Procedure vaststellen ouderschap

U start de procedure door een verzoek tot het gerechtelijk vaststellen van het ouderschap in te dienen. Dit heet een verzoekschriftEen verzoekschrift is een document waarmee u de procedure start en waarin u de rechter vraagt om iets te beslissen. Het verzoekschrift moet aan bepaalde eisen voldoen.. U bent de verzoeker in deze procedure.

Wie kunnen een verzoek indienen?

1. Moeder

De moeder kan het verzoek tot het gerechtelijk vaststellen van het ouderschap indienen, tenzij het kind de leeftijd van 16 jaar heeft bereikt. De moeder kan het verzoek tot 5 jaar na de geboorte van het kind bij de rechtbankRechtsprekend orgaan dat in eerste aanleg oordeelt over zaken zoals echtscheidingen, misdrijven, geldvorderingen, en de meeste bestuursrechtelijke geschillen. Ook wordt met het begrip rechtbank het gebouw aangeduid waarin de rechtbank zetelt. indienen. Als de identiteit van de verwekker pas later bekend is, bijvoorbeeld na een DNA-onderzoek, dan kan de moeder het verzoek tot 5 jaar nadat dit bekend is geworden indienen.

2. Meerderjarig kind

Een meerderjarig kind mag het verzoek gerechtelijk vaststellen van het ouderschap indienen wanneer het wil. Er zijn geen termijnen.

Het kind vraagt bijvoorbeeld om gerechtelijke vaststelling van het vaderschap of het (duo)moederschap als de moeder in het verleden geen toestemming heeft gegeven tot erkenning. Het kind wil dat zijn verwekker, of in het geval van de duomoeder zij die instemde met de verwekking, ook zijn juridische vader of moeder wordt.

3. Minderjarig kind

In zaken over afstamming waar minderjarige kinderen bij zijn betrokken wordt altijd een bijzondere curatorEen bijzondere curator is iemand die opkomt voor de belangen van een kind, in de rechtszaal en daarbuiten. De rechter kan een bijzondere curator voor een kind benoemen. Een bijzondere curator kan namens een kind een verzoek indienen bij de rechter. benoemd. Namens een minderjarig kind kan een bijzondere curator het verzoek indienen. De bijzondere curator moet binnen 4 weken na zijn benoeming een standpunt innemen over het verzoek tot gerechtelijk vaststellen van het ouderschap en dat standpunt aan de rechtbank schriftelijk mededelen.

De bijzondere curatorEen curator is iemand die door de rechter is aangewezen om geldzaken en andere belangrijke zaken (zoals zorg en wonen) te regelen voor iemand die dat zelf niet kan. beschermt de belangen van het kind.

Bijzondere curator

Advocaat verplicht

Uw advocaatRaadsman of raadsvrouw in juridische aangelegenheden. Een advocaat is lid van de Nederlandse Orde van Advocaten. stelt het verzoek tot het vaststellen van het ouderschap op, stelt vast welke aanvullende stukken hij moet meesturen en dient het verzoek in bij de rechtbank.

Belanghebbenden informeren

De rechter bepaalt wie belanghebbenden zijn in deze procedure. De rechter informeert de belanghebbenden over het verzoek tot gerechtelijke vaststelling van het ouderschap.

Geen zitting

Er is geen zitting als:

• er al een erkend DNA-onderzoek is gedaan én/of
• er een instemmingsverklaring is ingediend én
• de rechter geen vragen meer heeft

De uitspraak (beschikking1. In het bestuursrecht: Een beslissing van een overheidsorgaan in een concreet geval, bijvoorbeeld het verlenen van een bouwvergunning. 2. In het civiele recht: een rechterlijke uitspraak in een procedure die begint met een verzoekschrift. Een uitspraak in een procedure die begint met een dagvaarding, heet een vonnis.) ontvangt u via uw advocaat of thuis als u geen advocaat heeft ingeschakeld. In alle andere gevallen is er wel een zitting.

Wel zitting

In de verzoekschriftprocedure tot vaststellen van het ouderschap roept de rechtbank van tevoren alle betrokkenen op voor een zitting. U krijgt bericht waar (locatie) en wanneer (datum) de zitting wordt gehouden. Tijdens de zitting krijgt u de gelegenheid om uw standpunt mondeling toe te lichten.

Niet openbaar

Zittingen over verzoeken over gerechtelijke vaststelling van het ouderschap zijn niet openbaar. De rechtbank bepaalt wie er aanwezig mogen zijn.

Kindgesprek

De rechtbank roept kinderen vanaf 8 jaar via een brief op voor een kindgesprek. Zo’n gesprek met de rechter duurt ongeveer 20 minuten. Ouders mogen daar niet bij zijn. In het gesprek vraagt de rechter naar de mening van het kind over de vaststelling van het ouderschap. Een kind is niet verplicht om te komen. In plaats daarvan een brief sturen kan ook.

Kindgesprek
Brochure kindgesprek (pdf, 786 KB)

De rechter doet na ongeveer 4 weken schriftelijk uitspraak. De uitspraak (beschikking) ontvangt u via uw advocaat.

Mogelijke uitspraken

De rechter kan verschillende soorten uitspraken doen:

Toewijzen verzoek tot vaststellen vaderschap

De rechter wijst het verzoek tot vaststellen van het vaderschap toe als hij oordeelt dat:

• er geen bezwaarProtest van een particulier of organisatie tegen bepaald overheidshandelen. is tegen de gerechtelijke vaststelling
• aan de voorwaarden van DNA-onderzoek wordt voldaan en/of
• er ander voldoende bewijsEen document of stuk dat een standpunt ondersteunt. is van het vaderschap

Toewijzen verzoek tot vaststellen moederschap

De rechter wijst het verzoek tot vaststellen van het moederschap toe als hij oordeelt dat:

• er geen bezwaar is tegen de gerechtelijke vaststelling
• de instemming met de verwekking vaststaat op basis van verifieerbare aanwijzingen

Afwijzen

In de andere gevallen wijst de rechter het verzoek af. 

Kosten DNA-onderzoek

Is er onenigheid over betaling van de kosten van het onderzoek naar de biologische verwantschap? Indien nodig beslist de rechtbank wie van de partijen de kosten van het DNA-onderzoek moet dragen: de man of de vrouw.

Tussenbeschikking

Is de zaak nog niet helemaal afgerond, omdat er bijvoorbeeld nog DNA-onderzoek gedaan moet worden, dan geeft de rechter een tussenbeschikking. De rechter houdt de zaak aan. Dat betekent dat hij pas uitspraak doet als hij alle informatie heeft die nodig is om te kunnen beslissen. De uitspraak volgt daarna. Er komt niet opnieuw een zitting.

Hoger beroep

Bent u het niet eens met de beslissing van de rechter in de verzoekschriftprocedure tot vaststellen van het vaderschap? Dan kunt u in hoger beroepHet opnieuw behandelen van een zaak door een hogere rechter. bij het gerechtshof. Dit moet een advocaat binnen 3 maanden na de uitspraak doen.

Hoger beroep

Cassatie

Bent u het daarna niet eens met de uitspraak van het gerechtshofGerecht dat zaken in hoger beroep behandelt. Nederland kent vier gerechtshoven., dan kunt u in cassatie bij de Hoge Raad. Een advocaat moet cassatie instellen, binnen 3 maanden.

Cassatieberoep

Vaststelling definitief

De rechtbank informeert na 3 maanden bij het gerechtshof of er hoger beroepHet opnieuw behandelen van een zaak door een rechter. is ingesteld. Is er geen hoger beroep ingesteld, dan is de vaststelling van het ouderschap definitief en kan deze worden ingeschreven. De vastgestelde vader of moeder is juridisch ouder vanaf de geboorte.

Registratie

De rechtbank stuurt een afschriftEen afschrift van een uitspraak is het document met de rechterlijke uitspraak dat u ontvangt van de rechtbank. van de beschikking over de gerechtelijke vaststelling ouderschap naar de burgerlijke stand. De gemeenteambtenaar registreert het vastgestelde ouderschap in het geboorteregister op de geboorteakte van het kind.

Als u het als belanghebbendeIemand die betrokken is bij een besluit of geschil en daar (rechtstreeks) belang bij heeft. niet eens bent met het verzoek tot gerechtelijke vaststelling van het ouderschap kunt u schriftelijk of mondeling reageren (verweren).

Verweerschrift

Voor het indienen van een verweerschriftEen document met daarin een reactie op een verzoekschrift. Het verweerschrift moet aan bepaalde eisen voldoen. heeft u een advocaat nodig. In het verweerschrift maakt u duidelijk met welke onderdelen van het verzoek u het niet eens bent en waarom. Uw advocaat stelt het verweerschrift op en dient het in bij de rechtbank. 

Mondeling verweer

U kunt ook alleen mondeling verweerDe verdediging tegen vorderingen van de eiser of tegen de verzoeken van de verzoeker in een gerechtelijke procedure. voeren tijdens de zitting. U heeft hier geen advocaat voor nodig.

Met een instemmingsverklaring laat u weten dat u geen bezwaar heeft tegen het verzoek om het ouderschap gerechtelijk vast te stellen. U verklaart dan:

• dat u de kopie van het verzoek heeft ontvangen én
• dat u geen verweerschrift indient én
• dat u behandeling tijdens een zitting niet nodig vindt

U ontvangt het formulier voor de instemmingsverklaring bij de kopie van het verzoek. U heeft geen advocaat nodig.

Reageert u helemaal niet op een verzoek tot gerechtelijke vaststelling ouderschap? Dan roept de rechtbank u op voor de zitting. U ontvangt de oproep thuis. Komt u ook niet naar de zitting, dan behandelt de rechter het verzoek zonder uw inbreng. U krijgt dan na een aantal weken de beslissing van de rechter over het verzoek tot gerechtelijke vaststelling van het ouderschap toegestuurd.