Fries in het rechtsverkeer

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

Fries in het rechtsverkeer

In de Wet gebruik Friese taal, in werking getreden op 1 januari 2014, staan regels over het gebruik van de Friese taal in het bestuurlijk verkeer en in het rechtsverkeer. Dit laatste heeft gevolgen voor het procederen in de Friese taal bij het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden.

       

 

Geschiedenis

De gebeurtenissen die naderhand bekend zouden staan als Kneppelfreed (Knuppelvrijdag) vormen een ijkpunt voor de emancipatie van de Friese taal in het onderwijs en in het rechtsverkeer. Op vrijdag 16 november 1951 moest de Friese journalist en politicus Fedde Schurer voor de rechter verschijnen. Hij had in een krantenartikel de rechterlijke macht beledigd omdat een kantonrechter eerder dat jaar tijdens een strafzitting net gedaan had alsof hij geen Fries verstond. In Leeuwarden, voor het Paleis van Justitie, liep de strafzaak uit op vechtpartijen met de politie waarbij drie gewonden vielen. Fedde Schurer had niet de schermutselingen, maar wel de rechtszaak bewust uitgelokt: hij wilde de rechter een uitspraak over de positie van het Fries in de rechtspraak ontlokken.

In 1956 kwam wetgeving tot stand die het gebruik van de Friese taal in het rechtsverkeer regelde. De Wet gebruik Friese taal in het rechtsverkeer (1997) heeft de gebruiksmogelijk-heden voor het Fries in de rechtszaal verruimd.
Om de gelijke positie van het Fries en het Nederlands in de provincie Fryslân te waarborgen zijn in de Wet gebruik Friese taal de mogelijkheden voor het gebruik van het Fries in het rechtsverkeer en het bestuurlijk verkeer versterkt.

       

 

Gebruik van het Fries bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden

Hieronder worden de mogelijkheden beschreven voor het gebruik van het Fries bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden.

Afleggen eed, belofte of bevestiging in het Fries

De wet maakt het mogelijk om een eed, belofte of bevestiging in het Fries af te leggen. In plaats van de wettelijk voorgeschreven woorden in het Nederlands mogen de daarmede in de Friese taal overeenkomende woorden worden uitgesproken. Dit mag bij alle gerechten in Nederland.

Begrip Nederlands Fries
Eed:"Zo waarlijk helpe mij God Almachtig""Sa wier helpe my God Almachtich"
Belofte:"Dat beloof ik""Dat ûnthjit ik"
Bevestiging:"Dat verklaar ik""Dat ferklearje ik"
Bevestiging + Belofte:“Dat verklaar en beloof ik”“Dat ferklearje en ûnthjit ik”

 

 

Fries spreken op zitting: tijdig melden!

Tijdens zittingen van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden mag door een verdachte, partij, getuige of belanghebbende (bijvoorbeeld een slachtoffer in het strafproces) Fries worden gesproken, mits die spreker in de provincie Fryslân woont, feitelijk verblijft of gevestigd is. Dit geldt voor alle zittingslocaties van het hof, te weten Almelo, Assen, Arnhem, Groningen, Leeuwarden, Lelystad, Utrecht, Zutphen en Zwolle. Degene die hiervan gebruik wil maken moet dit tenminste 8 dagen voor de zitting melden bij het hof zodat zo nodig tijdig een tolk kan worden opgeroepen.
      

 

Bijstand door een tolk

De rechter kan zo nodig bepalen dat bijstand wordt verleend door een tolk. De vergoeding van de tolk komt in bestuursrechtelijke zaken en strafzaken altijd ten laste van het Rijk. In civiele zaken kan de rechter echter ook bepalen dat de vergoeding van de tolk ten laste komt van degene ten behoeve van wie bijstand door een tolk wordt verleend. Dat kan bijvoorbeeld aan de orde zijn als achteraf blijkt dat de bijstand door een tolk niet nodig was.
       

 

Fries in het proces-verbaal

Het proces-verbaal van de zitting wordt in het Fries opgemaakt voor zover tijdens de zitting Fries is gesproken. De rechter kan bepalen dat een vertaling in het Nederlands wordt gemaakt. Daarnaast bestaat de mogelijkheid het proces-verbaal in het Nederlands op te stellen met de aantekening dat op de zitting van het Fries gebruik is gemaakt.

                   

 

Processtukken in de Friese taal

In strafzaken, civiele zaken en bestuursrechtelijke zaken die aanhangig zijn bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden mogen processtukken, met uitzondering van dagvaardingen in strafzaken, in de Friese taal worden opgesteld. De rechter kan ambtshalve of op verzoek van een van de andere bij de zaak betrokkenen bepalen dat een vertaling in het Nederlands wordt opgesteld, die aan de stukken wordt toegevoegd.

De kosten van een vertaling komen ten laste van het Rijk. In civiele zaken kan de rechter echter ook bepalen dat de kosten voor een vertaling in het Nederlands ten laste komen van degene die om de vertaling heeft verzocht. Dit is bijvoorbeeld het geval als gedurende de zaak duidelijk blijkt dat de betrokkene het Fries wel degelijk voldoende beheerst.

       

 

Spreken Fries tijdig melden

In dagvaardingen in strafzaken en oproepingen of uitnodigingen voor een zitting in andere zaken wordt aangegeven, dat een verdachte, partij, getuige of belanghebbende het recht heeft om op een zitting bij het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden Fries te spreken, mits de betrokkene in de provincie Fryslân woont, feitelijk verblijft of gevestigd is. Degene die hiervan gebruik wil maken moet dit tenminste 8 dagen voor de zitting melden bij het hof. Dan kan zo nodig tijdig  een tolk worden opgeroepen.