‘Minder mensen ten onrechte gegijzeld’

Fors minder gijzelingsverzoeken ingediend bij rechter

Het aantal gijzelingsverzoeken van het Openbaar Ministerie is fors gedaald. Van juli 2015 tot december 2016 heeft het OM 784 gijzelingsverzoeken ingediend. De rechter werd in 2014 nog 200.000 keer verzocht dit pressiemiddel – bedoeld om mensen die een boete niet willen betalen tot betalen te dwingen – toe te staan. Dit meldt de Nationale Ombudsman (nationaleombudsman.nl) in een brief aan de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie.

Verbeteringen

De ombudsman publiceerde eind 2015 zijn onderzoek Gegijzeld door het systeem, waarin de praktijk waarbij mensen worden gegijzeld omdat zij een verkeersboete of strafbeschikking niet betalen werd onderzocht. Toen was zijn conclusie dat mensen die boetes wel wilden betalen, maar niet konden betalen onterecht gevangen zijn gezet. Volgens de ombudsman zijn naar aanleiding van dit onderzoek verschillende maatregelen genomen om dit te voorkomen. Zo wordt er meer gekeken naar de persoon achter de boete en zijn er vaker betalingsregelingen mogelijk.

Zorgen

In 2014 uitten rechters al hun zorgen over het sterk gestegen aantal verzoeken tot gijzeling. Ze constateerden dat het OM te vaak mensen wilde gijzelen die boetes niet kúnnen betalen, in plaats van dat ze dit niet wíllen. ‘Er moet aantoonbaar sprake zijn van onwil, niet van onmacht’, zei Frits Bakker, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak toen.

Brief

Voor de brief naar de staatssecretaris werd verzonden heeft de ombudsman de Raad voor de rechtspraakDe Raad voor de rechtspraak bestaat sinds 1 januari 2002 en vormt de schakel tussen de minister van Justitie en de gerechten. De Raad heeft als opdracht te bevorderen dat de gerechten hun rechtsprekende taak goed kunnen vervullen. gevraagd naar de ervaringen van rechters. Volgens de Raad zijn de onderbouwingen van de vorderingen tegenwoordig uitgebreider dan voorheen, maar wordt in veel zaken nog steeds niet aannemelijk gemaakt dat iemand wel kan betalen maar dit niet wil. Ook zijn er bij de behandeling van verzoeken in de rechtszaal geen vertegenwoordigers van het OM of Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB) aanwezig terwijl dit wel was toegezegd. Hierdoor kan de rechter niet om toelichting vragen tijdens de zitting.