Onderzoek doen naar de rechtspraak

De Rechtspraak erkent de waarde van wetenschappelijk onderzoek, en verleent waar dat kan graag medewerking. Onze eigen kernwaarden zijn ook belangrijk in deelname aan wetenschappelijk onderzoek: onafhankelijkheid, toegankelijkheid en betrouwbaarheid. Onderzoek waaraan wij onze medewerking verlenen, behoort aan te sluiten bij deze kernwaarden. Daarnaast dient het onderzoek een wetenschappelijk belang te hebben en dienen de erkende ethische normen voor wetenschappelijk onderzoek in acht te worden genomen. Daarmee dragen we bij aan het bredere maatschappelijk belang.

De Rechtspraak onderscheidt drie typen onderzoeksverzoeken:

• Wilt u als onderzoeksinstituut of promovendus onderzoek doen bij meerdere rechtbanken, gerechtshoven en/of bijzondere colleges of in samenwerking met gremia van de rechtspraak zoals een Landelijk Overleg Vakinhoud (LOV) of expertgroep?
  U kunt een aanvraag indienen bij de Raad voor de rechtspraak.
• Wilt u als onderzoeksinstituut of promovendus onderzoek doen bij één rechtbankRechtsprekend orgaan dat in eerste aanleg oordeelt over zaken zoals echtscheidingen, misdrijven, geldvorderingen, en de meeste bestuursrechtelijke geschillen. Ook wordt met het begrip rechtbank het gebouw aangeduid waarin de rechtbank zetelt., gerechtshofGerecht dat zaken in hoger beroep behandelt. Nederland kent vier gerechtshoven. of bijzonder college (College van Beroep voor het bedrijfsleven, Centrale Raad van Beroep, Raad van StateHoogste adviescollege van de staat dat adviseert over alle wetsontwerpen en algemene maatregelen van bestuur; de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beslist in hoogste instantie in geschillen over besluiten van overheidsorganen.)?
  U kunt een aanvraag indienen bij een rechtbank, gerechtshof of bijzonder college.
• Studenten kunnen onderzoek doen naar de rechtspraak.

Volg de aanvraagprocedure als u als onderzoeksinstituut of promovendus onderzoek wilt doen bij meerdere rechtbanken, gerechtshoven en/of bijzondere colleges of in samenwerking met gremia van de rechtspraak zoals een Landelijk Overleg Vakinhoud (LOV) of expertgroep.

Dien uw onderzoeksvoorstel ruim voor aanvang van het onderzoek in. De Rechtspraak krijgt ieder jaar veel onderzoeksvoorstellen binnen. Om zo goed mogelijk te kunnen helpen bij de uitvoering van het onderzoek, kost de beoordeling tijd. Ieder voorstel wordt afzonderlijk getoetst.

Onderzoek sector straf?
Gezien het grote aantal verzoeken dat binnenkomt voor de sector straf worden nieuwe aanvragen op een vast aantal momenten besproken. Voor 2026 zijn de vergaderingen gepland op 23 februari, 28 april, 13 juli, 12 oktober en 7 december. 

Om de aanvragen in de eerste fase goed te kunnen beoordelen en met de onderzoekers af te stemmen dienen de stukken uiterlijk 1 maand voor de vergadering binnen te zijn maar indien mogelijk eerder.

Aanvraagprocedure

1. Vul in het Aanvraagformulier voor toetsingsprocedure (pdf, 597 KB) duidelijk en volledig in welke informatie u vraagt. Daarmee kan de Raad voor de rechtspraakDe Raad voor de rechtspraak bestaat sinds 1 januari 2002 en vormt de schakel tussen de minister van Justitie en de gerechten. De Raad heeft als opdracht te bevorderen dat de gerechten hun rechtsprekende taak goed kunnen vervullen. uw aanvraag goed beoordelen. 
   Gaat u ten behoeve van het onderzoek gegevens verwerken die (indirect) herleidbaar zijn tot personen? Dan verzoeken wij u een Data Protection Impact Assessment (DPIA) te voegen bij het indienen van uw aanvraag. Hiervoor kunt u het Model DPIA Rijksdienst- U verlaat Rechtspraak.nl hanteren zoals te vinden is op de website van de Rijksoverheid.
2. Stuur uw aanvraag en eventuele DPIA per e-mail het naar cluster extern onderzoek van de Raad voor de rechtspraak- U verlaat Rechtspraak.nl.
3. Bij de bevestiging van uw aanvraag ontvangt u een onderzoeknummer. Vermeld het nummer bij toekomstige correspondentie met de Rechtspraak.
4. De Raad voor de rechtspraak beoordeelt de opzet, methode en relevantie van het onderzoek zoals u die in het formulier heeft beschreven. Daarna, in de tweede fase, legt de Raad voor de rechtspraak uw formulier met advies voor aan het desbetreffende LOV.

Criteria

De Raad beoordeelt iedere onderzoeksaanvraag zorgvuldig. Onderzoeken waaraan de Rechtspraak deelneemt, moeten aansluiten bij onze kernwaarden. We toetsen daarom de volgende criteria:

• (methodologische) kwaliteit
• maatschappelijke relevantie
• belang voor de rechtspraak
• (tijds-)belasting voor de Rechtspraak

Gegevensbescherming

Het uitvoeren van een DPIA kan noodzakelijk zijn voorafgaand aan het onderzoek om te bepalen welke technische en organisatorische maatregelen genomen moeten worden. Dit volgt uit onder meer de Algemene Verordening Gegevensbescherming, de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens en de richtlijnen van de Autoriteit Persoonsgegevens.

Als student kun je een aanvraag indienen bij een rechtbank, gerechtshof of bijzonder college om daar onderzoek te mogen doen.

Ben je op zoek naar cijfers over de Rechtspraak? Kijk op de pagina Rechtspraak in cijfers of bel het Rechtspraak Servicecentrum: 088 361 61 61.

Bekijk de pagina en vul het formulier in dat op de pagina staat:

• Rechtbank Rotterdam - onderzoeksverzoek
• Rechtbank Den Haag - onderzoeksverzoek
• Rechtbank Gelderland - onderzoeksverzoek
• Rechtbank Noord-Holland - onderzoeksverzoek
• Rechtbank Overijssel - onderzoeksverzoek
• Rechtbank Zeeland-West-Brabant (alleen mogelijk voor stagiairs)

Andere rechtbank, gerechtshof of college:

• Stel een e-mail op met hierin:
  • het onderwerp van het onderzoek
  • de opzet en onderzoeksmethoden
  • de reden waarom je dit gerecht om medewerking vraagt
  • de (tijds-)belasting die het onderzoek voor het gerecht met zich meebrengt
  • de planning
  • uw contactgegevens
  • naam en contactgegevens van de begeleider
  • de gerechten aan wie je nog meer medewerking vraagt
• Stuur de e-mail naar de communicatieafdeling van de rechtbank, het gerechtshof of het college.

Heeft u alleen cijfers nodig, bijvoorbeeld over aantallen rechtszaken en doorlooptijden? Vraag ernaar via het Rechtspraak Servicecentrum, bel 088 361 61 61. Zeg erbij waarvoor u de cijfers wilt gebruiken en welke bronnen u al heeft geraadpleegd om de cijfers te achterhalen.

De Rechtspraak kijkt of het mogelijk is de cijfers zonder al te veel moeite aan u te leveren. U ontvangt daarover bericht.