Laden...

Straffen en maatregelen

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

Skip Navigation LinksRechtsgebieden > Strafrecht > Straffen en maatregelen

Hoe bepaalt een rechter een straf of maatregel?

Een rechter zoekt altijd naar een passende straf en houdt daarbij rekening met verschillende omstandigheden. Ook gelden er maximumstraffen en andere wettelijke regels waaraan de rechter zich moet houden.

Welke straf de rechter geeft, hangt af van:

  • wat het strafbare feit is
  • de omstandigheden waaronder het strafbare feit is gepleegd
  • de persoonlijke omstandigheden van de dader
  • de gevolgen van het strafbare feit voor het slachtoffer;

Een rechter kan voor het bepalen van een straf ook gebruik maken van oriëntatiepunten. Het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht (LOVS) van de Rechtspraak heeft die opgesteld als houvast voor rechters, ze zijn niet verplicht zich eraan te houden.

Waarom straffen we?

 


Wat is het doel van straffen?

Een straf kan als doel hebben:

  • vergelding. Tegenover het gepleegde strafbare feit staat een straf die in verhouding is tot de ernst van het feit en die de dader treft in een belang dat hem dierbaar is, bijvoorbeeld zijn vrijheid of geld;
  • voorkomen dat een dader nog een keer in de fout gaat. De rechter legt daarvoor de meest passende straf en/of maatregel op. Bijvoorbeeld een straf met de voorwaarde om af te kicken van drugs. Door herhaling te voorkomen, wordt de samenleving ook beschermd;
  • andere mensen in Nederland afschrikken. Doordat zij zien welke straf erop kan volgen, wordt hopelijk voorkomen dat zij eenzelfde fout maken;
  • helpen en opvoeden (in geval van jeugdstrafrecht), bijvoorbeeld met een werk- of leerstraf.

Welke straffen zijn mogelijk in het strafrecht?

Een verdachte van 18 jaar of ouder zit in voorlopige hechtenis in een huis van bewaring totdat de rechter uitspraak doet. De belangrijkste straffen die een rechter aan een volwassene kan opleggen, zijn een boete, een taakstraf, hechtenis en/of gevangenisstraf.

Geldboete of taakstraf

Voor sommige overtredingen en lichtere misdrijven kan de politie, een opsporingsambtenaar, een officier van justitie (van het Openbaar Ministerie) of een kantonrechter een geldboete of een taakstraf opleggen. Bijvoorbeeld voor verkeerd parkeren, door rood licht rijden, zonder licht rijden, wildplassen en vandalisme.

Hechtenis of gevangenisstraf

De politierechter of meervoudige kamer mag naast een boete of een taakstraf ook een straf opleggen waarbij iemand zijn vrijheid kwijtraakt. Voor een lichter strafbaar feit en daardoor relatief korte straf tot ongeveer een jaar is dat in een huis van bewaring. Voor een misdrijf is dat in een gevangenis, waar de veroordeelde langere tijd zit en de voorzieningen wat uitgebreider zijn. Er is bijvoorbeeld dagbesteding en meer begeleiding gericht op terugkeer in de maatschappij. Denk bij een misdrijf aan mishandeling, een zedenmisdrijf zoals ontucht of verkrachting, diefstal, oplichting, een economisch delict, drugshandel, moord of doodslag.

De kantonrechter kan voor herhaling van een overtreding hechtenis opleggen. De veroordeelde zit de straf dan niet uit in een gevangenis, maar in een huis van bewaring.

Bijkomende straf

De rechter kan u naast of in plaats van een hoofdstraf ook een bijkomende straf opleggen. Die heeft meestal iets te maken met het gepleegde strafbare feit. Bijvoorbeeld:

  • ontzetting uit een bepaald recht (zoals de ontzegging van de rijbevoegdheid);
  • ontnemen van kiesrecht, of het recht uw beroep uit te oefenen;
  • verbeurdverklaring (ontneming en verkoop) van een in beslag genomen voorwerp;
  • het in beslagnemen van voorwerpen die te maken hebben met het misdrijf dat u hebt gepleegd (zoals wapens of drugs);
  • openbaarmaking van het vonnis.

Welke maatregelen zijn mogelijk in het strafrecht?

Maatregelen kunnen opgelegd worden met als doel de oude toestand te herstellen. Een doel kan ook het beschermen van de maatschappij zijn. Voorbeelden van maatregelen voor volwassenen die zijn veroordeeld:

  • afname van een gevaarlijk voorwerp dat te maken heeft met een overtreding of misdrijf (onttrekking van voorwerpen aan het verkeer);
  • plaatsing in een zogenoemde inrichting voor stelselmatige daders (om.nl), afgekort isd;
  • terbeschikkingstelling, afgekort tbs;
  • verplichte betaling van het door een misdrijf verkregen geld aan de staat (ontneming wederrechtelijk verkregen voordeel) of aan de benadeelde (via de staat) als schadevergoeding.

Welke straffen en maatregelen zijn mogelijk in het jeugdstrafrecht?

Kinderen tussen de 12 en 18 jaar kunnen volgens het jeugdstrafrecht de volgende straf of maatregel krijgen.

Straf:

  • leerstraf: verplicht een cursus of training volgen om het onderliggende probleem aan te pakken, bijvoorbeeld een verslaving of gedragsprobleem;
  • taakstraf: verplicht onbetaald werk doen dat zoveel mogelijk aansluit bij het misdrijf, bijvoorbeeld graffiti verwijderen in geval van graffiti spuiten;
  • geldboete;
  • gevangenisstraf.

Maatregel:

  • plaatsing in een inrichting voor jeugdigen (soort jeugd-tbs);
  • maatregel om het gedrag te beïnvloeden;
  • het betalen van een schadevergoeding aan de staat voor de benadeelde (schadevergoedingsmaatregel).

Wat is een voorwaardelijke straf of maatregel?

De rechter kan een straf of maatregel voorwaardelijk opleggen met een proeftijd van meestal maximaal 3 jaar. Daarbij kan er een bijzondere voorwaarde gelden. De veroordeelde moet zich bijvoorbeeld op bepaalde tijdstippen melden bij de reclassering. De straf of maatregel wordt dan in principe niet uitgevoerd.

Pleegt de veroordeelde in de proeftijd opnieuw een strafbaar feit? Of overtreedt hij een bijzondere voorwaarde? Dan kan de officier van justitie bij de rechter eisen de voorwaardelijke straf of maatregel om te zetten in een onvoorwaardelijke straf of maatregel. De straf of maatregel wordt dan alsnog uitgevoerd.


Wat is een strafblad?

Een strafblad heet officieel ‘uittreksel justitiële documentatie’. Iemand met een strafblad staat geregistreerd bij Justitie. Iedereen vanaf 12 jaar die een misdrijf pleegt, krijgt een (aantekening op een) strafblad. Ook bij sommige overtredingen krijgt iemand een strafblad.


Wat als een kind jonger dan 12 jaar een strafbaar feit heeft gepleegd?

Kinderen jonger dan 12 jaar mogen niet strafrechtelijk vervolgd worden en er mag geen straf opgelegd worden. De politie mag hen wel fouilleren en op het politiebureau verhoren. Ook kan er een kinderbeschermingsmaatregel opgelegd worden, bijvoorbeeld een ondertoezichtstelling.


Wat als je het niet eens bent met een straf of maatregel?

Iemand die het niet eens is met de uitspraak van de rechter in een strafzaak, kan meestal in hoger beroep gaan bij een gerechtshof.

 

 

Neem contact op met het Rechtspraak Servicecentrum

Algemene vraag

Algemene vragen over de rechtspraak, vragen over bewind(voering) en ondersteuning bij het digitaal werken in Mijn Rechtspraak en Mijn CBM (was Mijn Bewind):

  • Maandag t/m donderdag: 8:00 uur tot 20:00 uur
  • Vrijdag: 8:00 uur tot 17:30 uur

Financiële vraag

Vragen over griffierecht, saldo-opgave, uitstel van betaling aanvragen/betalingsregeling, kopie van de nota en leverancierszaken:

088 361 10 01

rsc.financieel@rechtspraak.nl

  • Maandag t/m vrijdag: 8:00 tot 17:30 uur

Vraag over rechtszaak of dossier

Vraag over een lopende procedure: neem contact op met de rechtbank, het gerechtshof of het bijzonder college die de zaak behandelt.

Contact