Onteigeningsprocedure tot 1 januari 2024

De overheid start de procedure door u als eigenaar van de grond of het gebouw op te roepen om voor de rechtbankRechtsprekend orgaan dat in eerste aanleg oordeelt over zaken zoals echtscheidingen, misdrijven, geldvorderingen, en de meeste bestuursrechtelijke geschillen. Ook wordt met het begrip rechtbank het gebouw aangeduid waarin de rechtbank zetelt. te verschijnen. Deze oproep heet een dagvaardingOproep om voor de rechter te verschijnen.. De overheid is de eiser.

Betekening dagvaarding

Een advocaatRaadsman of raadsvrouw in juridische aangelegenheden. Een advocaat is lid van de Nederlandse Orde van Advocaten. schrijft de dagvaarding en een deurwaarderEen bij koninklijk besluit benoemde openbaar ambtenaar, die belast is met het uitbrengen van dagvaardingen en andere exploten en het verrichten van ontruimingen, inbeslagnemingen en executoriale verkopingen. Een deurwaarder kan ook optreden als proces- of rolgemachtigde en rechtsbijstand verlenen. zorgt voor uitreiking van de dagvaarding aan u (betekening) en stuurt deze naar de rechtbank.

Inhoud dagvaarding

In de dagvaarding staat onder meer:

• de datum van de betekeningUitreiking van gerechtelijke stukken, zoals een dagvaarding, een oproeping of een vonnis, aan een verdachte, een getuige, een gedaagde partij of belanghebbende.
• welk overheidsorgaan de eiserDegene die een civiele dagvaardingsprocedure of een bestuursrechtelijke procedure begint. is
• de gegevens van de deurwaarder
• uw gegevens
• wat de overheid wil onteigenen en waarom (eisStrafrecht: Straf die de verdachte volgens de officier van justitie zou moeten krijgen. Civiel recht: wat iemand in een rechtszaak eist van de tegenpartij. en gronden)
• welke schadevergoeding de overheid aanbiedt
• locatie rechtbank
• de datum en tijd van de zitting waarop de rechter de zaak behandelt (rolzittingZitting in civiele zaken waar procedurele beslissingen worden genomen en de documenten (stukken) van de partijen worden uitgewisseld.)

De deurwaarder ondertekent de dagvaarding.

De overheidsinstantie, bijvoorbeeld een gemeenteraad, verstuurt de vastgestelde onteigeningsbeschikking aan belanghebbenden en verzoekt de rechtbank de onteigeningsbeschikking goed te keuren (te bekrachtigen). De overheidsinstantie dient het verzoekschriftEen verzoekschrift is een document waarmee u de procedure start en waarin u de rechter vraagt om iets te beslissen. Het verzoekschrift moet aan bepaalde eisen voldoen. in bij de rechtbank waar het perceel ligt dat wordt onteigend.

Bent u de overheidsinstantie? In de checklist bekrachtigingsprocedure onteigening ziet u welke documenten in ieder geval meegestuurd moeten worden met het verzoekschrift.

De onteigenaar (dit is meestal de overheid) kan na de bekendmaking van de onteigeningsbeschikking een verzoekschrift bij de civiele rechter indienen tot vaststelling van de schadeloosstelling. De rechtbank stuurt dit verzoekschrift naar u door en stelt u in de gelegenheid om een verweerschriftEen document met daarin een reactie op een verzoekschrift. Het verweerschrift moet aan bepaalde eisen voldoen. in te dienen.

Als ontvanger van de dagvaarding bent u de gedaagdeIn civiel recht: degene tegen wie een eis of vordering wordt gericht in de dagvaardingsprocedure. Tegenpartij van de eiser.. Voor u is een advocaat ook verplicht.

Schriftelijk

Via uw advocaat kunt u reageren op de inhoud van de dagvaarding. Hij geeft namens u ook aan welke bewijzen u heeft voor uw standpunt. Dit stuk van de advocaat heet een conclusie van antwoordHet eerste verweer van de gedaagde tegen hetgeen de eiser stelt in een civiel proces in de dagvaardingsprocedure..

Bewijsstukken

Heeft u bewijsstukken die uw verhaal ondersteunen? Uw advocaat kan deze bij de conclusie van antwoord voegen. Bijvoorbeeld brieven of overeenkomsten. U kunt ook getuigen vragen hun verhaal op te schrijven (getuigenverklaring).

Conclusie van antwoord opsturen

Uw advocaat stuurt de conclusie van antwoord met de bewijsstukken naar de rechtbank. Het moet daar uiterlijk op de dag voor de rolzitting binnen zijn.

Uitstel

Heeft u meer tijd nodig voor uw reactie? U kunt 1 keer 2 weken uitstel krijgen. Uw advocaat vraagt uitstel door de rechtbank een brief te sturen. Deze brief moet uiterlijk op de dag voor de rolzitting binnen zijn.

Hoe verder

Na de rolzitting krijgt uw advocaat bericht van de rechtbank over hoe de procedure verder verloopt.

Geen reactie

Reageert u niet op de dagvaarding, dan doet de rechter 2 weken later toch een einduitspraak. Als de administratieve procedure juist is verlopen, spreekt hij de onteigening uit, stelt het voorschot op de schadevergoeding vast en benoemt deskundigen voor een advies over de definitieve schadevergoeding. Deze uitspraak heet dan een verstekvonnisVeroordeling die wordt uitgesproken terwijl de gedaagde of verdachte niet in de procedure is verschenen..

Bent u het niet eens met de onteigeningsbeschikking, bijvoorbeeld omdat u eigenaar bent van het perceel, dan kunt u uw bedenkingen indienen bij de rechtbank. Een bedenking is een schriftelijk stuk waarin u reageert op de onteigeningsbeschikking. In het stuk geeft u een omschrijving van de beschikking1. In het bestuursrecht: Een beslissing van een overheidsorgaan in een concreet geval, bijvoorbeeld het verlenen van een bouwvergunning. 2. In het civiele recht: een rechterlijke uitspraak in een procedure die begint met een verzoekschrift. Een uitspraak in een procedure die begint met een dagvaarding, heet een vonnis. en waarom u het niet eens bent met de beschikking. Verder vermeldt u uw naam, adres, de datum waarop u uw bedenkingen schrijft en uw handtekening.

Er kunnen meer personen een bedenking indienen tegen één verzoekschrift.

Als ontvanger van het verzoekschrift bent u verweerderIn civiel of bestuursrecht: de tegenpartij van de verzoeker of eiser.. Als u een verweerschrift wilt indienen, is een advocaat verplicht. Via uw advocaat kunt u reageren op de inhoud van het verzoekschrift. Hij of zij geeft namens u ook aan welke bewijzen u heeft voor uw standpunt.

Heeft u bewijsstukken die uw verhaal ondersteunen? Uw advocaat kan deze bij het verweerschrift voegen. Het kan bijvoorbeeld gaan om brieven of overeenkomsten. U kunt ook getuigen vragen hun verhaal op te schrijven (getuigenverklaring).

Uw advocaat stuurt het verweerschrift met de bewijsdocumenten naar de rechtbank.

De zitting die in de dagvaarding wordt genoemd heet de rolzitting. De rechter controleert of de dagvaarding goed is uitgebracht en of de administratieve onteigeningsprocedure goed is uitgevoerd en beslist hoe de procedure verder gaat.

Tussenvonnis

In de meeste gevallen geeft de rechter een tussenvonnis waarin hij:

• de onteigening uitspreekt
• een voorschot op de schadevergoeding toekent
• deskundigen benoemt, zoals een makelaar, taxateur, agrarisch deskundige, juristEen rechtsgeleerd persoon, of iemand die juridisch werk doet. 'Jurist' is geen wettelijk beschermde titel.
• een datum en tijdstip bepaalt waarop de deskundigen en de rechter ter plekke gaan kijken (descenteEen bezichtiging door de rechter op de plek waar de oorzaak van het geschil zichtbaar is of waar het geschil zich afspeelt ('plaatsopneming'). In het strafrecht heet dit een schouw.)

Niet eens met de onteigening

Bent u het niet eens met de onteigening zelf? Heeft uw advocaat in de reactie op de dagvaarding (conclusie van antwoord) aangevoerd dat de onteigening niet noodzakelijk is of dat de procedure niet goed is uitgevoerd? Dan bepaalt de rechter in het tussenvonnis een datum voor een zitting.

U heeft zes weken de tijd om uw bedenkingen tegen de onteigeningsbeschikking bij de rechtbank in te dienen. De termijn voor het indienen van de bedenkingen start de dag na de terinzagelegging van de beschikking.

In de meeste gevallen geeft de rechter een tussenbeschikking waarin hij:

• drie deskundigen benoemt, zoals een makelaar, taxateur, agrarisch deskundige en/of een jurist;
• een datum en tijdstip bepaalt waarop de deskundigen en de rechter ter plekke gaan kijken (dit heet een descente) en een zitting houden.

Uw advocaat krijgt de tussenbeschikking toegestuurd.

Tijdens de descente kijkt de rechter samen met de deskundigen en de partijen hoe de situatie is op de plek van de te onteigenen grond of het gebouw. U mag daarbij dus aanwezig zijn. Ook een vertegenwoordiger van de overheid is erbij.

Deskundigenrapport

Na de descente stellen de deskundigen een rapport op. Hierin geven zij de rechter een advies over de waarde van de grond of het gebouw en de hoogte van de schadevergoeding. Een concept van dit rapport sturen zij eerst naar uw advocaat en naar de advocaat van de overheid. U en de overheid kunnen er schriftelijk op reageren. De deskundigen verwerken beide reacties in het definitieve rapport. Daarna sturen zij dit naar de rechter en alle partijen.

Hoogte schadevergoeding

De Onteigeningswet bepaalt dat u er door de onteigening niet op achteruit mag gaan, niet in vermogen en ook niet in inkomen. U krijgt dus een volledige vergoeding van alle schade die het directe en noodzakelijke gevolg is van de onteigening. De schadevergoeding kan bijvoorbeeld bestaan uit vergoeding van: 

• waardevermindering van de overblijvende grond 
• verlies aan inkomsten 
• verhuiskosten 
• financieringskosten 
• belastingschade 
• herinrichtingskosten 
• advocaatkosten 
• andere redelijke deskundigenkosten, zoals van een taxateur, makelaar of accountant 

De schadevergoeding wordt verrekend met eventuele voordelen of andere vergoedingen zoals een planschadevergoeding.

De rechtbank stuurt uw bedenkingen door aan de overheidsinstantie die het verzoekschrift heeft ingediend. De overheidsinstantie reageert vervolgens op uw bedenkingen.

Tijdens de descente kijkt de rechter samen met de deskundigen en de partijen hoe de situatie is op de plek van de grond of het gebouw waar het om gaat. U mag daarbij met uw advocaat aanwezig zijn. Ook een vertegenwoordiger van de onteigenaar is erbij.

Voorafgaand aan of na afloop van de descente kunnen partijen vaak een mondelinge toelichting geven. Dit gebeurt meestal in de buurt van de grond of het gebouw waar het om gaat. De deskundigen en partijen met hun advocaten kunnen hierbij aanwezig zijn.

Beide partijen en de deskundigen krijgen een uitnodiging voor de zitting. In die uitnodiging staat wanneer (datum) en waar (locatie) de zitting plaatsvindt.

Mening

Het is niet verplicht om naar de zitting te komen, maar het wordt wel aangeraden. Komt u wel, dan krijgt u de gelegenheid uw mening te geven. Ook de overheid en de deskundigen mogen hun standpunt toelichten. De rechter stelt ook vragen.

Schriftelijke informatie

Wilt u nieuwe schriftelijke informatie tijdens de zitting bespreken? Uw advocaat stuurt deze stukken dan naar de rechter en naar de overheid. De stukken moeten minimaal 1 week voor de zitting binnen zijn.

Openbaar

De zitting is in beginsel openbaar. Dit betekent dat iedereen de zitting mag bijwonen.
Zitting bijwonen

U heeft tot 10 dagen voor de zitting nog de mogelijkheid om aanvullende documenten in te leveren.

In principe geeft de rechter na de descente een tussenbeschikking af waarin hij de voorlopige schadeloosstelling vaststelt.

Uw advocaat krijgt de tussenbeschikking toegestuurd.