Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte de Rechtspraak vooral in stilte verder. Rechters vonden dat ze recht moesten blijven spreken, ook als dat het recht van de bezetter was. De gedachte daarbij was dat opstappen of actie voeren tot nog grotere problemen had geleid.
Het Nederlandse rechtssysteem kent verschillende manieren om te voorkomen dat onschuldigen worden veroordeeld. Bijvoorbeeld vrijspraak bij onvoldoende bewijs en hoger beroep. Als ondanks alle waarborgen iemand toch onterecht wordt veroordeeld, spreekt men van een rechterlijke dwaling.
Voor verdachten tussen de 12 en 18 jaar geldt meestal het jeugdstrafrecht. De rechter kan hier soms van afwijken als hij dat nodig vindt.
Voorarrest is de periode dat een verdachte wordt vastgehouden voordat zijn zaak door een rechter is beoordeeld.
Wie betrokken is bij een rechtszaak en denkt dat een rechter partijdig is, kan vragen om een andere rechter. Dat heet wraking. Als een rechter zelf denkt dat hij niet onpartijdig kan zijn, of dat er sprake kan zijn van de schijn van partijdigheid – hoe zorgvuldig hij zijn werk ook doet – dan kan hij vragen om zich terug te trekken uit de zaak. Dat heet verschoning.