Innovatie binnen de rechtspraak

Aansluiten bij de samenleving

Overal in het land bedenken rechters en andere professionals manieren om hun werk beter te laten aansluiten bij de behoeften van de samenleving.

Rechtzoekende centraal

De Rechtspraak experimenteert met deze ideeën in de vorm van innovatieve pilots. Daarbij staat altijd de rechtzoekende centraal.

Als een werkwijze zich voldoende heeft bewezen, wordt deze ook in de rest van Nederland gebruikt. Dat gebeurt nu met de inzet van de schuldenfunctionaris en wijkrechtspraak. Innovatieve pilots waar een rechtzoekende gebruik van kan maken, staan op de pagina van de betreffende rechtbank. Verder zijn er pilots waardoor het werk ín de rechtbank anders gaat. Alle pilots staan in het overzicht op deze pagina.

Meer dan juridische knopen doorhakken

Goede rechtspraak bestaat niet alleen uit juridische knopen doorhakken. Goede rechtspraak is ook, waar dat kan en gepast is, proberen de problemen van de mensen in de samenleving écht op te lossen.

Nu zitten soms wetten en regels in de weg en lopen mensen tegen juridische muren op. Daar wil de Rechtspraak wat aan doen. Onder de noemer maatschappelijk effectieve rechtspraak zijn door het hele land ideeën bedacht en in praktijk gebracht die ervoor zorgen dat het werk van de rechter zoveel mogelijk effect heeft.

We onderscheiden vier stromingen:

Pictogram regelrechter

Regelrechter, waarbij de focus ligt op snelle, toegankelijke en betaalbare rechtspraak voor civiele geschillen.

Pictogram Multiproblematiek
Multiproblematiek /wijkrechtspraak, een stroming die tot doel heeft om effectief bij te dragen aan het oplossen van uiteenlopende, meervoudige problemen van mensen in de wijk.

Pictogram Schuldenaanpak

Schuldenaanpak, een aanpak om schulden-problematiek terug te dringen.

Pictogram complexe echtscheidingen

Complexe echtscheidingen, gericht op het verminderen van conflicten als mensen uit elkaar gaan.

Er zijn ook innovatieve pilots die niet onder een van deze stromingen vallen, deze pilots staan in het overzicht van de overige pilots. Daarnaast is er een landelijk programma Artificiële Intelligentie bij de Rechtspraak.

Vragen?

Nieuwsberichten

Project Cascade zorgt voor snellere rechtspraak bij Centrale Raad van Beroep

Den Haag, 12-12-2025

Een andere werkwijze bij de Centrale Raad van Beroep zorgt ervoor dat ruim een derde van de hoger beroepszaken binnen twaalf maanden wordt afgerond. Bij de gewone procedure is dat ongeveer tien procent. Ook voelen partijen zich beter gehoord en serieus genomen. Dit vergroot het vertrouwen in de procedure. Bovendien ervaren medewerkers meer werkplezier en de zittingscapaciteit wordt efficiënter gebruikt. Dit blijkt uit een evaluatie (pdf, 1,4 MB) van het project Cascade.

VoorRecht-rechtspraak is beste overheidsinnovatie van het jaar

Den Haag, 28-11-2025

Het innovatieve project voorRecht-rechtspraak is gisteravond tijdens de Overheidsawards 2025 uitgeroepen tot Beste Overheidsinnovatie van het Jaar. VoorRecht-rechtspraak ontving de prijs omdat de jury vindt dat er sprake is van ‘een schitterende innovatie, die echt werkt, inspireert en een grote publieke meerwaarde heeft.’ De andere finalisten waren de Gegevensboekhouding van het Ministerie van Justitie en Veiligheid en Slim Strandnet van de gemeente Den Haag.

Eerste plek voor de Schuldenfunctionaris tijdens Europese ‘Crystal Scales of Justice’

Den Haag, 10-10-2025

Het project Schuldenfunctionaris is eerste geworden bij de competitie voor innovatieve projecten van de European Commission for the Efficiency of Justice (CEPEJ). Het initiatief was ingestuurd omdat de meerwaarde van de schuldenfunctionaris binnen de Rechtspraak zijn vruchten afwerpt en de initiatiefnemers willen dat dit project verder groeit, in Nederland én daarbuiten.

Meer nieuwsberichten