Rechtspraaklezing: ‘Niet rechter maar rechtsstaat moet meer zichtbaar zijn’

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

Skip Navigation LinksRaad voor de rechtspraak > Nieuws > Rechtspraaklezing: ‘Niet rechter maar rechtsstaat moet meer zichtbaar zijn’
's-Hertogenbosch, 08 september 2016
‘Hoe zichtbaar moet een rechter zijn?’ Deze vraag wierp publicist en opiniemaker Bas Heijne op tijdens het uitspreken van de 11de Rechtspraaklezing (pdf, 103,7 KB), vandaag tijdens de Dag van de Rechtspraak. Na een uitvoerige analyse van de huidige maatschappij met al haar nukken en grillen kwam Heijne tot de conclusie: ‘Het is niet zozeer de rechter die meer zichtbaar moet worden, als wel de rechtstaat zelf.’

Staat en straat

Bas Heijne geeft lezing over ‘Niet rechter maar rechtsstaat moet meer zichtbaar zijn’
Bas Heijne [foto: Jan Knol]

In de Brabanthallen in Den Bosch zijn vandaag honderden rechters,  bestuurders en opinie- en beleidsmakers aanwezig om te praten over het thema de rechter - tussen staat en straat. Gedachte is dat  de rechter, hoewel onafhankelijk, wel degelijk een broodheer dient: de samenleving. Hij moet begrijpen wat er speelt en met beide benen stevig in de maatschappij staan. Maar tegelijkertijd moet hij afstand bewaren en het grillige sentiment van de straat weerstaan.

Verwarring

Heijne schetste met zijn lezing een samenleving in verwarring. Iedereen lijkt vrij om zijn wereld zelf in te richten, maar dit legt ook een enorme last op iemands schouders. Er is steeds meer kennis vrij beschikbaar voor iedereen, en alles in de wereld lijkt met elkaar verbonden. Dit heeft voor veel mensen de wereld en hun eigen rol daarin ‘onbeduidend en onoverzichtelijk’ gemaakt. Volgens Heijne is sprake van een ‘vacuüm van cultureel gezag’, waarin de burger geen houvast meer heeft. ‘Mensen staan er, kort gezegd, in toenemende mate alleen voor.’

Bas Heijne geeft lezing over ‘Niet rechter maar rechtsstaat moet meer zichtbaar zijn’
Bas Heijne [foto: Jan Knol]

Het populisme van veel hedendaagse politici maakt de wereld weer overzichtelijk en geeft het de burger de ‘illusie van zelfbeschikking’ terug. Men kijkt met wantrouwen naar instituten – zoals de Rechtspraak – en roept om openheid. ‘Wie aanwezig wil zijn, moet gezien worden. Wie niet gezien wordt, schept argwaan’, stelt Heijne. Maar betekent dit dat de rechter zich meer moet laten zien?

Vacuüm opvullen

‘Van de rechter wordt steeds meer gevraagd, niet alleen dat hij rechtspreekt maar ook dat hij een rol als mediator vervult, helpt om de boel een beetje bij elkaar te houden’, constateert Heijne – daarbij verwijzend naar het net verschenen rapport Rechtspraak die ertoe doet.  Volgens Heijne is de rechter de figuur bij uitstek die de rechtsstaat zichtbaar moet maken. De rechtsstaat kan de burger weer houvast bieden, en juist dat moet worden uitgedragen. ‘Recht is een heel belangrijk onderdeel van de samenleving, volgens Heijne ‘zelfs noodzakelijk om de samenleving overeind te houden.’

Uitspraken

Meest gelezen berichten