Rechtbank over hersteloperatie toeslagen: lagere dwangsom en pas na langere termijn

Groter en complexer dan gedacht

Hiermee beslist de rechtbankRechtsprekend orgaan dat in eerste aanleg oordeelt over zaken zoals echtscheidingen, misdrijven, geldvorderingen, en de meeste bestuursrechtelijke geschillen. Ook wordt met het begrip rechtbank het gebouw aangeduid waarin de rechtbank zetelt. anders dan voorheen. Tot nu toe moest de Dienst Toeslagen binnen 12 weken alsnog een besluit nemen, op straffe van een dwangsom van 100 euro per dag.

De rechtbank stelt voorop dat het zeer onwenselijk is dat iemand die compensatie heeft aangevraagd, zo lang op zijn of haar beslissing moet wachten. Het doet afbreuk aan het vertrouwen in de rechtsstaat dat de Dienst Toeslagen structureel de wettelijke beslistermijnen niet nakomt, rechterlijke uitspraken niet naleeft en dwangsommen verbeurt. Maar de rechtbank stelt ook vast dat de hersteloperatie veel groter en complexer blijkt dan gedacht en dat de Dienst Toeslagen maatregelen neemt om het besluitvormingsproces te versnellen.

Niet onnodig lang of onrealistisch kort

Volgens vaste rechtspraak moet de rechtbank een beslistermijn vaststellen die ‘niet onnodig lang, maar ook niet onrealistisch kort’ is. In de huidige omstandigheden is een termijn van 12 weken onrealistisch kort in zaken waarin de Dienst Toeslagen een besluit op bezwaarProtest van een particulier of organisatie tegen bepaald overheidshandelen. moet nemen. Daarom krijgt de Dienst Toeslagen in die zaken voortaan een termijn van 40 weken. In zaken waarin voor de tweede keer beroep wordt ingesteld tegen het uitblijven van een besluit op bezwaar (en waarin de Dienst Toeslagen eerder al 15.000 euro aan dwangsommen heeft verbeurd), moet de Dienst Toeslagen binnen 20 weken alsnog een besluit nemen.

De rechtbank verlaagt ook de dwangsomBedrag dat iemand moet betalen als hij niet voldoet aan een verplichting die hem door de rechter is opgelegd. In het bestuursrecht is het een bedrag dat iemand moet betalen als niet voldaan wordt aan de last die door een bestuursorgaan is opgelegd. per dag tot 50 euro. Er zijn veel verschillende herstelregelingen en de Dienst Toeslagen moet voor iedere aanvrager hierover een apart besluit nemen. Omdat alle besluitvorming vertraging oploopt, komt het inmiddels regelmatig voor dat de Dienst Toeslagen ten aanzien van dezelfde aanvrager meermaals hoge dwangsommen verbeurt. De rechtbank vindt dit disproportioneel. 

In de uitspraak gaat de rechtbank ook in op de verhouding tussen de staatsmachten. De rechtbank ziet het niet als haar taak om een structurele oplossing te bieden voor de problemen van de Dienst Toeslagen. Maar de rechtbank heeft wel een taak bij de juridische uitleg en toepassing van de wettelijke voorschriften over de nadere beslistermijn en de hoogte van de dwangsom, in het licht van alle relevante omstandigheden.