Op de rol: ‘Hoe erg is dat nou echt?’

Maar voor de kinderen die straks het levenslicht zien in Altforst of ernaartoe verhuizen is er geen dorpsschool meer. De Stichting Groeisaam heeft namelijk besloten De Tweestroom te sluiten. Het leerlingenaantal ligt al jaren onder de 50, waardoor de kwaliteit van onderwijs en het sociale klimaat voor kinderen volgens het bestuur onvoldoende gegarandeerd kan worden en de kosten te hoog zijn. De ouders van die kinderen die er nu nog op school zitten, vinden dit onzin. Ze willen de school behouden en hebben zelfs de Stichting Primair Onderwijs De Sprong opgericht om het schooltje over te nemen. Maar dan moet wel eerst in een kort geding worden voorkomen dat De Tweestroom op 1 augustus van dit jaar zijn deuren sluit.

Kwaliteit

De Rijnzaal in het Arnhemse gerechtsgebouw zit bomvol. Vaders en moeders en opa’s en oma’s ondersteunen De Sprong bij hun poging om de dorpsschool open te houden en over te nemen. Het bestuur van De Tweestroom had het schooltje graag opengehouden, maar met minder dan 50 kinderen is dat onbegonnen werk, begint advocaat Vincent van Waterschoot. ‘De Tweestroom heeft sinds 2020 structureel minder dan 50 leerlingen. Omdat in Altforst 100 tot 150 woningen gebouwd zouden worden, besloot Groeisaam de school tot 2025 open te houden. Helaas is dat aantal nieuwbouwwoningen bij lange na niet gerealiseerd. Er kwamen vanaf 2020 wel steeds meer signalen over de dalende onderwijskwaliteit, waarna de onderwijsinspectie de school in 2022 typeerde als een risicoschool. Met veel kunst- en vliegwerk is geprobeerd om de kwaliteit van het onderwijs op peil te houden, maar in 2025 kreeg de school toch een onvoldoende.’ Duidelijk werd ook dat door geplande nieuwbouw in Altforst in 2040 maximaal slechts acht extra kinderen de dorpsschool zouden bezoeken.

Fusie

Het was genoeg geweest. Er moest iets gebeuren. Waarom geen fusie met de Gravin de Rechterenschool in Appeltern, op minder dan vier kilometer van Altforst? ‘Dat hadden we gewild, maar daar was geen draagvlak voor’, aldus advocaat Van Waterschoot, waarna de sluiting van De Tweestroom eind 2025 wereldkundig werd gemaakt. Tot consternatie van de inwoners van het dorpje. Vooral omdat het schoolbestuur de dorpsschool bij monde van advocaat Laurens Peeters van de Stichting Primair Onderwijs De Sprong ten onrechte heeft afgeschreven. Volgens hem rekent het schoolbestuur te conservatief en gaat ook nog eens onder het wettelijk vereiste leerlingenaantal (de ‘opheffingsnorm’) zitten.

Woningnood

Wat volgt is een exposé over percentages, tabellen en bijlagen en Oekraïense kinderen in de schakelklas. Maar de rechter moet vooral weten dat het vandaag om meer dan de sluiting van de dorpsschool gaat. Het gaat óók over de toekomst van het dorp, aldus advocaat Laurens Peeters: ‘Want voor welke gezinnen zal Altforst aantrekkelijk zijn als je je kind naar een school in een ander dorp moet brengen? En welke gezinnen die er nu wonen zullen vertrekken? Hoe lossen we de woningnood op als we voorzieningen sluiten?’ Alle reden dus om van het schoolbestuur te verlangen dat ze haar huiswerk goed doet, en dat is niet gebeurd, vindt advocaat Peeters. De prognose van de toekomstige aantallen leerlingen klopt niet. De school heeft de komende jaren helemaal niet te weinig leerlingen. ‘Dus de schatting van het aantal van maximaal acht nieuwe leerlingen is te laag?’, vraagt de Gelderse voorzieningenrechter. Zo is het. Advocaat Peeters: ‘Aan de nieuwbouw worden per huis te weinig nieuwe leerlingen toegerekend. In 2025 was er een belangstellingspercentage van 70 procent, maar alleen voor de school in Altforst verlaagt het schoolbestuur dat percentage in 2030 en 2040 naar 61 procent. Waarom? Ik weet het niet.’ Dat percentage van 70 procent klopt trouwens ook niet, dat zou volgens de advocaat 73 procent moeten zijn ‘omdat een aantal kinderen in het dorp niet naar de dorpsschool mag’.

Onredelijk

Het besluit om de dorpsschool te sluiten is volgens advocaat Peeters ‘op onjuiste gronden genomen en daarmee onjuist, onredelijk en onzorgvuldig.’ Als het schoolbestuur inderdaad verkeerde uitgangspunten en prognoses heeft gehanteerd, dan zou de rechter kunnen besluiten dat ze haar werk moet overdoen. ‘Maar dan blijf ik nog zitten met de vraag of een collega van mij in een bodemprocedure gaat zeggen: als de school wordt gesloten, dan moet het schoolbestuur de school overdragen aan de Stichting De Sprong. Wat zou daarvan de grondslag moeten zijn? Voor mij is dat een wezenlijke vraag’, zegt rechter De Groot. ‘De grondslag zou moeten zijn: onrechtmatige daad’, reageert advocaat Peeters. Advocaat Van Waterschoot ziet niet gebeuren dat de rechter in een bodemprocedure Groeisaam verplicht om de school over te doen aan het dorp. ‘Niets in de wet verplicht Groeisaam tot overdracht van de school. Ik wil er ook op wijzen dat het team van De Tweestroom niet mee wil naar een eventuele nieuwe school.’

Opties

Groeisaam ziet overdracht van de school aan het dorp niet zitten. ‘Maar als er vanuit de gemeente en de gemeenschap zo’n groot belang wordt gehecht aan voortzetting van de school, en er zijn mensen die hun schouders eronder willen zetten, laat ze het proberen. Hoe erg is dat nou echt?’, draagt rechter De Groot aan. Groot applaus in de Rijnzaal. ‘Ik heb geen uitspraak gedaan, hè?’, reageert de voorzieningenrechter. ‘En ik begrijp ook wel weer dat Groeisaam dat niet verantwoord vindt. Misschien moet u even pas op de plaats maken en met elkaar de opties verkennen. Wat gaan we doen? De rechtbank is tot 17 uur open.’ Dat is niet nodig, Stichting De Sprong en Groeisaam hebben aan twintig minuten genoeg om op de gang te bekijken of ze procesafspraken kunnen maken.

Zorgvuldigheid

Maar het lukt niet. Dicht of open, er is niets daartussen. En dus velt de Gelderse voorzieningenrechter drie weken later een oordeel. En dat zal hard aankomen in Altforst: Groeisaam handelt niet onrechtmatig door het besluit de dorpsschool te sluiten en evenmin door te besluiten de school niet over te dragen aan De Sprong. Het sluitingsbesluit is overeenkomstig de wettelijke vereisten genomen en naar voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter niet in strijd met de door Groeisaam in acht te nemen zorgvuldigheid. Er zijn ook geen aanwijzingen dat correctie van de prognoses van leerlingenaantallen ertoe zal leiden dat het besluit om de school te sluiten in een bodemprocedure vernietigd zal worden. Kortom: de Gelderse rechter schorst het besluit om de dorpsschool te sluiten niet. Ouders in Altforst moeten op zoek naar een andere basisschool voor hun kroost.