Wat heeft de rechtspraak aan de grondwet?

Pilaren van verbinding

Hoog tijd dus voor een doorbraak van grondwettelijkbewustzijn. In de Troonrede van 2016 kwam daartoe een aanzet met de in hetparlement onbetwiste uitspraak ‘Aan grondwettelijk vastgelegde normen kan nietworden getornd’. Fundamentele regels dus, die burgers en gezagsdragers samenserieus moeten nemen. Ook rechters voor wie de GrondwetIn de Grondwet staan de grondrechten en plichten van alle Nederlanders. De Grondwet regelt ook de bevoegdheden van het parlement, de ministers en Koning. Ook staat in de Grondwet hoe wetten worden gemaakt en hoe de rechtspraak werkt. vastlegt dat ze wettenniet daaraan mogen toetsen? Zeker, want grondwettelijke waarden blijvenalgemene rechtsbeginselen die bij rechtspraak een licht kunnen uitstralen zohelder als een bureaulamp, zoals de grote rechtsgeleerde Paul Scholten hettypeerde. Dit geldt ook voor de zorgplichten van de overheid zoals voldoende‘werkgelegenheid’, ‘bestaanszekerheid’, ‘spreiding van welvaart’,‘bewoonbaarheid van het land’. ‘bescherming en verbetering van het milieu’,‘culturele ontplooiing’ en ‘deugdelijk onderwijs’. Zeker in het bestuursrechtmaar ook op ander rechtsgebied kunnen grondwettelijke waarden en normen derechtsvinding faciliteren. Denk maar aan de klimaatcrisis en artikel 21 GW: ‘Dezorg van de overheid is gericht op de bewoonbaarheid van het land en debescherming en verbetering van het leefmilieu.’

De Grondwetcampagne 2023

Grondwettelijke pilaren van maatschappelijke verbinding te activeren, ook of liever juist bij het zoeken naar recht, is de missie van een campagne, gecoördineerd vanuit het ‘Staatshuys’ in Zwolle. Dit is een plek voor innoverend organiseren, gevestigd in het geboortehuis van Johan Rudolf Thorbecke, de staatsman die met de Grondwet van 1848 de grondslagen legde voor parlementaire democratie en rechtsstaat in dit land.
Einddoel van deze. campagne is een nationale viering op 3 november 2023 wanneer ons land op 175 jaar democratie en rechtsstaat terugkijkt. In de aanloop daartoe wordt op velerlei wijze aandacht gevraagd voor de Grondwet als fundament van waarden die in voor allen geldende regels zijn vastgelegd.

Voor wie meer wil weten over de grondwetcampagne: https://www.staatshuys.nl

Prof. B. de Gaay Fortman is Honorary Chair in Human Rights