Op de rol: ‘Die mensen bestaan niet, het zijn illegalen’

Een greep uit de streken die Cees tussen eind 2020 en begin dit jaar bij de buren uithaalt: hij snoeit boompjes in hun tuin, plant er fruitboompjes, maait het gras, vernielt de schutting, sluit de garagedeur af met een kettingslot, stopt kit in het slot van de voordeur, bonkt op de ramen, plakt het spionnetje op de voordeur af, zet een bordje met 'verboden toegang' in de tuin, legt blokken hout op de oprit, deponeert paardenpoep voor de deur en deelt de buurman en diens echtgenote mee dat ze illegaal in het huis wonen. 'Morgen moeten jullie wegwezen.'

Erf

De buren gaan niet weg, ze bellen de politie – keer op keer. En keer op keer treft het gezelschap elkaar in de rechtszaal in Leeuwarden. In 2022 bijvoorbeeld, als de politierechterAlleensprekende rechter van de rechtbank in strafzaken die niet zo ingewikkeld zijn en waarin niet meer dan één jaar gevangenisstraf wordt geëist. de vernielingen in de tuin behandelt. 'De tuin van de buurman is mijn erf. Het erf is mijn eigendom. Dat moet u goed in uw oren knopen’, zegt Cees tegen de rechter, terwijl hij weer een stapel paperassen van de vloer opduikelt. Theater van de bovenste plank, maar de rechter krijgt er allengs genoeg van. ‘Mijnheer, als u nu niet ophoudt, laat ik u verwijderen.’ Cees komt er genadig vanaf met een boete van 750 euro. Bij het verlaten van de zaal bijt hij zijn buurman toe: ‘klootzak'. Een jaar later  zit Cees weer voor de politierechter, weer voor vernielingen in de tuin van de buren. Cees wraakt de rechter, maar die wraking wordt afgewezen. De zitting wordt in 2024 vervolgd, en weer wraakt Cees de rechter. Weer afgewezen. In augustus krijgt Cees een taakstraf van 50 uur, waartegen hij in beroep gaat bij het gerechtshof.

Illegalen

Inmiddels heeft hij voor 200.000 euro aan dwangsommen van de civiele rechter aan zijn broek, maar Cees weet van geen ophouden. En dus is er vandaag weer een zitting in Leeuwarden, dit keer voor belaging en bij ‘de enige rechter die mijnheer hier nog niet heeft gezien’, grapt politierechter Hennie Vreugdenhil. De oud-burgemeester en zijn vrouw zijn present, maar Cees laat verstekNiet verschijnen van de gedaagde of de verdachte op de rechtszitting. gaan. Hij heeft een raadsvrouwVrouwelijke advocaat. toegewezen gekregen, maar die is er ook niet. Cees mijdt alle contact, dus kon ze hem onmogelijk bijstaan. ‘Dat is heel treurig, maar ik had het wel verwacht. Het is belangrijk dat we de zaak vandaag bij verstek behandelen’, zegt officier van justitieEen officier van justitie is een vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie in de rechtszaal. De officier van justitie is verantwoordelijk voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten. De officier beslist of iemand voor de rechter moet komen en eist een straf als de verdachte schuldig is. Martijn Kappeyne van de Coppello. Dat vindt de politierechter ook, die het dossier doorneemt. ‘Mijnheer vindt dat het huis en de tuin van hem zijn. Als de politie aan de deur komt, zegt hij: ‘Die mensen bestaan niet, het zijn illegalen.’ Vooral in 2024 trekt Cees weer van leer. En dat is extra afmattend, want de oud-burgemeester is ziek en krijgt verzorging. ‘Maar de verzorgers durven niet langs te komen, omdat ze bang zijn voor de buurman’, leest de politierechter voor uit het dossier. 

Ziek

Tijdens een zoveelste zitting in april 2024, vroeg de politierechter zich af of hij wellicht een ‘psychogeriatrische aandoening’ had, waarop Cees in woede uitbarstte (‘Ik ben niet gek, híj deugt niet!’), en de rechter prompt wraakte. Officier Kappeyne van de Coppello vraagt zich vandaag in zaal C van het Leeuwardense gerechtsgebouw ook af of Cees wel bij zinnen is. ‘Er zijn twijfels of mijnheer beseft waar hij mee bezig is. Dat is niet onderzocht, dus ik ga ervan uit dat hij volledig toerekeningsvatbaar is. Maar ik denk wel dat je ziek bent als je zulk stalkingsgedrag vertoont. Jarenlang en behoorlijk heftig. Daar past een forse straf bij. Maar wat kunnen we met het strafrecht doen? Ik kom tot een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van zes maanden en een contact- en locatieverbod met een proeftijdDe rechter kan iemand tot een voorwaardelijke straf veroordelen. De straf wordt dan niet uitgevoerd, mits de verdachte zich gedurende een bepaalde periode, de proeftijd, aan een aantal afspraken houdt en niet opnieuw in de fout gaat. Deze voorwaarden zijn door de rechter in zijn vonnis opgelegd. van drie jaar. Op zich past ook een onvoorwaardelijk deel, maar dat zou weleens een goede reden kunnen zijn om in hoger beroepHet opnieuw behandelen van een zaak door een hogere rechter. te gaan. Ik stel voor dat bij de eerste overtreding van het contact- of locatieverbod een week gevangenisstraf wordt bepaald, bij een tweede overtreding twee weken en bij een derde een maand, tot een maximum van zes maanden.’ En Cees zou de buren weer moeten betalen, dit keer ruim 19.000 euro voor de materiële en immateriële schadeSchade die veroorzaakt is door verdriet, smart of geestelijk gemis. Deze schade is (in tegenstelling tot materiële schade) niet direct in geld uit te drukken. De vergoeding die wordt uitgekeerd om immateriële schade te vergoeden heet smartengeld. die hij heeft aangericht.

Zorgen

'Dit is een buitengewoon verdrietige zaak', concludeert politierechter Vreugdenhil. 'Ik heb de verdachteIemand over wie aanwijzingen bestaan dat hij mogelijk een strafbaar feit heeft gepleegd. De wet spreekt over "een redelijk vermoeden van schuld". Een verdachte wordt pas dader genoemd nadat hij is veroordeeld. nog nooit gezien, ik heb geen idee wie hij is, maar ik maak mij wel grote zorgen om hem. En ik denk dat zijn omgeving ook bezorgd is. Het strafrecht biedt in een geval als dit niet te beste oplossing, maar ja, we zitten hier wel en ik heb als politierechter alleen maar een gereedschapskist met straffen erin.' Hoewel Cees zich niets heeft aangetrokken van eerdere uitspraken van de rechter, lijkt hij wel onder de indruk van een gedragsaanwijzing die hij eerder dit jaar van het Openbaar MinisterieValt onder het ministerie van Justitie. Geeft leiding aan het opsporingsonderzoek van de politie en vervolgt de verdachten. kreeg, stelt de Friese politierechter vast. 'Dat geeft mij de hoop dat een voorwaardelijke strafStraf die pas uitgevoerd wordt als de veroordeelde zich niet aan bepaalde voorwaarden houdt. Als voorwaarde geldt altijd dat de veroordeelde zich niet binnen de proeftijd opnieuw aan een strafbaar feit schuldig maakt. De proeftijd bedraagt in de meeste gevallen maximaal drie jaar. Als bijzondere voorwaarde kan bijvoorbeeld worden opgelegd dat de veroordeelde zich op bepaalde tijdstippen meldt bij de reclassering. Als de veroordeelde de opgelegde voorwaarden niet nakomt, kan de officier van justitie bij de rechter eisen dat de voorwaardelijk opgelegde straf alsnog ten uitvoer wordt gelegd. kan helpen. Een taakstraf zie ik niet zitten en een geldboete blijkt niet te werken. Dus blijft een gevangenisstraf over. Mijnheer hoort niet in de gevangenis thuis, maar wat moet ik dan? Ik hoop dat een voorwaardelijke gevangenisstraf van zes maanden mijnheer aan het denken zet. Ik sluit me aan bij de creatieve eis van de officier van justitie: als mijnheer de komende drie jaar het contact- en locatieverbod op uw erf negeert, wordt hij bij de eerste overtreding één week in hechtenis genomen, bij de tweede twee weken en bij de derde een maand, met een maximum van zes maanden.' En Cees moet zijn buren ruim 19.000 euro betalen. 

Als Cees present was geweest, dan had hij begrepen dat het contact- en locatieverbod onmiddellijk ingaat. Van de buren mag hij het niet horen, want zo'n verbod geldt ook voor de slachtoffers. Als de uitspraak over twee weken op de mat ploft, weet Cees dat hij van de rechter tot zijn 85ste uit de buurt van de buren moet blijven. 

* Dit is niet zijn echte naam 

Zie ook: Op de rol: ‘Dat moet u goed in uw oren knopen’.

Lees hier meer Op de rol-verhalen.