Op de rol: ‘WhatsAppgroepen zijn de hel’
Verslag van een rechtszitting

Richard en Ben vliegen elkaar sinds de bbq om de haverklap in de haren. Begin augustus van dit jaar is de maat vol voor Richard. Hij klimt in de buurtapp en tikt dat een buurman ‘een vermeende pedofiel’ is. ‘Er wonen rare mensen in de buurt, dus pas op’, besluit hij zijn app-uitbarsting. Buurman Ben schrikt zich een hoedje en belt de politie. Twee agenten melden zich bij Richard aan de deur. Of hij wil stoppen met die verdachtmakingen. Hij meldt zich daarop wederom in de buurtapp en plaatst een ‘rectificatie’, waarbij hij ook die aanhalingstekens gebruikt. Omdat hij ontevreden is over de appgroep, begint Richard een nieuwe groep, waarin de vermeende pedofiel ter sprake komt. Richard houdt zich koest, maar vertelt wel dat hij in de eerdere WhatsAppgroep niet de buurman op nummer zus en zo bedoelde.
Bedreigd
Zoveel buurmannen blijven er niet over. Ben raakt in paniek. Hij belt 112. ‘Ik voelde me echt bedreigd. De politie zei: “Als er iets is, dan komen we onmiddellijk.” Ik stond gewoon te shaken’, zegt hij in de Lelystadse rechtszaal. Hij heeft Richard namelijk voor de rechter gedaagd. Het moet onmiddellijk en voorgoed afgelopen zijn met de verdachtmakingen. Geen woord meer. ‘Een paar simpele woorden in WhatsAppgroepen hebben heel diep ingegrepen in het leven van mijn cliënt. Hij wordt achtervolgd en nagekeken’, zegt Bens raadsman Eric Doornbos. ‘Er wordt gezegd: het is een burenconflict, er speelt van alles. De auto staat verkeerd geparkeerd, de hond poept in de voortuin. Ben betwist dat hij zich als een bullebak gedraagt, maar dan nog rechtvaardigt dat nooit deze vorm van laster. WhatsAppgroepen zijn de hel, om verschillende redenen. Een daarvan is de dynamiek. Als je het woord pedofiel gebruikt, gaan de alarmbellen af in de buurt. En dat terwijl die mededeling uit de dikke duim van meneer is gezogen. Mijn cliënt vertelde dat hij aan de billen van zijn meerderjarige nichtje had gezeten. De buurman heeft erkend dat hij wist dat het om een meerderjarige vrouw ging.’
Stempel
In een nieuwe door hem opgerichte buurtappgroep laat Richard toe dat wordt geïnformeerd naar de pedofiel, aldus raadsman Doornbos. ‘Hij had kunnen en moeten zeggen: “Mensen, in een andere appgroep heb ik iets gezegd over een pedofiel in de buurt. Dat klopte niet, het is niet waar. Ik had het niet moeten doen. Stop ermee.” Maar wat doet-ie? Hij zegt: “Het is niet die ene buurman.” Iedereen weet wie hij dan wel bedoelt. Mijnheer gooide mijn cliënt voor de tweede keer voor de bus.’ Ben: ‘Ik heb een blijvend stempel. Er is niets erger dan te worden neergezet als een pedofiel in een appgroep van zo’n 300 mensen. Ik word aangekeken in de supermarkt. Alle leden van de buurtapp komen in die winkel. Ik ben zeker vier keer op straat uitgemaakt voor pedofiel. “Ga lekker naar Thailand”, weet ik allemaal, ook door de buren. Ik vind het vreselijk om hier te zitten, maar het moet gewoon stoppen.’
Onbeschoft
Het is al gestopt; er is geen reden om dat nu weer te eisen, vindt Richards advocaat Ton van Riel. ‘Mijn cliënt heeft in zijn rectificatie gezegd dat zijn beweringen onjuist en ongegrond waren. Hij zijn excuses aangeboden. De kwestie was voor hem gesloten. Hij heeft daarna geen inhoudelijke berichten over zijn buurman verspreid en heeft de discussie ook niet opgerakeld in een andere appgroep. Mijn cliënt kan niet worden verweten dat buurtgenoten conclusies hebben getrokken. Het was juist zijn bedoeling om de buurman buiten de discussie te houden.’ Daarom zit Richard vandaag ook met tegenzin in de rechtszaal. ‘Vandaag is er geen winnaar.’ Maar de voorzieningenrechter moet wel weten dat er heel wat is gebeurd in de Almeerse straat. Richard: ‘Na de barbecue voor de verjaardag van mijn zoon, waar de buurman zich onbeschoft gedroeg, zijn we als gezin 2,5 jaar door hem bedreigd, geïntimideerd en gepest. Dat hakte erin. We hebben een camerasysteem rond ons huis moeten installeren en veel contact gehad met de wijkagent.’
Beschadigd
Toen Bens hond wederom zijn behoefte had gedaan in de voortuin, zat Richard ‘zo hoog in de emotie’ dat hij ‘iets stoms deed in de groepsapp’. ‘Dus u zegt: het werd me even te veel?’, vraagt voorzieningenrechter Overmars. ‘Ja, en ik heb er spijt van dat ik zoiets heb geschreven. Een dag later had ik een stopgesprek met de politie en ‘s avonds heb ik een rectificatie in de groepsapp geplaatst.’ Waarover een beetje lacherig werd gedaan, merkt Ben op. ‘Ik bleef beschadigd, maar de kous was daarmee wel af voor mij.’ Alleen: een dag later meldt een andere buurman zich bij Richard. ‘Hij vertelde dat hij zich niet veilig voelde en of ik een berichtje wilde plaatsen dat ik hem niet bedoelde als de vermoedelijke pedofiel. Dat heb ik gedaan. Ik heb daarbij niet gezegd waar ik zelf woon.’ Hij heeft een rectificatie geplaatst en daar zou het bij moeten blijven, vindt Richard. ‘Ik heb daarna geen laster of smaad verspreid, dus waarom zou ik nu weer moeten rectificeren?’ ‘En als ik dat nou toch beslis, doet u het dan nog niet?’, vraagt de rechter. ‘Dan overleg ik daarover met mijn advocaat.’
Afspraak
Iedere voorzieningenrechter is tijdens een rechtszitting uit op overleg en een vergelijk. ‘U bent buren en gaat nog met elkaar te maken krijgen. Staat u open voor een gesprek?’, vraagt rechter Overmars. ‘Het wordt moeilijk, maar we staan er open voor’, reageert Ben. ‘Praten kan altijd’, zegt Richard. Aldus trekken de boze buren zich terug op de gang. Na een kwartiertje blijken ze elkaar gevonden te hebben. De rechter stelt met de griffier een lijst met afspraken op die Ben en Richard ondertekenen. Zo’n zogeheten proces-verbaal heeft dezelfde juridische kracht als een vonnis. Richard plaatst binnen 24 uur in twee appgroepen zonder aanhalingstekens een bericht dat zijn eerdere opmerking over een pedofiele buurtbewoner iedere grondslag mist. Hij moet ervoor zorgen dat dit appbericht ten minste veertien dagen in de appgroep blijft staan en verder zal hij ‘zich onthouden van enig bericht waarmee de inhoud of strekking van de rectificatie wordt tegengesproken.’ Houdt hij zich niet aan de afspraak, dan moet hij Richard per overtreding 2.500 euro betalen, met een maximum van 50 duizend euro. Ten slotte beloven Ben en Richard zich in een bemiddelingstraject te zullen inspannen om de ‘verhoudingen te normaliseren’. ‘Ik wil u een compliment maken, want het zal niet makkelijk zijn geweest. Het is mooi dat u een afspraak hebt kunnen maken’, besluit de voorzieningenrechter.
* Dit zijn niet hun echte namen.
Lees hier meer 'Op de Rol'-verhalen.