Laden...

Tbs

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

Skip Navigation LinksHome > Thema's > Tbs

 Veelgestelde vragen over tbs

>Alles uitklappen
  • Tbs staat voor terbeschikkingstelling. Het is een maatregel die de rechter kan opleggen om de samenleving te beschermen als iemand een misdrijf heeft gepleegd terwijl hij leed aan een ‘gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van zijn geestvermogens’ en er vrees is voor herhaling. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van een persoonlijkheidsstoornis of psychose. De stoornis wordt behandeld om te voorkomen dat de tbs’er opnieuw een misdrijf pleegt. De recidivecijfers na een tbs zijn veel gunstiger dan na een lange gevangenisstraf.

  • De rechter kan tbs (eventueel in combinatie met een gevangenisstraf) opleggen als aan 3 voorwaarden is voldaan:


    1. De verdachte heeft een misdrijf gepleegd waar minstens 4 jaar gevangenisstraf op staat, of een misdrijf dat speciaal genoemd wordt in de wet, bijvoorbeeld bedreiging.
    2. De verdachte heeft het misdrijf (mede) begaan terwijl hij leed aan een ‘gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis’. Voorbeelden hiervan zijn een persoonlijkheidsstoornis, een psychose of een verstandelijke beperking.
    3. De maatregel is noodzakelijk om de veiligheid van anderen te beschermen.

  • Wie tbs met dwangverpleging heeft gekregen vanwege een geweldsdelict komt nooit ineens op vrije voeten. Terugkeer in de samenleving gaat met kleine stapjes en (na een risicotaxatie) verschillende vormen van verlof. Eerst alleen onder begeleiding op het terrein van de kliniek, daarna met steeds iets meer bewegingsvrijheid. Zo kan de kliniek – en in een latere fase de reclassering – zien hoe de tbs’er omgaat met zijn verkregen vrijheden en hoe hij reageert op prikkels, spanningen en conflicten. Tijdens verlof wordt getoetst of de behandeling resultaat heeft.
    Als de behandeling goed is verlopen en de rechter oordeelt dat het gevaar is geweken, zal hij de tbs voorwaardelijk beëindigen. Speciaal opgeleide reclasseringswerkers helpen dan bij een veilige terugkeer naar de maatschappij en houden toezicht op de betrokkene. De voorwaardelijke beëindiging kan steeds met 1 of 2 jaar worden verlengd. Tbs’ers zitten gemiddeld 8 jaar in een tbs kliniek voordat de maatregel voorwaardelijk wordt beëindigd. Het duurt daarna meestal nog een jaar of 4 voordat de tbs definitief eindigt. Sommige tbs’ers blijven gevaarlijk en komen nooit meer vrij.

  • Gemiddeld zo'n 165 keer per jaar.
    Over de afgelopen jaren:
    2014: 174 keer
    2015: 146 keer
    2016: 171 keer
    2017: 205 keer
    2018: 251 keer
    2019: 218 keer

  • Dat wordt vastgesteld door de rechter. De rechtbank laat zich adviseren na onderzoek door 2 deskundigen: een psychiater en (meestal) een psycholoog. Zij kunnen een verdachte ambulant onderzoeken – thuis of in de gevangenis bijvoorbeeld – maar de rechter kan ook beslissen dat klinische observatie nodig is. Dan verblijft de verdachte 6 weken in het Pieter Baan Centrum (PBC), eventueel verlengd met nog eens 6 weken. Dat kan nodig zijn als iemand niet meewerkt aan onderzoek, meerdere complexe problemen heeft of samen met anderen verdacht wordt van een misdrijf. In het PBC krijgen verdachten tests voorgelegd en wordt onderzoek gedaan naar hun achtergrond en thuissituatie. Bovendien wordt daar geobserveerd hoe zij omgaan met de medewerkers en andere gedetineerden in het PBC, mensen die op bezoek komen en eventuele medeverdachten.

  • Het staat de verdachte vrij niet mee te werken. In Nederland hoeft niemand mee te werken aan zijn eigen veroordeling. Rechters kunnen verdachten ondanks een weigering wel naar het Pieter Baan Centrum sturen. Als zij niet meedoen aan gesprekken en het invullen van testformulieren kunnen ze toch worden geobserveerd. De onderzoekers kunnen stukken opvragen en praten met belangrijke relaties van de verdachte. Zo kan ook van iemand die weigert de levensgeschiedenis in kaart worden gebracht. Maar ook zonder deskundigenrapportage kan de rechter tbs opleggen, stelt de wet. De rechter kan de stoornis in zo’n geval vaststellen op basis van oudere rapporten, medische gegevens, de inhoud van het dossier of verklaringen en gedragingen van de verdachte.
  • Nee. De Hoge Raad heeft uitgemaakt dat de rechter niet gebonden is aan de rapporten en adviezen die over de persoonlijkheid van verdachte zijn uitgebracht. De rechter moet de stoornis vaststellen, ook als deskundigen dat op grond van hun beroepscode niet kunnen doen. De rechter is degene die behalve de stoornis ook het gevaar voor anderen moet vaststellen en beoordeelt of de veiligheid van de samenleving het opleggen van een tbs eist.

  • Nee, de rechter maakt een eigen afweging en kan ook als dat niet geëist is toch besluiten tbs op te leggen, al dan niet in combinatie met een gevangenisstraf.

  • Bij tbs met dwangverpleging gaat de veroordeelde naar een forensisch psychiatrisch centrum (beter bekend als tbs-kliniek), maar de rechter kan ook kiezen voor tbs met voorwaarden. De verdachte moet zich dan aan een aantal voorwaarden houden, zoals meewerken aan een behandeling (meestal deels in een kliniek) of bijvoorbeeld stoppen met drugsgebruik. Tbs met voorwaarden kan aan de orde komen als het delict niet te zwaar is. Maar alleen als de verdachte inzicht heeft in zijn ziekte en de betrouwbare bereidheid heeft om de voorwaarden na te leven. Doet hij dat niet, dan wordt de maatregel alsnog omgezet in tbs met dwangverpleging.

  • Ja, een gerechtshof zal de strafzaak dan opnieuw beoordelen. Ook tegen verlenging van de tbs kan je in hoger beroep. Die zaken komen bij de penitentiaire kamer van het gerechtshof in Arnhem. Die is speciaal toegerust om over deze materie te oordelen. Er zitten niet alleen rechters in die kamer, maar ook een psycholoog en een psychiater. De raadsheren (rechters in hoger beroep) bekijken samen met de gedragsdeskundigen of de rechtbank een juiste beslissing heeft genomen. Zij beoordelen of er nog sprake is van een stoornis en of het herhalingsgevaar nog zo groot is dat de tbs moet worden verlengd. Zij kunnen ook besluiten de maatregel voorwaardelijk te beëindigen.

  • De uitvoering van straffen en maatregelen die rechters opleggen, is een verantwoordelijkheid van het  ministerie van Justitie en Veiligheid. Rechters zijn daar niet bij betrokken. Als een tot tbs veroordeelde met verlof wil, moet hij daar een aanvraag voor doen. Zowel de kliniek als een speciale commissie adviseren dan de minister of het verantwoord is iemand met verlof te sturen. De minister beslist over het verzoek om met verlof te mogen. 

Infographic

Infographic waarmee de informatie op deze pagina visueel wordt getoond Klik op de afbeelding voor een grotere versie

Wist u dat?

                 
  • Het tbs-systeem in Nederland (beveiliging door behandeling) is uniek in de wereld.
  • Vrijgekomen tbs’ers gaan minder snel opnieuw de fout in dan ex-gevangenen.
  • Een tbs-patiënt die ondanks zijn behandeling gevaarlijk blijft, kan op een zogenoemde longstay-afdeling van een tbs-kliniek geplaatst worden. Vaak zitten deze patiënten hier voor de rest van hun leven.

Vonnis

De rechter kan tbs (eventueel in combinatie met een gevangenisstraf) opleggen als de volgende 3 voorwaarden gelden:

  1. De dader heeft een misdrijf gepleegd waar minstens 4 jaar gevangenisstraf op staat. Of een misdrijf dat speciaal genoemd wordt in de wet, zoals bedreiging.
  2. De dader heeft het misdrijf begaan terwijl hij leed aan een ‘gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis’. Denk aan een persoonlijkheidsstoornis, psychose of verstandelijke beperking.
  3. De veiligheid van anderen is in gevaar vanwege de kans op herhaling.

Rechter legde vaker tbs op

In 2019 daalde het aantal opgelegde tbs-maatregelen iets ten opzichte van het jaar ervoor: 218, ten opzichte van 251 in 2018. Maar dat aantal is nog steeds fors hoger dan 5 jaar geleden, toen de maatregel 146 keer werd opgelegd. Een verklaring voor die stijging is niet met zekerheid te geven, er is geen onderzoek naar gedaan. Rechter Jan Moors vermoedt dat steeds meer mensen met een psychische stoornis in aanraking komen met het strafrecht.

Doel tbs

 

Beschermen van de samenleving

Tbs is geen straf. Het is een maatregel om de samenleving te beschermen tegen mensen die misdrijven plegen terwijl ze lijden aan een ernstige stoornis of gebrekkige ontwikkeling (psychiatrische ziekte, persoonlijkheidsstoornis, verstandelijke beperking).

Behandeling: terugkeren in de maatschappij

Tbs’ers krijgen in een tbs-kliniek een behandeling voor hun stoornis. Ze leren om te gaan met hun problematiek. Pas als ze geen gevaar meer vormen voor anderen, kunnen ze (onder begeleiding) stap voor stap terugkeren in de maatschappij.

Misdrijven tbs

Rechters leggen vaak tbs op voor de volgende misdrijven:

  • moord en doodslag
  • zware mishandeling
  • zedenmisdrijven (bijvoorbeeld verkrachting of ontucht met minderjarigen)
  • brandstichting met gevaar voor personen

Kenmerken tbs'er

  • Ongeveer 9 op de 10 is man
  • De gemiddelde leeftijd ligt rond de 44 jaar
  • Ongeveer 1 op de 3 heeft een psychotische stoornis
  • Ongeveer 2 op de 3 hebben een persoonlijkheidsstoornis

Tbs in cijfers

2019

  • 145 keer tbs met dwangverpleging opgelegd
  • 73 keer tbs met voorwaarden opgelegd

 Bekende tbs-zaken

6 jaar cel + tbs met dwangverpleging + schadevergoeding

Een man uit Wijchen wordt veroordeeld voor het seksueel misbruik van jonge meisjes met wie hij via internet in contact kwam. Soms waren ze nog maar 12 oud. De man heeft (onder andere) een ziekelijke stoornis, een gebrekkige ontwikkeling van zijn geestvermogens en is verslaafd aan alcohol, internet en seks.

Uitspraak rechtbank

Tbs met dwangverpleging

Een 61-jarige vrouw vermoordde haar thuiszorgmedewerkster. De rechter heeft haar ontoerekeningsvatbaar verklaard en veroordeeld tot tbs met dwangverpleging. Ze dacht dat het ministerie van Defensie op afstand bestuurbare chips in haar lichaam had gestopt en is in die waangedachte tot de moord gekomen.

Uitspraak Hoge Raad

20 jaar cel + tbs met dwangverpleging

De rechtbank veroordeelde een 52-jarige man uit Nijmegen voor het verkrachten en doden van zijn 21-jarige nichtje. Hij kreeg een gevangenisstraf van 20 jaar en tbs met dwangverpleging.
De rechtbank nam in de strafmaat mee dat hij over de toedracht heeft gezwegen. Ook heeft hij na de dood Facebook-zoekacties georganiseerd, voorop gelopen in de stille tocht en troost gezocht bij de ouders van zijn nichtje.

Uitspraak rechtbank

8 jaar cel + tbs met dwangverpleging

Bart van U. is in 2017 door het gerechtshof veroordeeld tot 8 jaar cel en tbs met dwangverpleging voor het doden van zijn oudste zus Loïs en Els Borst, minister van Staat. Het hof acht in beide gevallen doodslag bewezen. Door zijn psychiatrische ziekte lijkt Van U. in een parallelle wereld te leven, aldus de rechtbank. In die andere wereld heeft hij zijn eigen zus om het leven gebracht.

Uitspraak hof 

Bekende zaakpagina

28 jaar cel + tbs met dwangverpleging

De 28-jarige Michael P. is door de rechtbank Midden-Nederland veroordeeld tot een gevangenisstraf van 28 jaar en tbs met dwangverpleging voor het verkrachten, het van haar vrijheid beroven en doden van Anne Faber en het mishandelen van medewerkers van het Pieter Baan Centrum. De man lijdt aan een persoonlijkheidsstoornis met borderline en antisociale kenmerken. Ook is hij afhankelijk van alcohol, drugs en Ritalin. De rechtbank wil met deze straf de man zo lang mogelijk uit de maatschappij houden en hem daarin niet onbehandeld terug laten keren.

Uitspraak rechtbank

Bekende zaakpagina

Vraag en antwoord

Wat is het verschil tussen levenslang en tbs?

Levenslang is een straf die levenslang duurt. Tbs is bedoeld om iemand beter te maken. Als iemand vrijwel niet te behandelen is, kan zijn tbs-maatregel elke keer verlengd worden. Dit kan er toe leiden dat iemand zijn hele leven in een tbs-kliniek verblijft

Is tbs een straf?

Tbs is geen straf. Tbs richt zich op de behandeling van de dader en bescherming van de samenleving.

Heeft tbs effect?

Cijfers laten zien dat vrijgekomen tbs’ers minder snel opnieuw de fout ingaan dan ex-gevangenen.

 

 

 

Neem contact op met het Rechtspraak Servicecentrum

Sociale media

Stel uw vraag via:
Instagram

Pas op met het delen van privé-gegevens op sociale media.

Telefoon

Bereikbaar maandag t/m donderdag van 8.00 uur tot 20.00 uur en op vrijdag van 8.00 uur tot 17.30 uur.

Veelgestelde vragen aan het Rechtspraak Servicecentrum