechter van de rechtbank in strafzaken die niet zo ingewikkeld zijn en waarin niet meer dan één jaar gevangenisstraf wordt geëist.: lichtere vergrijpen, zoals winkeldiefstallen
- Meervoudige economische kamer/economische politierechter: milieu- en economische delicten, zoals illegale lozingen van afval
- Enkelvoudige/meervoudige raadkamer1. Rechterlijk college dat strafzaken behandelt waarvoor in de regel geen openbare zitting is voorgeschreven. Denk bijvoorbeeld aan klachten niet-vervolging (het hof oordeelt dan over de vraag of een verdachte moet worden vervolgd als het OM daartoe niet besluit). 2. Onderling beraad tussen de rechters die een zaak behandelen na de zitting om de uitspraak vast te stellen.: zaken in hun aanloopfase, waarbij verdachten in voorlopige hechtenisVerzamelnaam voor de begrippen bewaring, gevangenhouding en gevangenneming. zitten
- Enkelvoudige en meervoudige rekestenkamer: bezwaar- en verzoekschriften van verdachten en/of hun advocaten
- Meervoudige internationale rechtshulpkamer: overleveringszaken en WOTS
De meervoudige kamers bestaan uit drie rechters, die gezamenlijk tot een uitspraak komen. In alle andere gevallen is er één rechter die rechtspreekt. De rechters worden bijgestaan door een griffierPersoon die de rechter op de zitting ondersteunt en een verslag maakt van de zitting..
De meervoudige kamerEen kamer van een gerecht, bestaande uit ten minste drie rechters. De meervoudige kamer beslist over zware of ingewikkelde zaken. In hoger beroep worden de zaken veelal door een meervoudige kamer behandeld. doet in beginsel twee weken na de zitting uitspraak. Bij de andere zittingen volgt meestal meteen uitspraak. De rechter kan de verdachte vrijspreken of veroordelen. In het laatste geval kan hij een hoofdstraf (bv. gevangenisstraf), een bijkomende straf (bv. verbeurdverklaring), een maatregel (bv. terbeschikkingstelling (tbs) of een schadevergoeding opleggen. Ook kan hij de verdachte een voorwaardelijke strafStraf die pas uitgevoerd wordt als de veroordeelde zich niet aan bepaalde voorwaarden houdt. Als voorwaarde geldt altijd dat de veroordeelde zich niet binnen de proeftijd opnieuw aan een strafbaar feit schuldig maakt. De proeftijd bedraagt in de meeste gevallen maximaal drie jaar. Als bijzondere voorwaarde kan bijvoorbeeld worden opgelegd dat de veroordeelde zich op bepaalde tijdstippen meldt bij de reclassering. Als de veroordeelde de opgelegde voorwaarden niet nakomt, kan de officier van justitie bij de rechter eisen dat de voorwaardelijk opgelegde straf alsnog ten uitvoer wordt gelegd. opleggen. De straf wordt dan alleen uitgevoerd als de verdachte gedurende zijn proeftijd in herhaling vervalt.
De verdachteIemand over wie aanwijzingen bestaan dat hij mogelijk een strafbaar feit heeft gepleegd. De wet spreekt over "een redelijk vermoeden van schuld". Een verdachte wordt pas dader genoemd nadat hij is veroordeeld. die het niet eens is met de uitspraak kan binnen twee weken in hoger beroepHet opnieuw behandelen van een zaak door een hogere rechter. gaan bij het gerechtshof in Amsterdam.
De meeste strafzittingen zijn vrij toegankelijk voor het publiek. Alleen de zittingen van de kinderrechterRechter die strafzaken tegen minderjarigen (12-18 jaar) en de civiele jeugdbeschermingszaken behandelt. en de raadkamers zijn niet openbaar. De zittingen vinden plaats in het gerechtsgebouw van de rechtbank Amsterdam, met uitzondering van de zittingen van de politierechter in Hilversum. Deze vinden plaats in het gebouw van de Sector Kanton, locatie Hilversum, 's-Gravelandseweg 59, Hilversum.
Ontnemingszaken
Het reglement voor ontnemingszaken (februari 2018) (pdf, 279 KB), van de rechtbank Amsterdam.
Rekestenkamer
Voor de behandeling van de strafrechtelijke rekesten (waaronder het indienen, de inhoud en de appointering van rekesten), zie het rolreglement rekestenkamer strafsector (pdf, 171 KB).
Verzoekschriften ex artikel 591/591a moeten worden gespecificeerd. Alle relevante stukken moeten worden bijgevoegd waaronder een urenspecificatie en de declaratie(s). Daarnaast dient de advocaatRaadsman of raadsvrouw in juridische aangelegenheden. Een advocaat is lid van de Nederlandse Orde van Advocaten. aan te geven of er met een toevoegingBeslissing van de Raad voor Rechtsbijstand waarmee aan een rechtzoekende voor een bepaalde procedure een raadsman wordt toegewezen. is geprocedeerd. Verzoeken ex artikel 36, 89 en 591a dienen door verzoeker zelf ondertekend te zijn.
De Rechtbank Amsterdam heeft een procedure ontwikkeld voor versnelde afdoening van de standaard verzoeken ex artikel 89 en 591a van het Wetboek van Strafvordering (verder Sv). Voor deze versnelde procedure dient u gebruik te maken van bijgaand formulier (pdf, 300 KB).
Internationale rechtshulp en overleveringswet
De rechtbank Amsterdam is vanaf 12 mei 2004 als enige rechtbank in Nederland bevoegd te oordelen over overleveringszaken.
EU-lidstaten vragen op grond van het Europees aanhoudingsbevel (EAB) rechtstreeks de overleveringHet overdragen van een persoon aan een ander land om daar voor de rechter te komen of een straf uit te zitten. van een gezochte persoon aan rechterlijke autoriteiten in een ander EU-land. Alle inkomende overleveringsverzoeken worden getoetst en behandeld door de rechtbank Amsterdam. De uitspraken zijn op rechtspraak.nl te vinden onder de trefwoorden: overleveringswet, Europees aanhoudingsbevel (EAB) en internationale rechtshulpkamer.
Team Jeugd
Het jeugdstrafrechtStrafrecht voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar. Kinderen jonger dan 12 jaar kunnen niet strafrechtelijk worden vervolgd. Bij het jeugdstrafrecht vinden zittingen achter gesloten deuren plaats. De leeftijdsgrenzen kunnen variëren. 16- en 17-jarigen kunnen volgens de regels van het volwassenenstrafrecht worden berecht als de ernst van het delict, hun persoonlijkheid of de omstandigheden waaronder het feit is begaan daar aanleiding voor geeft. Jongeren van 18 tot 23 jaar kunnen op grond van hun persoonlijkheid volgens de regels van het jeugdstrafrecht berecht worden. De rechter bepaalt welk recht van toepassing is. is van toepassing op jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 18 jaar. Evenals het volwassenenstrafrecht kent het jeugdstrafrecht straffen en maatregelen. Voorbeeld van een straf is jeugddetentie. Voorbeeld van een maatregel is plaatsing in een inrichting voor jeugdigen. De laatste maatregel is te vergelijken met de tbs in het volwassenenstrafrecht.
Bij de Jeugdunit werken 14 kinderrechters. Behalve strafzaken behandelen zij ook civiele zaken. Zo beslissen ze onder andere over uithuisplaatsingen en ondertoezichtstellingen. In het strafrecht is de kinderrechter zowel rechter-commissaris als zittingsrechter. Maar nooit vervult hij beide functies in dezelfde zaak.
Bij een verzoek in het kader van een ondertoezichtstellingMaatregel opgelegd door de kinderrechter waarbij de ouders of verzorgers van een kind worden beperkt in het ouderlijk gezag/voogdij en waarbij het toezicht op het kind wordt opgedragen aan een jeugdbeschermingsorganisatie (een zogenoemde gecertificeerde instelling). of uithuisplaatsing kunnen belanghebbenden zich laten bijstaan door een advocaat, dit is niet verplicht. De advocaat die zich heeft gesteld ontvangt een oproep en afschriften van het verzoek en de bijlagen. In geval van een verzoek tot uithuisplaatsing in een gesloten instelling voegt de civiele administratie ambtshalve een advocaat toe aan de desbetreffende minderjarige.
In kinderstrafzaken ontvangt een advocaat een afschriftEen afschrift van een uitspraak is het document met de rechterlijke uitspraak dat u ontvangt van de rechtbank. van het rapport dat naar aanleiding van een persoonlijkheidsonderzoek door een gedragsdeskundige is opgemaakt.
Aan de afgifte van het rapport worden uitdrukkelijk voorwaarden verbonden. De voorwaarden zijn: dat de advocaat het rapport niet kopieert en dat hij aan niemand een exemplaar van het rapport ter hand stelt.
De Verkeerstoren
Landelijk Aanhoudingenprotocol (LAP)
Het Landelijke Aanhoudingenprotocol is per 1 februari 2008 ondergebracht bij medewerkers van de Verkeerstoren, die optreden in opdracht van de behandelende rechter. Alle schriftelijke aanhoudingsverzoeken (brief) worden intern doorgeleid naar de Verkeerstoren.
Een aanhoudingsverzoek kan ook via e-mail worden gedaan bij de Verkeerstoren, dat heeft zelfs de voorkeur. Richtsnoer bij de beoordeling vormt het LAP, waarvan een kopie als bijlage is gevoegd. Het mailadres van de Verkeerstoren is: Verkeerstoren-Amsterdam-Extern@rechtspraak.nl.
De Administratie
Aanvraag toevoeging
In strafzaken komt het met regelmaat voor dat cliënten zich daags voor bijvoorbeeld een politierechterzitting melden bij een advocaat. Denkbaar is dat er dan problemen ontstaan bij de organisatie van de gefinancierde rechtsbijstandGefinancierde rechtshulp..
Beleid van de Raad voor RechtsbijstandInstantie die beslist of een rechtzoekende in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand. te Amsterdam is dat cliënten die ten tijde van het verzoek om rechtsbijstand een uitkering genieten krachtens de Algemene Bijstandswet of uitsluitend verstrekkingen ontvangen in gevolge de regeling opvang asielzoekers, bij de toevoegingsaanvraag geen verklaring omtrent inkomen en vermogen hoeven over te leggen. Zij kunnen volstaan met de indiening van een “eigen verklaring” waarbij tevens het laatst verstrekte originele bewijs van uitkering respectievelijk verstrekkingen dient te worden overgelegd.
Ook in strafzaken wordt deze regeling toegepast. Cliënten die niet over een inkomen beschikken moeten een verklaring omtrent inkomen en vermogen overleggen en aangeven hoe zij in hun levensonderhoud voorzien.
Inzageregeling dossiers zittingen
Inzage van een dossier (EK en MK) bij de Centrale Balie is dus mogelijk:
- op dinsdag, woensdag en donderdag in de week voorafgaande aan de zitting;
- als het verzoek tot inzage in het dossier is gedaan vóór dinsdag;
- Veilig mailcontact voor inzage dossier (zivver.com)
- telefonisch (088 361 13 84) bij de administratie.
Verstrekken van camerabeelden
Voor het verlenen van inzage of het verstrekken van dvd’s met camerabeelden dient een advocaat zich uitsluitend te wenden tot het parketHet kantoor van het Openbaar Ministerie in de hoofdplaats van een rechtbank (arrondissementsparket) of van een gerechtshof (ressortsparket). Op de arrondissementsparketten werken de officieren van justitie en ondersteunend personeel onder leiding van een hoofdofficier van justitie. Op de ressortsparketten werken de advocaten-generaal en parketmedewerkers onder leiding van een hoofdadvocaat-generaal. Daarnaast is er nog een landelijk parket en een functioneel parket. Het parket bij de Hoge Raad der Nederlanden onder leiding van de procureur-generaal bij de Hoge Raad maakt geen deel uit van het Openbaar Ministerie. van de officier van justitieEen officier van justitie is een vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie in de rechtszaal. De officier van justitie is verantwoordelijk voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten. De officier beslist of iemand voor de rechter moet komen en eist een straf als de verdachte schuldig is.. Dat is na overleg tussen de rechtbank en het parket Amsterdam per 1 april 2015 afgesproken.
Voor het inzien van camerabeelden is er bij de service desk SPOM (tel. 088 699 12 99) een aparte kamer ingericht. In het geval het parket van de officier van justitie een dvd met camerabeelden verstrekt dient de advocaat een standaardverklaring (niet verdere verspreiding camerabeelden) te ondertekenen.
Verstrekken afschriften van vonnissen en processen-verbaal
Sinds de wetswijziging van artikel 365 Sv in 2004 is niet meer de voorzitter van de rechtbank maar de voorzitter van de kamer bevoegd om te beslissen op een verzoek om een afschrift van vonnissen en processen-verbaal.
Het memo Verstrekken vonnissen en processen-verbaal (pdf, 191 KB) (januari 2018) beschrijft de procedure van het verstrekken van de afschriften binnen teams straf.
