Absolute competentie gaat over de vraag welke rechtelijke instantie een zaak mag behandelen (bevoegd is). Bij zaken die nog niet eerder bij een rechter zijn geweest, is dit meestal de rechtbank.

De rechtbanken zijn onderverdeeld in afdelingen, zoals de afdeling strafrecht, civiel recht en bestuursrecht. Soms wijst de wet een specifieke rechter binnen de rechtbank aan. Dit kan bijvoorbeeld de kantonrechter, de voorzieningenrechter of de politierechter zijn. Of een specifieke rechtbank, zoals de rechtbank Den Haag bij misdrijven uit de Wet internationale misdrijven.

Is een partij het niet eens met de beslissing van de rechtbank, dan kan hij in veel gevallen een 'hogere' rechter vragen om opnieuw naar de zaak te kijken. Het gerechtshof of een bijzonder college, zoals de Centrale Raad van Beroep, is dan bevoegd.