Laden...

Wet zorg en dwang

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

Skip Navigation LinksOnderwerpen > Wet zorg en dwang (Wzd) > Wet zorg en dwang

De Wet zorg en dwang (Wzd) bevat regels voor onvrijwillige zorg en onvrijwillige opname. Deze regels gelden specifiek voor mensen met een verstandelijke beperking of een psychogeriatrische aandoening (bijvoorbeeld dementie). Onvrijwillige zorg of opname kan nodig zijn als er gevaar (ernstig nadeel) dreigt voor de persoon zelf of anderen.

Het CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg) verzoekt de rechter een rechterlijke machtiging te verlenen (tot opname en verblijf) of een inbewaringstelling te verlengen. De cliënt krijgt altijd een advocaat toegewezen.

Wet zorg en dwang

 Rechterlijke machtiging aanvragen

>Alles uitklappen
  • Het is niet mogelijk om deze procedure zelf bij de rechtbank te beginnen. Alleen het CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg) kan het verzoek indienen bij de rechtbank.

    Als partner, familie, vertegenwoordiger of zorgaanbieder kunt u het CIZ wel vragen om een rechterlijke machtiging te verzoeken bij de rechtbank.

  • De procedure bij de rechtbank start op het moment dat het CIZ een verzoekschrift indient.

    Wat staat er onder andere in het verzoekschrift?

    • Dat wordt aangenomen dat de opname en het verblijf of de voortzetting daarvan onvrijwillig is.
    • Dat er aan een aantal voorwaarden is voldaan, zoals:
      • Er is sprake van ernstig nadeel als gevolg van de psychogeriatrische aandoening of verstandelijke beperking van cliënt.
      • Opname is noodzakelijk en geschikt om ernstig nadeel te voorkomen.
      • Er zijn geen minder ingrijpende mogelijkheden om het ernstig nadeel te voorkomen.

    Ernstig nadeel

    Ernstig nadeel is bijvoorbeeld:

    • aanzienlijk risico op levensgevaar, ernstig lichamelijk letsel, ernstige financiële schade voor of van cliënt of een ander.
    • de situatie dat cliënt met hinderlijk gedrag agressie van anderen oproept.
    • de situatie dat de algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar is.
  • De zitting wordt gehouden op de rechtbank. Als de cliënt niet in staat is om naar de rechtbank te komen, gaat de rechter naar hem toe.

    De rechter moet de cliënt horen, tenzij hij vaststelt dat de cliënt niet in staat is of niet bereid is om zich te laten horen. Dan laat de rechter zich, zo mogelijk, voorlichten door:

    • degene die de aanvraag bij het CIZ heeft ingediend
    • de vertegenwoordiger
    • degene door wie de cliënt wordt verzorgd
    • de zorgverantwoordelijke
    • de arts die de medische verklaring heeft afgegeven

    De rechter kan ook anderen horen en getuigen en deskundigen oproepen.

  • De rechter neemt zo snel mogelijk een besluit. Is de cliënt al opgenomen? Dan beslist de rechter binnen 3 weken na het indienen van het verzoekschrift of een rechterlijke machtiging wordt verleend.

    De rechter kan mondeling of schriftelijk uitspraak doen. In de uitspraak staan de redenen voor het wel of niet afgeven van de machtiging of het afwijken van de gewenste duur. De uitspraak wordt op schrift gezet, dit heet een beschikking. De beschikking wordt onder andere naar de cliënt, de advocaat en het CIZ gestuurd.

    Hoe lang duurt de rechterlijke machtiging?

    De eerste rechterlijke machtiging duurt maximaal zes maanden.

    Daarna kan het CIZ weer een rechterlijke machtiging vragen. De maximale geldigheidsduur van de tweede machtiging is:

    • voor mensen met een verstandelijke beperking 2 jaar
    • voor mensen met een psychogeriatrische beperking 5 jaar

    Vanaf de derde machtiging kan de duur van de machtiging worden vastgesteld op maximaal 5 jaar. Het staat de rechter vrij deze termijnen in te korten.

  • Tegen de uitspraak is geen hoger beroep mogelijk. In cassatie gaan bij de Hoge Raad is wel mogelijk.

 Voorwaardelijke machtiging (VWM) bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking

>Alles uitklappen
  • Een voorwaardelijke machtiging (VWM) kan aangevraagd worden voor jongvolwassenen van 18 tot 23 jaar. De VWM is bedoeld om ernstig nadeel te voorkomen of te stoppen zonder een gedwongen opname. Ernstig nadeel is bijvoorbeeld:

    • aanzienlijk risico op levensgevaar, ernstig lichamelijk letsel, ernstige financiële schade voor of van cliënt of een ander.
    • de situatie dat cliënt met hinderlijk gedrag agressie van anderen oproept.
    • de situatie dat de algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar is.

    De VWM volgt na de jeugdhulp die op grond van de Jeugdwet is verleend.

  • Een VWM kan door de cliënt zelf bij het CIZ worden aangevraagd. Verder kunnen onder andere de partner, familie, vertegenwoordiger en zorgaanbieder een aanvraag doen voor een voorwaardelijke machtiging bij het CIZ.

    De procedure bij de rechtbank start op het moment dat het CIZ een verzoekschrift indient. Het CIZ doet uiterlijk binnen 3 weken na de aanvraag een verzoek bij de rechter tot het verlenen van een VWM. Het CIZ vermeldt in het verzoek de gewenste duur van de machtiging.

    Bij het verzoekschrift moet een zorgplan worden overlegd, waarin de voorwaarden staan waaraan de cliënt moet voldoen om opname te voorkomen.

  • De zitting wordt gehouden op de rechtbank. Als de cliënt niet in staat is om naar de rechtbank te komen, gaat de rechter naar hem toe.

    De rechter moet de cliënt, zijn vertegenwoordiger en de advocaat horen. Hij kan ook anderen horen en getuigen en deskundigen oproepen.

  • De rechter neemt zo snel mogelijk een beslissing. In de uitspraak staan de redenen voor het wel of niet afgeven van de machtiging of het afwijken van de gewenste duur. De uitspraak wordt op schrift gezet, dit heet een beschikking. De beschikking wordt onder andere naar de cliënt, de advocaat en het CIZ gestuurd.

    Hoe lang duurt de voorwaardelijke machtiging?

    De voorwaardelijke machtiging duurt maximaal 1 jaar.

    Op verzoek van het CIZ kan de rechter een voorwaardelijke machtiging steeds verlengen met 1 jaar. De voorwaardelijke machtiging eindigt in ieder geval op de dag dat de cliënt 23 jaar wordt.

  • Tegen de uitspraak is geen hoger beroep mogelijk. In cassatie gaan bij de Hoge Raad is wel mogelijk.

 Voortzetting inbewaringstelling

>Alles uitklappen
  • Het CIZ krijgt een kopie van de beschikking tot inbewaringstelling van de burgemeester. Het CIZ kan binnen een werkdag aan de rechter vragen om de inbewaringstelling te verlengen met een machtiging tot voortzetting van de inbewaringstelling.

    Voorwaarden voortzetting inbewaringstelling

    De rechter beoordeelt onder andere:

    • of er sprake is van direct ernstig nadeel.
    • of het ernstig nadeel door de voortzetting van de inbewaringstelling kan worden weggenomen.

    Ernstig nadeel

    Ernstig nadeel is bijvoorbeeld:

    • aanzienlijk risico op levensgevaar, ernstig lichamelijk letsel, ernstige financiële schade voor of van cliënt of een ander.
    • de situatie dat cliënt met hinderlijk gedrag agressie van anderen oproept.
    • de situatie dat de algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar is.
  • De zitting wordt gehouden op de locatie waar cliënt is opgenomen.

    De rechter moet de cliënt, zijn vertegenwoordiger en de advocaat horen. Hij kan ook anderen horen en getuigen en deskundigen oproepen.

  • De rechter beslist binnen drie werkdagen vanaf de dag waarop het verzoek van het CIZ is binnengekomen op de griffie.

    Geen voortzetting van de inbewaringstelling

    Wordt er volgens de rechter niet meer voldaan aan de voorwaarden voor een voortzetting van de inbewaringstelling? Dan wijst hij het verzoek van het CIZ af. De onvrijwillige opname wordt gestopt.

    Wel voortzetting van de inbewaringstelling

    Oordeelt de rechter dat voortzetting van de inbewaringstelling noodzakelijk is? Dan kan hij de inbewaringstelling maximaal 6 weken voortzetten. Daarna stopt de maatregel, tenzij het CIZ voor het einde ervan een verzoek bij de rechter indient voor een rechterlijke machtiging voor opname en verblijf.

  • Tegen de uitspraak is geen hoger beroep mogelijk. In cassatie gaan bij de Hoge Raad is wel mogelijk.

Klachtrecht en schadevergoeding

Klachtrecht

De cliënt of zijn vertegenwoordiger kan schriftelijk een klacht indienen over de onvrijwillige zorg bij een Wzd-klachtencommissie. Elke zorgaanbieder is bij een commissie aangesloten. Klachten over de gerechtelijke procedure worden niet door deze commissie behandeld.

Als de klachtencommissie de klacht ongegrond vindt of als een beslissing uitblijft, kan cliënt zijn klacht voorleggen aan de rechter.

Schadevergoeding

De cliënt of zijn vertegenwoordiger kan ook een verzoek tot schadevergoeding indienen bij de klachtencommissie. Wijst de klachtencommissie het verzoek af? Dan kan cliënt een verzoek tot schadevergoeding indienen bij de rechter.

Stel cliënt (of zijn vertegenwoordiger) is van mening dat de wet niet in acht is genomen. Cliënt (of zijn vertegenwoordiger) kan dan de rechter rechtstreeks verzoeken om een schadevergoeding. In dat geval hoeft hij niet eerst een klacht in te dienen bij de klachtencommissie.

Tegen de beslissing van de rechter (over klacht of schadevergoeding) is geen hoger beroep mogelijk, wel cassatie bij de Hoge Raad.

 

Kosten

Iedereen die te maken krijgt met een gedwongen opname, krijgt een advocaat toegewezen. De Raad voor Rechtsbijstand regelt de advocaat. De hulp van de advocaat is gratis.

Doorlooptijd

De rechter beslist binnen drie weken na ontvangst van het verzoekschrift of een rechterlijke machtiging wordt verleend.

De rechter beslist binnen drie werkdagen na ontvangst van het verzoekschrift of de inbewaringstelling wordt voortgezet.

Juridisch advies

Wilt u persoonlijk advies over uw situatie? Hulp bij het opstellen van de stukken of bijstand tijdens de zitting? Een advocaat is in deze procedure niet verplicht, maar u kunt altijd een advocaat of andere juridisch adviseur inschakelen.

 

Neem contact op met het Rechtspraak Servicecentrum

Sociale media

Stel uw vraag via:
Instagram

Pas op met het delen van privé-gegevens op sociale media.

Telefoon

Bereikbaar maandag t/m vrijdag tussen 8.00 en 20.00 uur.

Veelgestelde vragen aan het Rechtspraak Servicecentrum