Vertrouwen in onafhankelijkheid rechter gestegen
Rule of Law-rapport analyseert Europese rechtsstaten; herhaalt belang van waarborgen voor een onafhankelijke rechtelijke macht
Het vertrouwen in de onafhankelijkheid van de Nederlandse rechterlijke machtRechters en officieren van justitie. De rechters worden tot de zittende magistratuur gerekend en de officieren van justitie tot de staande magistratuur. De rechter blijft zitten tijdens de zitting, de officier van justitie voert staande het woord. is toegenomen. Ongeveer 75 procent van alle burgers en bedrijven beoordeelt de onafhankelijkheid van rechters als 'redelijk tot erg goed'. Dit percentage is daarmee 5 procentpunt hoger dan een jaar eerder. Dit blijkt uit het deze week gepubliceerde Rule of Law-rapport 2025 (europa.eu), het jaarlijkse overzicht van de Europese Commissie over de rechtsstatelijke situatie in EU-lidstaten. Daarmee scoort de Nederlandse rechtspraak goed binnen de Europese Unie.
Het Nederlandse rechtssysteem geldt volgens het rapport als efficiënt en onafhankelijk. Tegelijkertijd herhaalt de Europese Commissie haar eerdere aanbevelingen om maatregelen te treffen die de rechtsstaat op de lange termijn kunnen beschermen. Daarbij wordt de benoemingsprocedure van leden van de Raad voor de rechtspraakDe Raad voor de rechtspraak bestaat sinds 1 januari 2002 en vormt de schakel tussen de minister van Justitie en de gerechten. De Raad heeft als opdracht te bevorderen dat de gerechten hun rechtsprekende taak goed kunnen vervullen. en gerechtsbesturen genoemd. Binnen deze procedure kan in theorie politieke beïnvloeding plaatsvinden, al komt dit – mede door de sterke rechtsstatelijke cultuur in Nederland – in de praktijk niet voor. Deze kwetsbaarheid was reden voor Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak, om begin dit jaar opnieuw een oproep te doen om de rol van de minister bij deze benoemingen af te schaffen en de positie van de Raad voor de rechtspraak te verankeren in de GrondwetIn de Grondwet staan de grondrechten en plichten van alle Nederlanders. De Grondwet regelt ook de bevoegdheden van het parlement, de ministers en Koning. Ook staat in de Grondwet hoe wetten worden gemaakt en hoe de rechtspraak werkt..
Aanbevelingen
Op andere punten issprake van vooruitgang. Zo benoemt het rapport positieve stappen op het gebiedvan digitalisering en ziet de commissie enige vooruitgang bij het aanpakken vanpersoneelstekorten en de hoge werkdruk binnen de Rechtspraak. Wel roept decommissie op om inspanningen te blijven leveren op dit vlak. Daarnaast moetwerk worden gemaakt van het opzetten van een gestructureerde dialoog tussen destaatsmachten, om zo de rechtstatelijke cultuur in Nederland verder teversterken. De Rechtspraak is een voorstander van een blijvende dialoog tussende wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht.
Zorgen over wetgevingsproces
Naast de goede rapportcijfers en aanbevelingen uit het rapport spreekt de commissie ook haar zorgen uit over het wetgevingsproces rond de wetsvoorstellen op het gebied van migratie en asiel. Tijdens dit proces werd adviesorganen, zoals de Raad voor de rechtspraak en de Raad van StateHoogste adviescollege van de staat dat adviseert over alle wetsontwerpen en algemene maatregelen van bestuur; de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beslist in hoogste instantie in geschillen over besluiten van overheidsorganen., in eerste instantie slechts zeer beperkt de mogelijkheid geboden te adviseren over de wetgevingsvoorstellen. De Raad voor de rechtspraak besloot toen eerst op hoofdlijnen te adviseren en later een aanvullend advies te geven.