Ontslag directeur-bestuurder Nederlands Fotomuseum was onterecht
Waar gaat de zaak over?
Birgit Donker werkte vanaf november 2018 als directeur-bestuurder bij het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam. Tijdens een vergadering van de Raad van Toezicht (RvT) op 18 juli 2025 kreeg Donker te horen dat zij was ontslagen en dat haar arbeidsovereenkomst per 1 oktober zou worden beëindigd. De bestuurder was een maand eerder geschorst door deze Raad van Toezicht. Toen moest zij haar sleutels al inleveren, kreeg zij geen toegang tot haar e-mail meer en mocht zij geen contact opnemen met medewerkers.
Als voornaamste redenen voor het ontslag gaf de RvT dat er sprake was van sociale onveiligheid binnen het museum en een angstcultuur, veroorzaakt door de leiderschapsstijl van de bestuurder. Ook zou Donker de RvT onvoldoende geïnformeerd hebben over signalen van sociale onveiligheid en het personeelsverloop.
Volgens eigen onderzoek van de RvT en onderzoek van een extern bureau zou er al langere tijd iets mis zijn met de cultuur binnen het museum. Dagblad de Volkskrant publiceerde ruim twee weken voor het ontslag een uiterst kritisch artikel over de sfeer. In de conceptversie van het artikel werd de bestuurder beschuldigd van narcisme, toxisch management en schrikbewind.
Donker stelde op haar beurt dat zij na haar aanstelling ingrijpende maatregelen moest nemen, omdat het museum er zowel financieel als organisatorisch zeer slecht voor stond. Zij zou de RvT in die jaren consequent op de hoogte hebben gehouden. De Raad van Toezicht sprak in zijn jaarlijkse verslagen steevast lovend over de verrichtingen van de bestuurder en haar team. Er is maar één keer, in 2021, een functioneringsgesprek gehouden met de bestuurder. Dat was heel positief.
Ontslag onterecht
De verwijten die de RvT maakt, zijn onterecht, oordeelt de rechter. Het is niet gebleken dat er sprake was van sociale onveiligheid of van een angstcultuur veroorzaakt door de bestuurder. Ook is niet vast komen te staan dat de bestuurder de RvT onvoldoende op de hoogte hield.
Wel is het zodat er bij sommige medewerkers en oud-medewerkers weerstand was tegen de bestuurder. Vanwege de slechte positie van het museum voerde Birgit Donker diverse maatregelen door. In het onderzoek wordt vastgesteld dat een aantal medewerkers moeite had met die voortvarende aanpak, terwijl een ander deel juist waardering had voor de frisse wind.
De rechter wil niet afdoen aan de beleving van sommige (oud-)medewerkers. Er was sprake van directief leiderschap en ingrijpende maatregelen zoals het gedwongen vertrek van twee medewerkers met een lange staat van dienst. Ook was de werkdruk hoog vanwege de naderende verhuizing.
Maar de verwijten aan de bestuurder zijn niet terecht gebleken. Hierbij neemt de rechter in aanmerking dat vaststaat dat de bestuurder goede resultaten heeft geboekt. De financiële positie van het museum is sterk verbeterd, de organisatie is geprofessionaliseerd en de nieuwe huisvesting is mogelijk gemaakt. Het museum is nationaal en internationaal weer op de kaart gezet.
De RvT is gedurende dat proces altijd lovend geweest en heeft de bestuurder niet eerder aangesproken op haar functioneren. Ook is niet gebleken dat de bestuurder informatie achterhield voor de Raad van Toezicht. De RvT had in deze omstandigheden andere maatregelen moeten treffen in plaats van te kiezen voor de verstrekkende Een maatregel kan worden opgelegd na het begaan van een strafbaar feit. Er kunnen maatregelen worden opgelegd in plaats van een straf of naast een straf. Voorbeelden zijn: terbeschikkingstelling (tbs), plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis, ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel, onttrekking van voorwerpen aan het verkeer. van ontslag. Ook vindt de rechter erg kwalijk dat Donker na haar schorsing geen toegang kreeg tot haar e-mail, zodat zij zich niet behoorlijk kon verdedigen tegen de forse beschuldigingen van de RvT.
De rechter sluit niet uit dat het vernietigende artikel in de Volkskrant een belangrijke rol heeft gespeeld bij het ontslag en voor de RvT reden was om de bestuurder ‘voor de bus te gooien’.
Schadevergoeding
Bij het bepalen van de hoogte van de schadevergoeding houdt de rechter onder meer rekening met hoe lang de arbeidsovereenkomst naar verwachting zou hebben voortgeduurd als deze niet door het ernstig verwijtbaar handelen van het museum was geëindigd en de omstandigheid dat de bestuurder nog geen vergelijkbare positie met een vergelijkbaar inkomen heeft kunnen verwerven. De mooie loopbaan van de bestuurder is door het onterechte ontslag tot een abrupt einde gekomen.
De rechter vindt de gevraagde billijke vergoeding van € 400.000 bruto passend. Dit komt neer op twee jaarsalarissen. Ook wordt de gevraagde rectificatie grotendeels toegewezen. Het Nederlands Fotomuseum moet het door de Rechtsprekend orgaan dat in eerste aanleg oordeelt over zaken zoals echtscheidingen, misdrijven, geldvorderingen, en de meeste bestuursrechtelijke geschillen. Ook wordt met het begrip rechtbank het gebouw aangeduid waarin de rechtbank zetelt. toegewezen deel van de gevraagde rectificatie plaatsen op de website en sturen naar de hoofdredacties van De Volkskrant, NRC, AD, NOS en het ANP.
Hierin staat onder meer de passage: ‘De Raad is te overhaast overgegaan tot de schorsing van Donker en had niet zelf een onderzoek moeten uitvoeren, dat vervolgens geleid heeft tot een ontslag van Donker op onterechte gronden. Ten onrechte is daarbij het beeld ontstaan dat Donker onvoldoende zou hebben gezorgd voor een veilige werksfeer in het museum.’