Rechtspraak deelt zorgen over wachtlijsten in jeugdstrafrechtketen
De Rechtspraak onderschrijft de conclusies van de Inspectie JustitieVerzamelnaam voor functies die zich binnen de overheid bezighouden met de handhaving van het recht. en Veiligheid in haar rapport over wachtlijsten in de jeugdstrafrechtketen, dat gisteren is gepubliceerd. Door onder meer capaciteitstekorten moeten jeugdigen vaak te lang wachten op hun straf of maatregelEen maatregel kan worden opgelegd na het begaan van een strafbaar feit. Er kunnen maatregelen worden opgelegd in plaats van een straf of naast een straf. Voorbeelden zijn: terbeschikkingstelling (tbs), plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis, ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel, onttrekking van voorwerpen aan het verkeer.. Ook gebeurt het dat vonnissen van de jeugdstrafrechter, waarin bepaald is wat er moet gebeuren, niet altijd zoals bedoeld worden uitgevoerd.
Het uitgangspunt van jeugdstrafrechtStrafrecht voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar. Kinderen jonger dan 12 jaar kunnen niet strafrechtelijk worden vervolgd. Bij het jeugdstrafrecht vinden zittingen achter gesloten deuren plaats. De leeftijdsgrenzen kunnen variëren. 16- en 17-jarigen kunnen volgens de regels van het volwassenenstrafrecht worden berecht als de ernst van het delict, hun persoonlijkheid of de omstandigheden waaronder het feit is begaan daar aanleiding voor geeft. Jongeren van 18 tot 23 jaar kunnen op grond van hun persoonlijkheid volgens de regels van het jeugdstrafrecht berecht worden. De rechter bepaalt welk recht van toepassing is. is dat een straf of maatregel gericht bijdraagt aan de positieve ontwikkeling van de jeugdige, wat de kans op herhaling verkleint. Door de capaciteitstekorten kunnen aanvullende maatregelen soms niet uitgevoerd worden. Daardoor staat het pedagogisch uitgangspunt van het jeugdstrafrecht onder druk.
Straffen niet goed uitgevoerd
De Rechtspraak heeft al eerder haar zorgen uitgesproken over de negatieve effecten van tekorten in de strafrechtketen op jeugdigen die met justitie in aanraking komen. Door onder meer een gebrek aan plaatsen in jeugdinrichtingen en een ontoereikend hulpaanbod, kan de straf of maatregel die de jeugdstrafrechter passend vindt niet altijd goed of niet op de meest geschikte plek worden uitgevoerd. Door capaciteitstekorten bij de Justitiële Jeugdinrichtingen worden bijvoorbeeld 18-plussers die volgens het jeugdstrafrecht worden veroordeeld, alsnog in een penitentiaire inrichtingGevangenis of huis van bewaring. voor volwassenen geplaatst.
De Rechtspraak onderschrijft de vaststelling van de Inspectie dat deze problemen het pedagogische karakter van het jeugdstrafrecht aantasten. Jeugdrechters delen de zorg dat daarmee het risico wordt vergroot dat jeugdige delinquenten verder afglijden en opnieuw de fout in gaan. Daarnaast heeft de Rechtspraak eerder gewezen op het feit dat het niet uitvoeren van het vonnisEen uitspraak in een procedure die begint met een dagvaarding. ook het gezag van de rechter ondermijnt.
Tekorten
De problemen in de jeugdstrafrechtketen vertonen op veel punten gelijkenissen met de capaciteitsproblemen in het jeugdbeschermingsrecht en het gevangeniswezen. In het jeugdbeschermingsrecht zijn er capaciteitstekorten waardoor noodzakelijke hulp te lang op zich laten wachten, bijvoorbeeld omdat gezinsvoogden of jeugdhulpverleners niet beschikbaar zijn. En in het gevangeniswezen is sprake van een tekort aan medewerkers waardoor het in sommige gevallen zeer lang duurt voordat veroordeelden hun straf kunnen uitzitten.
Aanbeveling ter harte
De Rechtspraak steunt de oproep aan de staatssecretaris om te investeren in de capaciteit en kwaliteit van de strafrechtketen. De Rechtspraak neemt daarnaast de aanbeveling van de inspectie ter harte om als partner in de strafrechtketen nog meer inspanning te plegen op het versterken van de samenwerking met de ketenpartners. Ook blijft de Rechtspraak zich inzetten voor het zo goed mogelijk benutten van de schaarse zittingscapaciteiten en het terugdringen van de zaaksvoorraden en de doorlooptijden. Daarbij wordt prioriteit gegeven aan een snelle en effectieve behandeling van jeugdzaken.