Algemeen

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

Skip Navigation LinksHome > Uw Situatie > Voogdij

Een voogd krijgt het gezag over minderjarige kinderen na overlijden van één of beide juridische ouders. Of in het geval dat de ouders het gezag (tijdelijk) niet kunnen uitvoeren.

Wilt u iemand als voogd aanwijzen? U kunt dit laten vastleggen in uw testament of in het gezagsregister, digitaal of via een formulier. Bent u als voogd aangewezen of door de rechtbank benoemd? U kunt uw benoeming aanvaarden of weigeren.

Deze procedures vallen onder het burgerlijk recht (civiel recht).

Algemeen

Ouderlijk gezag

In Nederland moeten kinderen onder de achttien jaar (minderjarigen) wettelijk vertegenwoordigd worden. Daarom staan alle minderjarigen in Nederland onder gezag. Gezag betekent dat er zorg wordt gedragen voor de verzorging en opvoeding van een kind.

Bij het gezag horen de zorg en verantwoordelijkheid voor het geestelijk en lichamelijk welzijn van het kind en het bevorderen van de ontwikkeling van zijn persoonlijkheid. Degene die het gezag over een kind heeft, is dus zijn wettelijke vertegenwoordiger. In veel gevallen is hij ook wettelijk aansprakelijk voor het doen en laten van het kind. Tenslotte beheert degene die het gezag uitoefent het vermogen van het kind. Meestal heeft één van de ouders of hebben beide ouders het gezag.

Gezag door voogd

Als de ouders het gezag niet meer kunnen uitvoeren, bijvoorbeeld door overlijden, krijgt het kind een voogd. Deze voogd kan al eerder door de ouders zijn aangewezen, bijvoorbeeld in het testament. Hebben de ouders geen voogd aangewezen? Dan kiest de rechter een voogd. Hij kijkt daarbij altijd eerst naar het belang van het kind. Een voogd hoeft niet altijd een persoon te zijn, de rechter kan ook een instelling tot voogd benoemen. Voor ouders is het niet mogelijk om een instelling (of andere rechtspersoon) tot voogd te benoemen, zij kunnen alleen personen aanwijzen als voogd.  

De voogd is verantwoordelijk voor het kind, beheert het vermogen van het kind en moet daarnaast ook zorgen voor de verzorging of opvoeding. De voogd hoeft dit niet zelf te doen, het kind kan bijvoorbeeld ook in een pleeggezin verzorgd worden. Voor sommige handelingen moet de voogd vooraf toestemming vragen aan de kantonrechter.

Wanneer krijgt een voogd het gezag?

Dit hangt af van de gezinssamenstelling van het kind en hoe de ouders zelf het gezag hebben ingericht. Er zijn vier opties:

Beide ouders van het kind hebben gezag

Als een van de ouders overlijdt of het gezag niet meer kan uitvoeren, krijgt de andere ouder automatisch het gezag. Als de ouders zijn overleden of als zij allebei niet meer voor het kind kunnen zorgen, krijgt het kind een voogd. De voogd heeft dan het gezag. Dit hebben de ouders eerder vastgelegd in een testament of in het gezagsregister. Hebben de ouders geen voogd aangewezen, dan benoemt de rechter een voogd. Een echtscheiding leidt in eerste instantie niet tot wijziging van het gezag.

Eén ouder van het kind heeft het gezag

Als slechts één ouder het gezag over het kind heeft en deze ouder komt te overlijden of het gezag niet meer kan uitoefenen, dan bepaalt de rechter wie het gezag krijgt. Dit kan een voogd of de andere ouder zijn. De rechter kijkt als eerste naar de andere ouder. Die andere ouder kan in dat geval een verzoek indienen bij de rechtbank om het gezag te krijgen. De rechter benoemt in deze situatie alleen een voogd als het beter is voor het kind, of als de andere ouder ook niet voor het kind kan zorgen.

Gezamenlijk gezag van ouder en partner (niet-ouder)

Als de ouder en partner (een niet-ouder) samen gezag hebben over het kind en deze ouder komt te overlijden, dan krijgt de partner de voogdij. Als het kind ook nog een ouder heeft zonder gezag, kan deze het gezag bij de rechter aanvragen. In dat geval beslist de rechter wie het gezag krijgt: de partner of de ouder die het gezag aanvraagt.

Het kind wordt door pleegouders verzorgd en opgevoed

Pleegouders kunnen ook een verzoek tot voogdij indienen. Eén van de voorwaarden is dat zij minimaal een jaar voor het kind hebben gezorgd en verantwoordelijk waren voor de opvoeding.

Aanwijzen voogd, aanvragen voogdij

Aanwijzen als voogd

Wilt u zelf iemand als voogd aanwijzen? U kunt dit laten vastleggen in uw testament of in het gezagsregister via een formulier.

Aanvragen als voogd

Wilt u de voogdij over een kind aanvragen? U kunt een verzoek indienen bij de rechtbank. De procedures vallen onder het burgerlijk recht (civiel recht). U bent verplicht een advocaat in e schakelen.

Start en einde van de voogdij

Voogdij start op het moment dat de voogd, aangewezen door de rechter of ouders, de voogdij aanvaardt. Hiervoor moet de voogd een verklaring indienen bij de rechtbank.

Voogdij kan om meerdere redenen stoppen:

  • als het kind meerderjarig, dus achttien jaar, wordt
  • als één of beide ouders (weer) voor het kind kunnen zorgen
  • als de voogd besluit te stoppen of door de rechter wordt ontslagen
  • als de voogd overlijdt, de rechter benoemt dan een nieuwe voogd

Vraag en antwoord

Wat is het verschil tussen voogdij en gezag?  

Alle kinderen onder de achttien staan in Nederland onder gezag. Dit betekent dat zij nog niet zelf mogen beslissen over veel belangrijke zaken zoals financiën. Degene die het gezag heeft over het kind mag deze beslissingen wel nemen. Meestal zijn dit een of beide ouders. Lees verder..

Welke rechten en plichten heb ik als voogd?

Dat hangt er vanaf of u de enige voogd bent of dat u gezamenlijke voogdij hebt. Bent u de enige voogd? Dan bent u verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding van het kind. U hoeft dat niet zelf te doen, het kind kan bijvoorbeeld ook in een pleeggezin verblijven. Lees verder..

Hoe gaat de keuze voor een voogd?

Als ouder zijn er twee mogelijkheden om een voogd aan te wijzen. De eerste mogelijkheid is om de voogd op te laten nemen in het testament. De tweede mogelijkheid om een voogd aan te wijzen is via het gezagsregister. Lees verder..

Neem contact op met het Rechtspraak Servicecentrum

Sociale media

Stel uw vraag via
Stel uw vraag via

Pas op met het delen van privé-gegevens op sociale media.

Telefoon

Bereikbaar maandag t/m vrijdag tussen 8.00 en 20.00 uur.

Veelgestelde vragen aan het Rechtspraak Servicecentrum