Getuige in een strafzaak

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

Verklaring afleggen bij politie
Heeft u iets gezien of gehoord? U kunt zich als getuige melden bij de politie. De politie kan u ook vragen of u wilt getuigen, bijvoorbeeld als u omstander bent. U bent niet verplicht een verklaring af te leggen.

Getuigen in een strafzaak

Wil de rechter dat u een getuigenverklaring aflegt in een strafzaak, dan krijgt u hiervoor per aangetekende brief een oproep.

Plicht om te verschijnen

Als u een oproep heeft gekregen om een getuigenverklaring af te leggen in een strafzaak, dan bent u over het algemeen verplicht om te verschijnen. Uw werkgever moet u hiervoor de gelegenheid geven. Kunt u niet komen vanwege bijvoorbeeld ziekte, dan dient u dit vooraf met de rechtbank af te stemmen. Heeft u als slachtoffer een oproep voor een getuigenverklaring gekregen en bent u bang dat uw gezondheid ernstig in gevaar komt, dan kunt u de officier van justitie of de rechter verzoeken om niet te hoeven komen. Blijft u weg zonder geldige reden, dan kan de politie u halen en moet u uw getuigenverklaring afwachten in de cel.

Plicht om getuigenverklaring af te leggen

Naast de plicht om te verschijnen bent u verplicht om de getuigenverklaring af te leggen. U dient naar waarheid te antwoorden op vragen die u worden gesteld. Bent u als getuige kwetsbaar omdat u minderjarig, slachtoffer van de gebeurtenis of bedreigd bent? Dan wordt u waarschijnlijk op een iets aangepaste wijze verhoord en niet tijdens de zitting in de rechtszaal.

Mogelijk wilt u een vraag niet beantwoorden omdat u:
  • echtgenoot/echtgenote of familie van een betrokken partij in de rechtszaak bent en/of
  • door het afleggen van de verklaring strafbare feiten moet bekennen waarvoor u of een familielid kan worden vervolgd en/of
  • een beroepsgeheim heeft omdat u bijvoorbeeld arts bent
U mag dit zeggen. Beslist de rechter dat u de vraag toch moet beantwoorden en weigert u dit, dan loopt u het risico te worden opgesloten in een huis van bewaring. Dit heet het gijzelen van getuigen. De rechter bepaalt daarna wanneer u opnieuw gehoord wordt.

In vooronderzoek, in rechtszitting of na rechtszitting

U kunt een oproep hebben gekregen om een getuigenverklaring af te leggen in het vooronderzoek (voorafgaand aan de rechtszitting), tijdens de rechtszitting of na de rechtszitting.  

Getuigenverklaring in vooronderzoek

Een oproep voor een getuigenverklaring in het vooronderzoek krijgt u van de rechter-commissaris (onderzoeksrechter). De rechter-commissaris is een neutrale partij die voorafgaand aan de rechtszitting het bewijsmateriaal onderzoekt. Hij kan van de verdachte of de officier van justitie het verzoek krijgen om een getuige op te roepen voor een getuigenverklaring. Voor antwoorden op diverse vragen over het afleggen van een getuigenverklaring in het vooronderzoek, kunt u kijken op de website van het Openbaar Ministerie (OM).

Getuigenverklaring in de rechtszitting

De officier van justitie, verdachte of zijn advocaat kan u hebben opgeroepen om een getuigenverklaring af te leggen tijdens de rechtszitting.

U kunt de officier van justitie van tevoren verzoeken:
  • de zitting achter gesloten deuren te laten plaatsvinden (bij een verdachte van 18 jaar of ouder vindt de zitting in principe openbaar plaats); de rechter kan uw verzoek weigeren
  • de verdachte te verwijderen voor de duur van uw verhoor; de rechter kan uw verzoek weigeren en heeft de plicht om de verdachte in ieder geval op de hoogte te brengen van wat u als getuige heeft gezegd
  • de getuigenverklaring bij de dichtstbijzijnde rechtbank af te leggen
  • voor een tolk te zorgen; beheerst u de Nederlandse taal niet of niet voldoende en is er op de zitting geen tolk aanwezig is, dan kan het verhoor niet doorgaan en moet de officier van justitie bij de volgende zitting alsnog voor een tolk zorgen

Een getuigenverklaring tijdens de rechtszitting in een strafzaak verloopt als volgt.

  1. Naar de rechtszaal
    Zodra het uw beurt is om een getuigenverklaring af te leggen, haalt de bode u op uit de wachtruimte of de hal en neemt hij u mee naar de rechtszaal. Zijn er meer getuigen, dan wordt elke getuige apart gehoord in de rechtszitting. De getuigen zijn niet tegelijkertijd in de rechtszaal aanwezig.

  2. Identiteit vaststellen
    In de rechtszaal vraagt de rechter naar uw naam, geboortedatum, beroep en woonplaats. Ook vertelt u wat uw relatie met de partijen in de rechtszaak is.

  3. Eed of belofte
    Bent u 16 jaar of ouder, dan vraagt de rechter u om de eed of belofte af te leggen. Hiermee belooft u de waarheid te vertellen. Spreekt u opzettelijk niet de waarheid, dan maakt u zich schuldig aan meineed. Dit is strafbaar.

  4. Verhoor
    De rechter start het verhoor met vragen over wat u als getuige heeft gezien of gehoord. Als u iets niet meer precies weet, dan zegt u dat. Na de rechter kunnen de andere aanwezige partijen u vragen stellen.

Mogelijk wilt u een vraag niet beantwoorden omdat u:

  • echtgenoot/echtgenote of familie van een betrokken partij in de rechtszaak bent en/of
  • door het afleggen van de verklaring strafbare feiten moet bekennen waarvoor u of een familielid kan worden vervolgd en/of
  • een beroepsgeheim heeft omdat u bijvoorbeeld arts bent

U mag dit zeggen. Beslist de rechter dat u de vraag toch moet beantwoorden en weigert u dit, dan loopt u het risico te worden opgesloten in een huis van bewaring. Dit heet het gijzelen van getuigen. De rechter bepaalt daarna wanneer u opnieuw gehoord wordt.

Na het afleggen van uw verklaring mag u de rechtszaal verlaten of, als het een openbare zitting is, tussen het publiek plaatsnemen.

Getuigenverklaring na de rechtszitting

Het is mogelijk dat u geen oproep heeft gekregen om een getuigenverklaring tijdens het vooronderzoek of de rechtszitting af te leggen, maar dat u de oproep na de rechtszitting ontvangt. Er is dan tijdens de rechtszitting duidelijk geworden dat er getuigen moeten worden gehoord. De zaak wordt dan aangehouden; uitgesteld tot een later tijdstip. U legt de verklaring vóór de nieuwe zitting af bij de rechter-commissaris. Voor antwoorden op diverse vragen over het afleggen van een getuigenverklaring na een rechtszitting, kunt u kijken op de website van het Openbaar Ministerie (OM).

Kostenvergoeding

Als getuige kunt u een vergoeding krijgen voor de tijd die u kwijt bent, reiskosten en eventuele extra noodzakelijke kosten. U declareert uw kosten via het Declaratieformulier getuigen/deskundigen (pdf, 699 KB)

 

Vraag en antwoord

Ik wil niet getuigen waar de verdachte bij is. Wat moet ik doen?

U zegt vooraf aan de officier van justitie of tijdens de zitting tegen de rechter dat u graag wilt dat de verdachte de zaal verlaat. De rechter bepaalt of hij uw verzoek goedkeurt.

Kan ik anoniem getuigen?

Ja, als u als getuige ernstig bedreigd bent, kunt u de officier van justitie vragen of u anoniem mag getuigen. De rechter beslist hierover.

Ik twijfel aan mijn waarneming. Wat moet ik zeggen?

Als getuige vertelt u wat u gezien of gehoord heeft. Als u iets niet meer precies weet, dan zegt u dat. U vertelt feiten, niet uw eigen mening.

Neem contact op met het Rechtspraak Servicecentrum

Sociale media

Stel uw vraag via
Stel uw vraag via

Pas op met het delen van privé-gegevens op sociale media.

Telefoon

Bereikbaar maandag t/m vrijdag tussen 8.00 en 20.00 uur.

Veelgestelde vragen aan het Rechtspraak Servicecentrum