Laden...

Getuige in een rechtszaak

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

Skip Navigation LinksNaar de rechter > U heeft een rol in een rechtszaak > Getuige in een rechtszaak

Als getuige legt u een verklaring af over wat u heeft gezien of gehoord. De rechter kan u oproepen om te getuigen in een rechtszaak. Ook andere betrokken partijen bij de rechtszaak kunnen u oproepen als getuige. 

In de oproep staat waar en op welk tijdstip u moet voorkomen bij de rechter. Dit kan voorafgaand of tijdens de inhoudelijke behandeling op een zitting zijn.

 Een oproep om te getuigen, wat nu?

>Alles uitklappen
  • U krijgt de oproep om te getuigen per aangetekende brief of via een dagvaarding van de deurwaarder. Wie u oproept, verschilt per soort zaak.

    Strafzaak (zoals een diefstal of mishandeling) 

    • de politie - leest u dan verder op politie.nl. 
    • de rechter-commissaris (eventueel op verzoek van de officier van justitie of de verdachte), als het vooronderzoek nog loopt 
    • de officier van justitie (eventueel op verzoek van de verdachte), als de strafzaak in behandeling is bij de strafrechter 

    Bestuurszaak (procedure tegen een overheidsorganisatie) 

    • de rechter 
    • de partijen in de bestuurszaak (eiser, verweerder of derde-belanghebbende

    Civiele zaak (procedure tegen een particulier of organisatie) 

    • de rechter 
    • de eiser 
    • de gedaagde
  • In de oproep staat: 

    • waar en wanneer u als getuige moet verschijnen (uw werkgever moet u hiervoor de gelegenheid geven). Kunt u niet komen vanwege bijvoorbeeld ziekte? Dan moet u dit vooraf met de rechtbank afstemmen. 
    • over welke feiten de rechter u vragen zal stellen die u moet beantwoorden 
    • welke gevolgen het heeft als u niet komt opdagen (de politie kan u halen en u moet dan in de cel afwachten tot u weer moet getuigen).

Hoe en wanneer getuigt u?

In de oproep leest u op welk moment in de procedure u moet getuigen.

>Alles uitklappen
  • Bij strafzaken 

    De rechter-commissaris kan u oproepen voor een getuigenverklaring in het vooronderzoek. Soms vindt de officier van justitie, de rechter of de advocaat van de verdachte het belangrijk dat u ook op de zitting zelf nog uw verhaal doet. U krijgt dan een oproep om op de zitting te verschijnen. 

    Bij bestuurszaken en civiele zaken 

    Bij bestuurszaken en civiele zaken hoort de rechter getuigen meestal tijdens de mondelinge behandeling tijdens een zitting. Het kan voorkomen dat u voorafgaand aan de zitting een getuigenverklaring aflegt. Bijvoorbeeld als u een kwetsbare getuige bent of toestemming krijgt om bij een dichtstbijzijnde rechtbank te getuigen.

  • Legt u een getuigenverklaring af tijdens de zitting? Lees hieronder wat u kunt verwachten. 

    Naar de rechtszaal

    Zodra het uw beurt is om te getuigen, haalt de bode u op uit de wachtruimte of de hal. Hij neemt u mee naar de rechtszaal. 

    Zijn er vóór u getuigen aan de beurt? U kunt dan in een wachtruimte of in de hal wachten tot de bode u ophaalt. De rechter hoort elke getuige apart in de rechtszaal. 

    Identiteit vaststellen 

    De rechter vraagt naar uw naam, geboortedatum, beroep en woonplaats. Ook vertelt u wat uw relatie met de partijen in de rechtszaak is. 

    Eed of belofte afleggen 

    Strafzaak en civiele zaak 

    Bent u 16 jaar of ouder, dan vraagt de rechter u om de eed of belofte af te leggen. Hiermee belooft u de waarheid te vertellen. 

    • Als u gelovig bent, kunt ervoor kiezen de eed af te leggen. U zegt dan: Zo waarlijk helpe mij God / Allah almachtig. 
    • Bent u niet gelovig, dan legt u de belofte af. U zegt dan: Dat beloof ik. 
    Spreekt u met opzet niet de waarheid, dan maakt u zich schuldig aan meineed. Dit is strafbaar. 
    Bestuurszaak 
    Alleen in uitzonderlijke gevallen beslist de rechter dat u een eed of belofte moet afleggen. 

    Verhoor

    De rechter start het verhoor met vragen over wat u als getuige heeft gezien of gehoord. U blijft bij de feiten, uw mening doet er niet toe. Als u iets niet meer precies weet, dan zegt u dat. Na de rechter kunnen de andere aanwezige partijen u vragen stellen. 

    Getuigenverklaring ondertekenen 

    Een griffier zet uw getuigenverklaring op papier. De griffier leest de verklaring aan u voor. Daarna ondertekent u de verklaring. Bent u het met (delen van) de verklaring niet eens? Dan kunt u de rechter verzoeken het proces-verbaal aan te passen. 

    Bij een strafzitting, maakt de griffier aantekeningen van wordt gezegd, maar hoeft u geen getuigenverklaring te ondertekenen. 

    Na uw verhoor 

    Na het afleggen van uw verklaring mag u de rechtszaal verlaten. Is het een openbare zitting? Dan mag u ook tussen het publiek plaatsnemen.

  • Het is mogelijk dat u de oproep na de zitting ontvangt. Dit is het geval als tijdens de zitting de noodzaak om getuigen te horen duidelijk werd. Dan stelt de rechter de behandeling van de strafzaak uit tot een later tijdstip (aanhouden). U krijgt een oproep om vóór de nieuwe zitting een getuigenverklaring af te leggen bij de rechter-commissaris.


 Wat zijn uw plichten als getuige?

>Alles uitklappen
  • U bent in alle gevallen verplicht te getuigen. Uitzondering hierop is als de oproep komt van de politie of een partij in een bestuurszaak. Alleen in deze gevallen bent u niet verplicht te getuigen. Heeft u als slachtoffer van een misdrijf een oproep ontvangen? En bent u bang dat uw gezondheid ernstig in gevaar komt? Dan kunt u de officier van justitie of de rechter vragen om niet te hoeven komen. De rechter beslist of u wel of niet moet voorkomen om te getuigen.

  • U moet de vragen die u worden gesteld naar waarheid beantwoorden. Deze verplichting geldt niet voor een getuige jonger dan 18 jaar, maar deze wordt wel dringend verzocht om de waarheid te vertellen.

  • Wilt u bepaalde vragen niet beantwoorden? Dan mag u dit zeggen. Bijvoorbeeld omdat u: 

    • echtgenoot/echtgenote of familie van een betrokken partij in de rechtszaak bent en/of 
    • door het afleggen van de verklaring strafbare feiten moet bekennen waarvoor u of een familielid kan worden vervolgd en/of 
    • een beroepsgeheim heeft omdat u bijvoorbeeld arts of belastinginspecteur bent 
    Beslist de rechter dat u de vraag toch moet beantwoorden en weigert u dit? Dan loopt u het risico te worden opgesloten in een huis van bewaring. Dit heet het gijzelen van getuigen. De rechter bepaalt daarna wanneer u opnieuw gehoord wordt.

 Wat zijn uw rechten als getuige?

>Alles uitklappen
  • U kunt voorafgaand aan uw getuigenis de rechter verzoeken of de zitting, als deze openbaar is, achter gesloten deuren te laten plaatsvinden. Dit verzoek dient u in bij de rechter.

  • Bent u getuige in een strafzaak? En wilt u dat de verdachte er niet bij is tijdens uw verhoor? Dan dient u een verzoek in bij de officier van justitie of de rechter. De rechter kan uw verzoek weigeren. Goed om te weten: een rechter is verplicht om de verdachte op de hoogte te brengen van wat u als getuige heeft gezegd.

  • Als u ver weg woont van de locatie in de oproep, kunt u vragen of u uw getuigenverklaring mag afleggen bij een rechtbank bij u in de buurt. U kunt hierom vragen aan de afzender van uw oproep om te getuigen. De rechter bepaalt of hij uw verzoek goedkeurt.

  • U kunt hierom vragen bij de rechter of officier van justitie. Het is belangrijk dat u dit doet, want zonder tolk kan uw verhoor niet doorgaan en moet u een andere keer terugkomen.

  • Bent u als getuige kwetsbaar omdat u minderjarig, slachtoffer van de gebeurtenis of bedreigd bent? Dan wordt u waarschijnlijk op een aangepaste wijze verhoord en niet tijdens de zitting in de rechtszaal.

    • Is de zitting achter gesloten deuren? Bijvoorbeeld bij een jeugd- of familiezaak? Dan kan de minderjarige getuige in sommige gevallen toestemming krijgen om een van de ouders mee te nemen. 
    • Soms vindt het verhoor van de getuige het verhoor van de minderjarige getuige in een aparte ruimte plaats, een soort vergaderkamertje. De minderjarige hoeft dan niet in de zittingszaal te getuigen.
  • U wordt als getuige ernstig bedreigd als er gevaar is voor: 

    • uw leven, gezondheid of veiligheid 
    • de ontwrichting van uw gezinsleven, sociale leven of werkomgeving 
    Wanneer u in zo’n situatie anoniem wilt getuigen, dan hoeft u niet naar de openbare zitting te komen. Dit kan alleen: 
    • als de verdachte u niet kent 
    • als de verdachte wordt vervolgd voor ernstige strafbare feiten 
    Wanneer u een anonieme verklaring aflegt, blijft uw identiteit geheim voor de verdachte en zijn advocaat. De rechter-commissaris zorgt dat uit de verklaring niet is op te maken wie de getuige is.

    Hoe vraagt u een anonieme verklaring aan?

    U kunt zelf aan de rechter-commissaris vragen om anoniem te getuigen. Een advocaat kan u daarbij helpen. Uw advocaat mag ook aanwezig zijn bij het verhoor.


  • U kunt een vergoeding krijgen voor de tijd die u kwijt bent, reiskosten en eventuele extra noodzakelijke kosten. Het hangt van de soort rechtszaak af hoe u de kosten vergoed krijgt. 

    Getuige in een strafzaak

    U declareert uw kosten via het Declaratieformulier getuigen/deskundigen (pdf, 699 KB) 

    Getuige in een bestuurszaak of civiele zaak

    Degene die u heeft opgeroepen betaalt de vergoeding.


Neem contact op met het Rechtspraak Servicecentrum

Sociale media

Stel uw vraag via:
InstagramInstagram

Pas op met het delen van privé-gegevens op sociale media.

Telefoon

Bereikbaar maandag t/m donderdag van 8:00 uur tot 20:00 uur en op vrijdag van 8:00 uur tot 17:30 uur.