Verkeersovertredingen en -misdrijven

Als de rechter naar een zaak kijkt, beoordeelt hij of de verdachteIemand over wie aanwijzingen bestaan dat hij mogelijk een strafbaar feit heeft gepleegd. De wet spreekt over "een redelijk vermoeden van schuld". Een verdachte wordt pas dader genoemd nadat hij is veroordeeld. zich strafbaar heeft gedragen en welke straf of maatregelEen maatregel kan worden opgelegd na het begaan van een strafbaar feit. Er kunnen maatregelen worden opgelegd in plaats van een straf of naast een straf. Voorbeelden zijn: terbeschikkingstelling (tbs), plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis, ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel, onttrekking van voorwerpen aan het verkeer. (of een combinatie daarvan) daarbij past. De rechter let bij zijn oordeel bijvoorbeeld op de aard en ernst van het ongeluk en de omstandigheden waaronder het heeft plaatsgevonden. De rechter kijkt ook altijd naar de gevolgen voor het slachtoffer. Maar wanneer spreek je van roekeloos rijgedrag? En waarom zijn de straffen voor dodelijke verkeersmisdrijven vaak best wel laag? Rechter Rogier Sonneveldt legt het uit.

In het verkeer kan iemand zich strafbaar gedragen. Bij kleine vergrijpen zoals fout parkeren of een kleine snelheidsovertreding spreken we van een verkeersovertreding. Veel verkeersovertredingen worden buiten de rechter om afgehandeld. In die gevallen wordt een administratieve boete opgelegd. Iemand die het daarmee niet eens is, kan in beroepHet opnieuw behandelen van een zaak door een rechter. gaan bij de kantonrechterDe kantonrechter behandelt zowel civiele zaken als strafzaken. Het is een alleensprekende rechter die zaken als overtredingen uit het strafrecht, arbeidszaken, huurzaken en zaken onder de € 25.000,- behandelt. Vroeger was het kantongerecht een apart gerecht naast de rechtbanken, gerechtshoven en de Hoge Raad. De kantongerechten zijn opgegaan in de rechtbanken. De term 'kantonrechter' is blijven bestaan..

Gaat het om een zwaarder feit, bijvoorbeeld rijden onder invloed van alcohol, dan spreken we van een verkeersmisdrijf. Verkeersmisdrijven kunnen voor de strafrechter worden gebracht, maar sommige misdrijven kan de officier van justitieEen officier van justitie is een vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie in de rechtszaal. De officier van justitie is verantwoordelijk voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten. De officier beslist of iemand voor de rechter moet komen en eist een straf als de verdachte schuldig is. zelfstandig afdoen met een strafbeschikking.

Welke straf de rechter oplegt is van veel factoren afhankelijk. Bij dit soort zaken speelt de mate van schuld (ook wel verwijtbaarheid genoemd) een grote rol. Iemand die door domme pech een dodelijk verkeersongeluk veroorzaakt, krijgt daarvoor in zijn algemeenheid een lagere straf dan iemand die een ongeluk veroorzaakt omdat hij gedronken heeft.

Roekeloosheid wordt gezien als de zwaarste vorm van schuld. Hierbij horen ook de zwaarste straffen. Het gaat om gedrag in het verkeer waarbij iemand geweten moet hebben wat de gevolgen van dat gedrag kunnen zijn. Diegene heeft op dat moment geoordeeld dat het wel goed af zou lopen. Dat was ten onrechte en is daarom, zoals juristen het noemen, ‘ernstig verwijtbaar’. 

Bij roekeloosheid gaat het om situaties waarin iemand zich opzettelijk op zo’n manier in het verkeer gedraagt, dat de verkeersregels ernstig worden geschonden. Hierdoor is er sprake van levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel. Dan gaat het om het opzettelijk begaan van (een combinatie van) ernstige verkeersovertredingen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan gevaarlijk inhalen, bumperkleven, door rood rijden of het vasthouden van een telefoon tijdens het rijden. Dit gedrag is overigens ook strafbaar als het niet tot een ernstig verkeersongeval leidt, maar dan straft de rechter in de regel minder zwaar.

De rechter kan een (voorwaardelijke) celstraf, geldboete of taakstrafWerkstraf opleggen. Ook kan hij beslissen dat het rijbewijs voor maximaal 10 jaar wordt afgepakt. Het kan zijn dat de rechter beslist dat iemand een gevangenisstraf krijgt en dat het rijbewijs voor bijvoorbeeld 5 jaar ontzegd wordt. De tijd die iemand in de gevangenis doorbrengt, gaat dan niet van die 5 jaar rijontzegging af.

Op verschillende bronnen. Naast de verklaringen van de verdachte en eventuele getuigen is technisch onderzoek een belangrijke bron voor het bewijsEen document of stuk dat een standpunt ondersteunt.. Het meten van de remweg van de auto kan bijvoorbeeld mede aantonen of een bestuurder te hard gereden heeft. De rechter kan tijdens de zitting in de rechtbankRechtsprekend orgaan dat in eerste aanleg oordeelt over zaken zoals echtscheidingen, misdrijven, geldvorderingen, en de meeste bestuursrechtelijke geschillen. Ook wordt met het begrip rechtbank het gebouw aangeduid waarin de rechtbank zetelt. aanvullend getuigen en deskundigen horen. Ook kan hij nader onderzoek laten doen.

Mensen hebben vrijwel nooit de intentie om een ongeluk te veroorzaken, laat staan om iemand te doden. Ze maken wel fouten in het verkeer, waarmee ze ongewild de dood van een ander kunnen veroorzaken. In die gevallen worden lagere straffen opgelegd dan wanneer er opzet in het spel is, zoals bij moordHet opzettelijk en volgens plan (met voorbedachten rade) iemand van het leven beroven. Maximale straf: levenslang. of doodslagHet iemand van het leven beroven zonder dat sprake is van een van tevoren beraamd plan. Wel moet er opzet in het spel zijn, want anders is het hoogstens dood door schuld. De maximumstraf voor doodslag is vijftien jaar gevangenisstraf. Zie ook: Moord.. Bij een dodelijk verkeersongeluk is van opzet meestal geen sprake.