Raad voor de rechtspraak: ‘amendement wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting leidt tot uitholling rechtsbescherming’

Rechtspraak pleit voor toetsingskader dat rechtsstatelijke uitgangspunten bewaakt

De Raad voor de rechtspraak is kritisch op een amendement bij het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting. Daarin wordt voorgesteld om alle geschillen over woningbouwprojecten direct bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State af te doen – zonder tussenkomst van een rechtbank. 'Rechtspraak in twee rechterlijke instanties is een belangrijk onderdeel van onze rechtsstaat. Die fundamentele waarborg mag geen sluitpost worden bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken zoals woningbouw. De Rechtspraak onderkent het belang van versnelling van de woningbouw, maar ziet daarbij het risico dat de rechtsbescherming wordt uitgehold,' zegt Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak.

Toetsingskader

Henk Naves, voorzitter Raad voor de rechtspraak

Al eerder plaatste de Raad kanttekeningen bij het wetsvoorstel als geheel, waarbij ook werd gewezen op de risico's voor de rechtsbescherming. Naves: 'We zien dat deze ontwikkeling niet op zichzelf staat. Op meerdere thema's – zoals elektriciteitsprojecten en nu ook wonen – wordt het uitgangspunt van een rechtsgang in twee instanties steeds vaker losgelaten.' Daarom pleit de Rechtspraak voor de totstandkoming van een toetsingskader voor rechtsbescherming. Dat moet helder maken in welke gevallen het gerechtvaardigd is om hiervan af te wijken. Naves: 'Het is nodig dat wetgever en politiek hierover een principieel debat voeren. Niet telkens via ad-hocmaatregelen, maar met duidelijke beleidskaders die de rechtsstatelijke uitgangspunten bewaken. Het is moeilijk uit te leggen waarom een burger in de ene zaak wel en in de andere zaak niet in twee instanties mag procederen.'

Onnodig belastend

Het gevolg van het voorgestelde amendement kan dus zijn dat partijen straks alleen nog bij de Raad van StateHoogste adviescollege van de staat dat adviseert over alle wetsontwerpen en algemene maatregelen van bestuur; de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beslist in hoogste instantie in geschillen over besluiten van overheidsorganen. in Den Haag in beroep kunnen gaan. Het is onduidelijk hoe de term 'woningbouwproject' moet worden uitgelegd, maar bij een ruime uitleg is het mogelijk dat een zaak over de verbouwing van een woning in Groningen of Maastricht straks in Den Haag wordt behandeld. 'Dat is onnodig belastend voor burgers en tast het draagvlak voor de rechtspraak aan,' legt Naves uit. 'Nu is het nog zo dat partijen eenvoudig naar een rechtbank in de buurt kunnen bij dit soort zaken en daar gehoord worden. Dat wordt gewaardeerd, ook als een partij geen gelijk krijgt.'

Lees hier de volledige reactie (pdf, 246 KB) van de Raad voor de rechtspraak op amendementen 24, 25 en 26 bij het wetvoorstel Versterking regie Volkshuisvesting.