Voogd benoemen op verzoek van de Raad voor de Kinderbescherming

Als een ouder met kinderen jonger dan 18 jaar overlijdt, laat de ambtenaar van de burgerlijke stand dit aan de rechtbank weten. Een medewerker van de griffieAdministratieve afdeling van een gerecht. controleert in het gezagsregisterRegister waarin rechtsfeiten met betrekking tot het gezag worden bijgehouden. of het kind nog onder gezag staat van een andere ouder.

Soms is de Raad voor de KinderbeschermingOrgaan van het ministerie van Justitie en Veiligheid, gevestigd in elke arrondissementshoofdplaats. De raad behartigt de belangen van minderjarigen die dat nodig hebben en adviseert de kinderrechter bijvoorbeeld bij verzoeken om ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing. De raad heeft een adviserende rol of treedt op als procespartij in zaken over gezag, omgang, ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing. al betrokken bij het gezin. En hoort de Raad voor de Kinderbescherming van het overlijden van de ouders. 

Een griffiemedewerker kijkt in het gezagsregister na of de ouders een voogd hebben aangewezen voor na hun overlijden. Is dit het geval? En wil die voogd de voogdij aanvaarden (accepteren)? Dan verloopt de aanvaarding van de voogdij via de griffie van de rechtbank. Er is dan geen beslissing van de rechter nodig.

Hebben de ouders geen voogd aangewezen? Of wil of kan de aangewezen voogd, de voogdij niet aanvaarden? Dan laat de griffiemedewerker aan de rechter weten dat het gezag over het kind ontbreekt. De rechter kan twee dingen doen:

1. Direct de Raad voor de Kinderbescherming informeren. Dit gebeurt meestal. Soms is de Raad voor de Kinderbescherming al op de hoogte van het overlijden. De Raad voor de Kinderbescherming praat met het kind en de familie en onderzoekt wie het beste voogd kan worden voor het kind. 
   
   De Raad voor de Kinderbescherming kan in een verzoek aan de rechter vragen om de voogd te benoemen. De voogd kan een persoon zijn of een gecertificeerde instelling (jeugdbeschermingsorganisatie).
   
   Het benoemen van een voogd loopt in dat geval altijd via een beslissing door de rechter. Aanvaarding van voogdij via de griffie van de rechtbank is dan niet mogelijk. 
   
   Lees hoe de procedure verloopt.
    
2. Zelf de procedure starten. De rechter kan ook zelf een procedure starten. Dit doet de rechter door een zitting te houden. De Raad voor de Kinderbescherming is bij de zitting aanwezig. Lees hoe de procedure verloopt.

Een voogd kan ook nodig zijn als de ouders met gezag tijdelijk niet in staat zijn om het gezag uit te oefenen. Bijvoorbeeld als de ouders met gezag in het buitenland (vast)zitten of onder curateleCuratele is een beschermingsmaatregel die kan worden uitgesproken door de rechter voor iemand van 18 jaar en ouder die (tijdelijk) zijn geld- en persoonlijke zaken niet goed zelf kan regelen en voor wie een bewind en/of mentorschap niet genoeg is. Dit kan door lichamelijke of geestelijke oorzaken of door een drank- of drugsverslaving. Een curator wordt benoemd door de rechter. staan. Of als de moeder van het kind bij de geboorte minderjarig is.

Vaak is bij dit soort situaties de Raad voor de Kinderbescherming al betrokken bij het gezin of aanstaande gezin. De Raad voor de Kinderbescherming onderzoekt dan wie de voogdijHet recht en de plicht van een persoon (een ander dan een ouder) om een kind jonger dan 18 jaar op te voeden en te verzorgen en belangrijke beslissingen te nemen over het kind. Een of twee personen kunnen de voogdij hebben. Een jeugdbeschermingsorganisatie (gecertificeerde instelling) kan ook voogd van een kind zijn. op zich kan en wil nemen. 

Goed om te weten:

Is een voogd nodig omdat er een verzoek tot beëindiging van het gezag van de ouders is ingediend? Lees dan op de pagina gezagsbeëindigende maatregel hoe de procedure verloopt.

Is de moeder 16 of 17 jaar oud en wil zij zelf graag het gezag over haar kind? Dan kan zij aan de rechter vragen om haar meerderjarig te verklaren.

Als de ouder(s) het gezag (tijdelijk) niet kunnen uitoefenen, dan loopt het benoemen van een voogd altijd via een beslissing door de rechter. Aanvaarding van voogdij via de griffie van de rechtbankRechtsprekend orgaan dat in eerste aanleg oordeelt over zaken zoals echtscheidingen, misdrijven, geldvorderingen, en de meeste bestuursrechtelijke geschillen. Ook wordt met het begrip rechtbank het gebouw aangeduid waarin de rechtbank zetelt. is dan niet mogelijk.

De Raad voor de Kinderbescherming onderzoekt wie het beste voogd kan worden voor het kind. Daarna vraagt de Raad voor de Kinderbescherming in een verzoek aan de rechter om de voogd te benoemen. De voogd kan een persoon zijn of een gecertificeerde instellingEen gecertificeerde instelling is een organisatie die kinderbeschermingsmaatregelen of jeugdreclassering uitvoert. Om de werkzaamheden te kunnen uitvoeren, moet de gecertificeerde instelling voldoen aan bepaalde kwaliteitseisen en in het bezit zijn van een (voorlopig) certificaat. (jeugdbeschermingsorganisatie). Lees hoe de procedure verloopt.

Verzoek Raad

De procedure start als de Raad voor de Kinderbescherming een verzoekschrift indient bij de rechtbank. De Raad voor de Kinderbescherming is dan de verzoeker in de procedure. In het verzoekschrift schrijft de Raad voor de Kinderbescherming op waarom er een voogd moet komen voor het kind. En wie de Raad voor de Kinderbescherming als voogd voor het kind wil. Dit kan een persoon of een jeugdbeschermingsorganisatie zijn.

Belanghebbende

De rechter bepaalt wie belanghebbende in de procedure is. Een belanghebbende heeft bepaalde rechten in de procedure. Zo ontvangt de belanghebbende een uitnodiging voor de zitting, kan de belanghebbende een verweerschrift indienen en in hoger beroep gaan tegen de uitspraak. Belanghebbende kunnen zijn:

• een nog levende ouder zonder gezag
• de persoon die bereid is de voogdij op zich te nemen (de beoogd voogd)
• een familielid die tijdelijk voor het kind zorgt
• een pleegouder

Bent u niet de ouder en voedt u het kind een jaar of langer op in uw gezin? Dan bent u belanghebbende in de procedure.

Informant

De rechtbank kan ook informanten uitnodigen voor de zitting. Dit is een persoon of instantie van wie de rechter de verklaring belangrijk vindt. Zoals een familielid of een hulpverlener. Een informant ontvangt geen documenten zoals het verzoekschrift en de uitspraak van de rechter. De informant kan ook niet in hoger beroepHet opnieuw behandelen van een zaak door een rechter..

Het kind

De Raad voor de Kinderbescherming praat met het kind en onderzoekt wat in het belang van het kind is. Kinderen van 8 jaar en ouder krijgen altijd een uitnodiging voor een kindgesprek met de rechter. Kinderen mogen aan de rechter vertellen wat zij vinden van de situatie en hoe het volgens hen verder moet.

Uitnodiging rechtbank

De procedure kan ook starten met een uitnodiging van de rechtbank voor een zitting. Bijvoorbeeld als de rechtbank opmerkt dat het kind niet onder gezag staat. Er is dan geen verzoekschrift. De rechtbank nodigt altijd de Raad voor de Kinderbescherming uit om advies te geven.

Als de Raad voor de Kinderbescherming een verzoekschriftEen verzoekschrift is een document waarmee u de procedure start en waarin u de rechter vraagt om iets te beslissen. Het verzoekschrift moet aan bepaalde eisen voldoen. tot het benoemen van een voogd indient, dan stuurt de rechtbank het verzoekschrift aan de andere belanghebbendeIemand die betrokken is bij een besluit of geschil en daar (rechtstreeks) belang bij heeft.(n). Zij kunnen reageren. 

Heeft u een verzoekschrift van de rechtbank ontvangen? Dan kunt u drie dingen doen:

1. U bent het niet eens en gaat in verweer

Bent u het niet eens met het verzoek tot het benoemen van een voogd? Dan kunt u reageren op het verzoek. Dit heet in verweerDe verdediging tegen vorderingen van de eiser of tegen de verzoeken van de verzoeker in een gerechtelijke procedure. gaan.

Schriftelijk verweer

U kunt een verweerschriftEen document met daarin een reactie op een verzoekschrift. Het verweerschrift moet aan bepaalde eisen voldoen. indienen bij de rechter. Hiervoor heeft u een advocaat nodig (zie pagina Juridisch advies). De advocaatRaadsman of raadsvrouw in juridische aangelegenheden. Een advocaat is lid van de Nederlandse Orde van Advocaten. schrijft een verweerschrift waarin duidelijk staat waarom u het niet eens bent met het verzoek. U bent de verweerder in de procedure.

In het verweerschrift kunt u ook zelf verzoeken opnemen (zelfstandige verzoeken). De rechtbank kan de andere partij dan de mogelijkheid geven om hierop te reageren.

Voorbeeld

De ouders van de 8-jarige Puck zijn plotseling overleden. Zij hebben geen voogd aangewezen voor na hun overlijden. Puck verblijft tijdelijk bij een zus van vader. De Raad voor de Kinderbescherming praat met de familie van Puck en onderzoekt wat in haar belang is. De Raad voor de Kinderbescherming verzoekt de rechter om de oma moederszijde te benoemen als voogd. De zus van vader is belanghebbende in de procedure. Zij is het niet eens met het verzoek. Haar advocaat dient een verweerschrift in. In het verweerschrift verzoekt de zus ook om haar te benoemen als voogd voor het kind.

Mondeling verweer

Houdt de rechter een zitting, dan kunt u (ook) mondeling verweer voeren. Tijdens de zitting stelt de rechter vragen die u kunt beantwoorden. U kunt een advocaat vragen om u te helpen tijdens de zitting, maar het hoeft niet (zie pagina Juridisch advies).

2. U wilt geen verweer voeren en laat dit weten aan de rechter

Wilt u geen verweer voeren? Dan kunt u dit met een zogenoemde referteverklaring aan de rechter laten weten. U kunt hiermee de procedure versnellen. Met een referteverklaring geeft u aan dat u:

• het verzoek heeft ontvangen,
• geen verweerschrift indient, en
• behandeling op een zitting niet nodig vindt.

Voor een referteverklaring heeft u een advocaat nodig. De advocaat kan voor u de verklaring maken en indienen.

Houdt de rechter een zitting? Dan kunt u ook tijdens de zitting laten weten dat u het eens bent. 

3. U reageert niet

Reageert u helemaal niet en verschijnt u niet op de zitting? Dan beoordeelt de rechter het verzoek zonder uw mening te weten. U krijgt dan na een aantal weken de beslissing van de rechter over het gezag toegestuurd.

De rechtbank kan het kind over wie het verzoek gaat uitnodigen voor een gesprek met de rechter. Dat gebeurt in ieder geval als het kind 8 jaar of ouder is. Het gesprek is informeel en duurt ongeveer 20 minuten. Het kind is niet verplicht om naar het gesprek te komen. Het kind kan ook een brief schrijven of niets doen.

Meer informatie over het kindgesprek

Zitting

Er komt meestal een zitting bij de rechtbank als er een verweerschrift is ingediend of als de rechter nog vragen heeft. Ongeveer zes weken voor de zitting ontvangen alle partijen een oproep. Als u een advocaat heeft stuurt de rechtbank de oproep naar uw advocaat.

Tijdens de zitting kunnen de belanghebbenden vertellen wat ze vinden van het verzoek. Ook stelt de rechter vragen en onderzoekt hij of partijen afspraken kunnen maken.

Niet openbaar

De zitting is niet openbaar. Dat betekent dat de rechtbank bepaalt wie aanwezig mogen zijn. Belanghebbenden krijgen een oproep voor de zitting. Soms nodigt de rechter ook een informant uit. 

Bereidverklaring

De rechter kan het verzoek alleen toewijzen als de voogd bereid is om de voogdij te aanvaarden (accepteren). De voogd kan zich schriftelijk of mondeling op de zitting bereid verklaren om de voogdij op zich te nemen.

Geen zitting

Er is meestal geen zitting als:

• aan alle voorwaarden die in de wet staan voor toewijzing van het verzoek is voldaan
• er een schriftelijke bereidverklaring van de voogd in het dossier zit
• als alle belanghebbenden schriftelijk aan de rechter hebben laten weten dat zij het eens zijn met het verzoek én
• de rechter geen vragen meer heeft

Dan kan de rechter uitspraak doen.

De rechter doet meestal binnen vier weken na de zitting schriftelijk uitspraak. De uitspraak (beschikking1. In het bestuursrecht: Een beslissing van een overheidsorgaan in een concreet geval, bijvoorbeeld het verlenen van een bouwvergunning. 2. In het civiele recht: een rechterlijke uitspraak in een procedure die begint met een verzoekschrift. Een uitspraak in een procedure die begint met een dagvaarding, heet een vonnis.) ontvangt u bij een brief via uw advocaat, of thuis als u geen advocaat heeft.

De rechter kan ook een tussenuitspraakUitspraak waarbij de rechter geen eindbeslissing geeft, maar bijvoorbeeld een bewijsopdracht of onderzoek beveelt waarvan de beslissing van de zaak afhankelijk kan zijn (Ook wel interlocutoir vonnis genoemd). doen. Dit is een uitspraak waarbij de rechter nog geen eindbeslissing geeft, maar bijvoorbeeld eerst een onderzoek wil of een tijdelijke beslissing neemt. In de tussenuitspraak staat hoe de procedure verdergaat. 

Na de uitspraak zet de rechtbank in het gezagsregister wie de voogd van het kind is. 

Bent u het niet eens met de einduitspraak van de rechter? Dan kunt u naar een hogere rechter gaan die de zaak opnieuw behandelt (hoger beroepHet opnieuw behandelen van een zaak door een hogere rechter.). U heeft daar drie maanden de tijd voor. In de uitspraak staat wanneer die drie maanden ingaan. Ook de andere partij(en) kunnen in hoger beroep gaan.

Meer informatie over hoger beroep in familiezaken