Op de rol: ‘Je pleegt het geweld met de groep’
Verslag van een rechtszitting
Maar wat gebeurt even na middernacht? De camera gaat op zwart; onverlaten hebben er een vuilniszak overheen getrokken. Politieagenten worden opgetrommeld om zo snel mogelijk naar de Maarsbergenstraat te gaan. Aldaar stuiten ze op een groep van dertig man, gehuld in het zwart en met bivakmutsen op. Het is meteen raak: de relschoppers schoppen en slaan en gooien met vuurwerk en stenen. Die nacht wordt niemand opgepakt, dat gebeurt na onderzoek begin februari. De politie zet een groot billboard in de Maarsbergenstraat: ‘Aanhoudingen voor geweld tegen politie op oudjaarsnacht.’
Steen
Nick (18) en John (22)* zijn door de politie herkend op video- en bodycambeelden. Ze hadden hun gezicht niet bedekt. Nick zou niet alleen hebben meegedaan aan de vechtpartij met de politie, hij zou ook een steen door de achterruit van een aanrijdend politiebusje hebben gegooid. Ook John was van de partij in de Maarsbergenstraat, waar hij volgens het Openbaar Ministerie een politieagent hard tegen zijn borst heeft getrapt. Ze verdwijnen na hun aanhouding meteen achter slot en grendel. John is inmiddels op vrije voeten, Nick zit nu al honderd dagen in de cel. Vandaag zitten ze getweeën voor de Haagse politierechter.
Zwijgrecht
John is in zaal E2 van het Haagse gerechtsgebouw omdat hij alleen op die voorwaarde naar huis mocht, maar hij is niet van plan veel te zeggen. ‘U hebt tegen de politie gezegd dat u geen stenen en geen vuurwerk hebt gegooid en dat u niet naar de politie hebt geschopt, wat hebt u dan wel gedaan?’, vraagt politierechter Jim Waasdorp. ‘Ik beroep me op mijn zwijgrecht’, antwoordt John. En daar gaat hij stug mee door. ‘Dat mag’, reageert politierechter Waasdorp, ‘maar jammer is het wel.’ De politierechter heeft stills gemaakt van bodycamopnames van de politie. John staat erop. Op zijn hoodie prijkt een Keltisch kruis, symbool van de harde kern van ADO Den Haag. Hij neemt volgens een agent een dreigende houding aan en trapt hem hard tegen zijn borst. John is kickbokser. ‘Ik weet bijna zeker dat hij mij getrapt heeft’, verklaart de politieagent later. John wil er niets over zeggen. ‘Dat laat ik aan mijn advocaat over’, en die zit te popelen. Al was het maar omdat hij ‘loeiend kwaad’ is over het verzoek tot schadevergoeding van de agenten dat hij vanochtend in zijn mail aantrof. ‘Schandalig om zoiets op zo’n laat tijdstip over de schutting te gooien.’
Slopen
Maar voordat de schadevergoeding ter sprake komt, is de vraag aan Nick: wat bezielde de Wassenaarse tiener? Politierechter Waasdorp: ‘U viert oud en nieuw, u zit bij die groep. Die was er niet zomaar. Hoe is dat gegaan?’ Nick: ‘We hadden niets afgesproken. Het was gewoon druk, aftellen. Opeens waren er politieagenten die ons met wapenstokken en schilden hard wegstuurden.’ De rechter: ‘Waarom bent u niet weggegaan?’ Nick: ‘Goeie vraag.’ De rechter: ‘Maar geef eens antwoord?’ Nick: ‘Gewoon, ik was boos omdat ze best wel agressief waren. Zij begonnen.’ Tegen de politie had Nick bij zijn verhoor al gezegd dat hij ‘iets wilde slopen.’ Hij pakte daarom een steen die naast een boom lag en gooide hem door de achterruit van een aanrijdend politiebusje. ‘Het was niet mijn bedoeling om iemand te raken.’ Nick is net als John kickbokser. ‘Dan zou je kunnen denken: als u een steen gooit, komt hij extra hard aan’, merkt de rechter nog op. ‘Daar heb ik niets over te zeggen’, antwoordt Nick.
Escalatie
Dat Nick en John hebben meegedaan aan de vechtpartij met de politie is officier van justitie Brugman wel duidelijk. En dat ze zich bij het ‘geweld van de buitencategorie’ niet onbetuigd hebben gelaten, staat voor de officier ook vast. Ze hebben allebei gepoogd om een politieagent te mishandelen. John door een agent te schoppen en Nick door een steen naar een politiebusje te gooien. ‘Dat de escalatie uit het niets kwam slaat nergens op’, zegt de officier van justitie. ‘Je zag het van mijlenver aankomen, zeker toen de camera werd afgeplakt en vreugdevuren werden aangestoken. De grens werd opgezocht. De heren zijn niet weggegaan en zochten bewust de confrontatie met de politie. En bij openlijk geweld ben je niet alleen verantwoordelijk voor je eigen handel. Je pleegt het geweld met de groep.’
Tape
De officier hecht ‘niet zoveel waarde’ aan de verklaring van de politieagent er ‘bijna zeker’ van te zijn dat hij door John is geschopt. ‘Die uitspraak ondersteunt juist de betrouwbaarheid. Als je een groep op afstand moet houden, is het in zo’n chaotische situatie helemaal niet zo erg dat je er bijna zeker van bent. Mijnheer had de politieagent strak aangekeken en had het volgens hem op hem gemunt’, aldus officier Brugman. Bovendien zijn er beelden van zijn bodycam. ‘Die zijn door een beeldspecialist bekeken. Mijnheer draagt een jas met een Keltisch teken en neemt de gevechtshouding van een kickbokser aan. Zoveel mensen hebben dat logo niet op hun borst.’ John, die geen sjaal over zijn gezicht draagt, wordt trouwens ook de hele avond gezien met gele tape in zijn hand, tape dat werd gebruikt om de zak over de camera af te plakken.
Slap
John en Nick verdienen forse straffen, vindt de officier van justitie. ‘We hebben het over zwaar geweld tegen de politie tijdens oud en nieuw. En dat is een zeer ernstig feit. De verdachten zochten de confrontatie met de politie en zijn alle grenzen overgegaan om te kunnen rellen. En dat terwijl de politieagenten daar met gevaar voor eigen leven gewoon hun werk aan het doen waren.’ Nick, die al eens is veroordeeld voor diefstal en openlijke geweldpleging, verdient een gevangenisstraf van tien maanden en moet de komende twee jaar uit de buurt van de Maarsbergenstraat blijven. ‘Want het zal er de komende jaren wel onrustig blijven en ik wil u daar niet meer hebben.’ John, die volgens de officier ‘heel slap’ was door zich voortdurend op zijn zwijgrecht te beroepen, verdient een gevangenisstraf van negen maanden, waarvan drie voorwaardelijk, en net als Nick een locatieverbod voor de Maarsbergenstraat. En de heren moeten de politieagenten een schadevergoeding van 2.500 euro betalen.
Donker
Johns raadsman vindt de strafeis ‘volstrekt disproportioneel en compleet losgezongen van de werkelijkheid.’ Waarom? Omdat videobeelden volgens hem helemaal niet aantonen dat John de politieagent heeft geschopt en omdat niemand van de andere agenten gewag heeft gemaakt van de schoppartij. ‘Dat iedereen uit was op geweld tegen de politie blijkt niet uit enig bewijsmiddel en in ieder geval niet ten aanzien van mijn cliënt’, zegt raadsman Idris van Straalen. John was in de Maarsbergenstraat, maar uit niets blijkt dat hij de agent heeft geschopt. ‘Dat blijkt ook niet uit de camerabeelden van de politieagent. De beelden zijn erg donker en niet altijd duidelijk. ‘Bijna zeker weten’ dat mijn cliënt de politieagent schopte, is geen toereikende verklaring om voor het bewijs te gebruiken. De enige die mijn cliënt zegt te herkennen, is de beeldspecialist. De politierechter heeft er ook geen still van gemaakt. Beeldspecialist of niet, als je iets ziet wat niemand anders ziet, dan zoek je naar confirmation bias. Wat je wil zien denk je te zien.’
Glas
Nick heeft bekend dat hij een steen naar het politiebusje heeft gegooid. ‘Hij is open en eerlijk geweest. Hij vertelde dat hij uit het niets meerdere keren met een wapenstok was geslagen. Mogelijk onder invloed van alcohol vond hij dat daar een reactie op moest volgen. Hij pakte een steen van de grond en gooide die naar een voorbijrijdende politiebus. Hij heeft verder geen vuurwerk gegooid en hij heeft niemand geschopt of geslagen’, zegt raadsman Jeremy Rens. Achterin het politiebusje zat geen agent, aldus de advocaat. ‘En de bijrijder zegt niet zoveel van die steen te hebben gemerkt. Hij schrok, er lag glas op de vloer, maar wist niet dat het om een steen ging.’ De raadsman vindt het daarom zwaar overdreven om Nick te veroordelen voor een poging om een politieagent zwaar te mishandelen. ‘Mijn cliënt was gericht op het vernielen van de politiebus.’
Mishandelen
De Haagse politierechter komt snel ter zake. Nick en John hebben zich allebei schuldig gemaakt aan openlijke geweldpleging tegen de politie. ‘U was met een groep in de Maarsbergenstraat. We kunnen niet zeggen dat u erbij stond en er een beetje naar keek. Er is geschopt en geslagen en er is met vuurwerk en stenen gegooid. U was onderdeel van die groep.’ De rechter vindt ook dat Nick de ‘aanmerkelijke kans heeft aanvaard’ om een agent in het politiebusje met een steen zwaar te mishandelen. ‘Dat geldt niet voor u’, zegt rechter Waasdorp waarop hij John aankijkt. ‘Dat zal ik uitleggen. Ik zie zwarte camerabeelden en wazige pixels. Ik zie niet wie schopt. Ik zie ook niet dat iemand een gevechtshouding aanneemt. Ook omdat de politieagent eigenlijk niet zeker weet dat hij door ú is geschopt en niemand daarover iets zegt, spreek ik u vrij van poging tot zware mishandeling.’
Groep
John verdient een celstraf van vier maanden, waarvan twee voorwaardelijk, en hij moet twee jaar uit de buurt van de Maarsbergenstraat blijven. De politierechter geeft Nick een gevangenisstraf van zes maanden, waarvan twee voorwaardelijk, ook met een locatieverbod. ‘Dat betekent netto dat u vier maanden moet zitten. Dat zijn 120 dagen. U heeft er al 100 opzitten, dus over 20 dagen komt u vrij.’ Omdat twee agenten letsel hebben opgelopen, moeten Nick en John (‘ook al kan niet worden bewezen dat u een agent hebt geschopt’) hen een schadevergoeding van 2.500 euro betalen. ‘U vecht maar met de 28 andere groepsleden uit wie wat betaalt.’
* Dit zijn niet hun echte namen.